رابطه افسردگی و اعتیاد چیست؟ (کدام باعث دیگری است؟)

رابطه افسردگی و اعتیاد برای افرادی که به انواع اعتیاد مبتلا هستند واضح تر از دیگر اشخاص است، چون احساساتی را تجربه می کنند که دیگران از آن مطلع نیستند. در جلسات مشاوره برای افسردگی هم به ارتباط افسردگی و اعتیاد پرداخته می شود تا روند درمان افسردگی سریع تر طی شده و فرد معتاد بتواند بر تمایلات ناخواسته خود غلبه کند. در ادامه به بررسی دقیق تر این سوال می پردازیم که افسردگی چه ارتباطی با اعتیاد دارد؟

رابطه افسردگی با اعتیاد چیست؟

با سایت روانشناسی ویکی روان همراه باشید.

این سوال ذهن بسیاری از کاربران را به خود مشغول کرده است که:

1. افسردگی باعث اعتیاد می شود؟
2. یا اعتیاد دلیل افسردگی است؟

قبلا در تعریف افسردگی گفتیم که یک اختلال روحی است که بر تمام جنبه های زندگی تاثیر می گذارد. اما رابطه افسردگی و اعتیاد چیست؟ چطور می توان این دو را به هم نسبت داد؟

افسردگی باعث اعتیاد می شود؟

رابطه این دو بسیار عجیب است! هم افسردگی می تواند سبب اعتیاد شود و هم اعتیاد را می توان به عنوان دلیل افسردگی دانست.

از دید علم روانشناسی اختلال افسردگی یکی از رایج ترین اختلالات خلقی است.

به طوری که تخمین زده می شود حدود ۱۶ میلیون آمریکایی بزرگسال حداقل یک اپیزود از انواع افسردگی اساسی (major depression) را تجربه کرده اند.

تشخیص دوگانه (dual diagnosis) اشاره به نوعی اختلالی ذهنی (mental illness) دارد همانند افسردگی که با اختلال سوء مصرف مواد (substance use disorder) به طور همزمان تجربه می شود.

هر دو بعد تشخیصی می توانند به طور مستقیم بر یکدیگر تاثیر گذار باشند و علت یا معلول یکدیگر قرار گیرند.

برخی از افراد با علائم افسردگی ممکن است به سوء مصرف مواد روی آورند تا علایم خلقی خود را کاهش دهند.

از طرفی دیگر آن روی سکه آنست که فرد به موجب مصرف مواد دچار علایم خلقی شده و یا موجب تشدید آنها شود.

تحقیقات در مورد افسردگی واعتیاد نشان می دهد بیش از یک سوم افراد دچار افسردگی شاخص های مربوط به اختلال مصرف مواد را نشان می دهند.

این همبودی میان افسردگی و مصرف مواد با افزایش خطر خودکشی به خاطر افسردگی و اختلال های شخصیتی و اجتماعی و دیگر موقعیت های روانپزشکی همراه است.

تاثیر افسردگی بر گرایش به اعتیاد از دید روانشناسی

چگونه افسردگی می‌تواند به اعتیاد منجر شود؟

افسردگی به عنوان یک مشکل روانی می‌ تواند با احساسات منفی، خستگی، و ناامیدی همراه باشد. بسیاری از افراد برای کاهش این احساسات، به سمت مواد مخدر یا الکل می‌روند.

مصرف مواد یا انجام اعتیادهای رفتاری ممکن است به عنوان یک روش فرار از واقعیت یا یک ابزار تسکین موقت در نظر گرفته شود.

به مرور زمان، این نوع رفتار می‌تواند به اعتیاد واقعی تبدیل شود و فرد را در دام خود گرفتار کند. به همین ترتیب، افرادی که وضعیت افسردگی شدید دارند، ضعف در مهارت‌های مقابله‌ ای و توانایی مدیریت استرس داشته و این مسئله آنها را در معرض خطر ابتلا به اعتیاد قرار می‌دهد.

مهم ترین نشانه های رابطه افسردگی و اعتیاد

به طور معمول هر کسی مقداری افسردگی و ناراحتی در زندگی خود تجربه کرده است.

اما اختلال افسردگی مزمن (major depression or clinical depression) که با شرایط وی‍ژه ای از جمله خلق پایین (low or depressed mood) برای اکثر روزها و به مدت حداقل دو هفته مشخص می شود.

