خانه / روانشناسی / بیماری / آشنایی با تعریف بیماری فوبیا و همه چیز درباره آن
بیماری فوبی و همه چیز درباره آن

آشنایی با تعریف بیماری فوبیا و همه چیز درباره آن

یکی از بیماری های روانی که سعدی به آن اشاره کرده در علم روانشناسی به آن فوبی یا فوبیا گفته میشود. بیماری فوبیا همانطور که ذکر شد و نام دیگر بیماری اختلال روانی میباشد بسیار خطرناک بوده و باید در مورد آن و پیرامون آن کاملا اطلاعاتی را بدانید.

درمان و پیشگیری هر بیماری نیاز با شناخت کامل آن بیماری دارد که در اینجا قصد داریم همه چیز را درباره بیماری فوبیا یا همان اختلالات روانی ذکر کنیم.

بیماری فوبیا چیست ؟

با سایت روانشناسی ویکی روان همراه شوید.

فوبیا ترس شدید از چیزی است که در واقع خطری چندان برای ما ندارد.فوبیاهای شایع مانند ترس از فضای بسته، ترس از رانندگی، ترس از حشرات ،ترس از مار ،آمپول و…

اکثر فوبیاها درکودکی شکل میگیرد و در بزرگسالی گسترده میشود. اگر به فوبیا مبتلا هستید. احتمالا میدانید تنها فکر کردن به شئ یا موقعیت مورد نظر شمارا دچار اضطراب میکند.

این تجربه چنان عذاب آور است که ممکن است برای اجتناب از آن ،