مهم ترین علائم افسردگی بعد از ترک اعتیاد کدامند؟

قبلا در ویکی روان در مقاله افسردگی بعد از ترک اعتیاد در این باره توضیح دادیم، اما نیاز است اشاره ای دوباره به آنها شود. برخی نشانه های افسردگی بعد از اعتیاد عبارتند از :

1. احساس بی لذتی
2. احساس مداوم ناراحتی و احساس پوچی
3. خشم و تحریک پذیری
4. احساس گناه یا بی انگیزگی
5. عدم احساس لذت در فعالیت های لذت بخش
6. کمبود انرژی
7. بی خوابی یا پرخوابی
8. ناتوانی در تمرکز و توجه
9. کاهش و افزایش اشتها و تغییرات قابل توجه وزن

افرادی که این نشانه ها را دارند می بایست در جلسات مشاوره ترک اعتیاد شرکت کرده و از مشاور روانشناس برای رهایی از این حالت های روانی کمک بگیرند.

اگر این نشانه ها را در خود مشاهده می کنید، امکان برگزاری مشاوره آنلاین ترک اعتیاد در ویکی روان به صورت اینترنتی وجود دارد. به دلیل ارتباط بصری با کیفیت، جلسات مشاوره آنلاین با روانشناس از تاثیرگذاری بالایی برخوردار هستند.

برخی نشانه های سوء مصرف مواد و اعتیاد

• میل و هوس شدید نسبت به مصرف مواد
• مصرف بیش از اندازه و معمول مواد خود ار نشانه های رابطه افسردگی و اعتیاد است
• تمایل به متوقف کردن مصرف و ناتوانی در ترک
• مصرف مواد به رغم علم به عواقب و تاثیرات آموزشی، کاری، خانوادگی
• افزایش میزان تحمل (نیاز بیشتر به میزان مواد بعد از هر مصرف برای رسیدن به سطح مطلوب)
• تجربه علایم ترک در هنگام عدم مصرف ماده

به طور کلی این نشانه ها می توانند بدتر و بدتر شوند تا زمانی که مصرف کننده مواد تقاضای کمک نگیرد و درمان را شروع نکند. به همین خاطر اعتیاد را به عنوان یکی از عوامل تحریک کننده افسردگی در نظر می گیرند.

افسردگی بعد از مصرف مواد (Depression After Using Drugs)

در مورد ارتباط افسردگی و اعتیاد باید گفت که:

ترک یک نوع ماده مخدر یا الکل می تواند نشانه هایی را ایجاد کند که این نشانه ها با سمپتوم هایی از افسردگی هم پوشانی دارد.

اما گاهی افسردگی ناشی از مواد مخدر، یک اختلال شناخته می شود.

چنانکه یکی از انواع افسردگی، افسردگی ناشی از مواد (Drug-induced depressive disorders) قرار دارد.

آیا افسردگی بر معتاد شدن افراد تاثیر دارد؟

به طور کلی بعضی تحقیقات در مورد رابطه بین افسردگی و اعتیاد نشان می دهند با اینکه انواع مواد مخدر بر روان فرد تاثیر می گذارند، اما که ماده به خصوصی وجود ندارد که بتواند در فرد افسردگی ایجاد کند.

اما برخی دیگر نشان می دهند که افسردگی در مصرف کنندگان مواد و الکل امری رایج است و سوء مصرف می تواند احساس غم، تنهایی و ناامیدی ایجاد کند.

تحقیقات دیگری نیز در مورد رابطه افسردگی و اعتیاد وجود دارد که نشان می دهند:

مصرف الکل و مواد هر دو می توانند هم نتیجه ی افسردگی و اضطراب باشند و هم اینکه مصرف آن ها منجر به افسردگی شود.

چرا که بسیاری از مردم برای کاهش سطح اضطراب و احساس ناامیدی خود تلاش می کنند تا این فقدان و هیجان را با مصرف مواد کنترل کنند.

پیشنهاد می کنیم مقاله رابطه الکل و افسرده شدن را در ویکی روان مطالعه کنید.

چه نوع اعتیادی به افسردگی منجر می شود؟

بنابراین برای کسی که نشانه هایی از افسردگی را نشان می دهد بسیار مهم است که بتواند مصرف مواد و الکل را مدیریت کند تا بتواند به طور موثر علایم خود را کنترل کند و در مسیر بازیابی قرار بگیرد.

اگر بدانید انواع افسردگی کدام است و هر کدام چه ویژگی هایی دارند بهتر می توانید این بیماری را مدیریت کنید.

افسردگی بعد از ترک الکل

یکی از عوارض اعتیاد به الکل این است که فرد مبتلا دچار اختلالات روانی خفیف می شود که به مرور قدرت می گیرند.

مصرف الکل و ترک ناگهانی آن علائم روانی ای برای فرد به همراه دارد. از جمله علایم تحریکی و اضطرابی که کمتر با افسردگی در ارتباط است.

بی خوابی، بی ثباتی، خستگی، احساس خصومت و عدم تحریک جنسی از علایم ترک الکل به شمار می آیند.

ترک محرک ها مانند کوکائین و متامفتامین

ترک محرک ها بیش از همه برای فرد خلق پایین و افسرده به همراه دارد که تا چند هفته می تواند ادامه داشته باشد.

استفاده از توهم زاها باعث افسردگی می شوند

افسردگی بعد از اعتیاد موادی چون LSD می توانند موجب هذیان (delusions) و توهم (hallucinations) و بی هویتی (depersonalization) بشوند.

به علاوه کسانی که از توهم زا ها استفاده می کنند،‌ احساساتی طولانی مدت از افسردگی، اعمال سایکوتیک و فلش بک را تجربه می کنند.

ترک مواد افیونی (Opioid)

ترک مواد افیونی چون داروهای مسکن و هرویین می تواند منجر به درد بدن شدید، اضطراب و در نهایت افسردگی شود.

علاوه بر این که ترک و استفاده از این مواد می تواند موجب پیدایش علائم روانشناختی که شایع ترین آن افسردگی است شود.

همچنین می تواند علایم روانی و تشخیص های پیشین را نیز تشدید کرده و با تاثیر از مواد اثرش بر بدن چند برابر شود.

راه های مدیریت رابطه افسردگی با اعتیاد از دید روانشناسی

بعد از ترک اعتیاد افسردگی میتواند به اشکال مختلف به سراغ فرد معتاد بیاید. اما باید چکار کرد؟

فرایند بازپروری (Recovery Process)

کمک و درمان در افراد مبتلا به سوء مصرف مواد در دسترس است.

در فرآیند درمان هر دو علایم اعتیاد و افسردگی باید همزمان و به طور یکپارچه مورد توجه قرار بگیرند تا از تجربه های عود جلوگیری شود.

بسیاری از علایم افسردگی می تواند بعد از امتناع از مصرف مواد بازگشت کنند و یا حتی بدتر شوند.

به همین منظور بهترین راه درمان افسردگیهمراه با اختلال خلقی می تواند دارو درمانی (medication) و روان درمانی (therapy) باشد.

با توجه به رابطه افسردگی و اعتیاد، اگر نیاز به خدمات درمانی دارید. می توانید در سایت ویکی روان از مشاوره آنلاین افسردگی به صورت غیرحضوری استفاده کنید. حتی اگر ایران زندگی نمی کنید امکان مشاوره روانشناسی برای ایرانیان خارج از کشور با پرداخت ارزی در ویکی روان وجود دارد.

درمان های روانی افسردگی پس از ترک اعتیاد

برای رفع نشانه های افسردگی از روش های گوناگونی در روانشناسی استفاده می شود :

درمان شناختی – رفتاری CBT برای غلبه بر افسردگی بعد از اعتیاد

رفتار درمان شناختی به فرد افسرده کمک می کند تا از الگو های فکری نادرست که در تشکیل افکار نابهنجار شرکت دارند جلوگیری شود.

تکنیک های این روش درمانی کمک می کند تا فرد محیط خود و رفتار ها و ارتباط آن دو با هم را آزموده و سپس آن ها را به شکل فعالانه تغییر دهد.

بیماران تشویق می شوند تا به پیامد های یک رفتار (مثلا مصرف مواد) توجه کنند و با استفاده از self-monitoring برای شناسایی موقعیت ها و مدیریت احساسات و توسعه استراتژی های پیش گیرانه عمل کنند.

مشاوره رفتار درمانی شناختی می تواند هم برای افسردگی و هم مصرف مواد موثر باشد .

درمان حل مسئله Problem-solving therapy) PST)

این روش به بیماران کمک می کند تا با تجریبات و موقعیت های استرس آور مقابله کنند و آن ها را حل کنند.

استفاده از فرایند گام به گام (step-by-step process) به درمان گر کمک می کند تا با کمک بیمار با مشکلات با دقت روبه رو شده و با استفاده از روش های واقع بینانه و موثر به رفع آن ها اقدام کند.

جدید ترین روش های درمان افسردگی بعد از ترک اعتیاد

معمولا مشاوره روانشناسی بهترین گزینه برای کم کردن ارتباط افسردگی و اعتیاد است. این فرایند توسط متخصص و به صورت علمی انجام می شود. همانطور که ترک اعتیاد نیاز به حضور متخصص دارد این روند هم باید تحت نظر مشاور انجام شود.

چگونه افسردگی و اعتیاد همزمان مدیریت شوند؟

مدیریت همزمان افسردگی و اعتیاد نیازمند یک رویکرد جامع و ترکیبی است که روانشناسی راهکارهای موثری برای آن دارد.

استفاده از درمان‌ های روانی مانند مشاوره فردی یا گروهی، می‌تواند کمک کند تا فرد یاد بگیرد که چگونه احساسات خود را مدیریت کند و به مهارت‌ های مقابله‌ ای بهتری دست یابد. همچنین، درمان‌ های دارویی ممکن است برای کاهش علائم افسردگی موثر باشند.

برنامه‌ های درمانی که شامل فعالیت‌های فیزیکی، تغذیه مناسب و خواب کافی هستند، نیز می‌ توانند در بهبود کلی وضعیت روانی و جسمی فرد نقش داشته باشند.

روش درمان بهبود انگیزشی یا همان Motivational enhancement therapy) met)

کمک می کند تا بیمار هرچه بیشتر انگیزه بگیرد و بتواند با اعتیاد مبارزه کند. تلاش این رویکرد ایجاد تغییر سریع و درونی به وسیله ی تقویت امید و انگیزه می باشد.

مدل ماتریکس

در این مدل بر عوامل گوناگونی تاکید می شود که در ارتباط با یکدیگر قرار دارند. این درمان برای ترک شیشه هم استفاده دارد.

این درمان ترکیبی از عناصر پیشگیری از عود، خانواده و گروه درمانی، آموزش اینکه اعتیاد چیست و استفاده از گروههای همسالان است.

بنیاد ملی سلامت روانی نکاتی مهم و دم دستی را برای کم کردن ارتباط افسردگی و اعتیاد پیشنهاد می کند :

• افزایش تمرین و فعالیت های جسمی
• مشخص کردن اهداف واقعی و قابل دستیابی
• گذراندن وقت با کسی که دوستش دارید.
• پرهیز از تنهایی داشته باشید.

چطور از خطرات پنهان افسردگی و اعتیاد پیشگیری کرد؟

یکی از خطرات بزرگ افسردگی و اعتیاد این است که بسیاری از افراد به راحتی آنها را نادیده می‌گیرند و نمی‌دانند که این دو مشکل می‌توانند زندگی‌شان را به طور جدی تحت تأثیر قرار دهند.

پیشگیری از این دو مشکل نیازمند آگاهی و شناخت علائم اولیه آنها است.

همچنین، تشویق به برقراری ارتباط با عزیزان و درخواست کمک به هنگام نیاز می‌تواند در پیشگیری از وخیم شدن وضعیت بسیار موثر باشد. یادگیری مهارت‌ های مقابله‌ای، برنامه‌ ریزی‌ برای فعالیت‌های مثبت و مشارکت در گروه‌های حمایتی می‌تواند فرد را در مقابل این خطرات محافظت کند.

بهتر است از مشاور روانشناس کمک بگیرید

حالا می دانیم افسردگی چه ارتباطی با اعتیاد دارد و آیا افسردگی باعث اعتیاد می شود یا نه؟

یادتان باشد دوران بعد از ترک اعتیاد از حساس ترین زمان در دوره ترک برای یک فرد مبتلا است، چون در این زمان بسیاری از افراد مجدد به سراغ اعتیاد سابق خود می روند.

می توانید با استفاده از مشاوره تلفنی اعتیاد با امنیت و آسودگی بیشتری این زمان را طی کنید. چون متخصص روانشناس میداند چطور بر احساسات منفی و عمیق افراد معتاد بعد از غلبه بر اعتیاد باید غلبه کرد.

در صورت نیاز می توانید از بخش مشاوره روانشناسی در سایت ویکی روان برای ارتباط با مشاورین روانشناس به صورت صوتی و تصویری استفاده نمائید. حتی امکان مشاوره چتی روانشناسی برای ارتباط متنی با متخصص در ویکی روان وجود دارد.

در این دوران افراد زیادی از نوجوان گرفته تا بزرگسال درگیر بیماری اعتیاد به مواد مخدر و… هستند و علاقه دارند، ترک اعتیاد را در خانه، انجام دهند. اگر برای شما سوال است که چگونه به ترک اعتیاد فردی کمک کنید، ما برای شما در سایت ویکی روان خدمات مشاوره برای ترک اعتیاد آنلاین را قرار داده ایم تا با کمک ما، شما و اطرافیانتان از شر این بیماری رها شوید.

منابع:

www.psychguides.com

www.addictioncenter.com

S B Patten and E J Love Can drugs cause depression? A review of the evidence. . 1993 May; 18(3): 92–۱۰۲٫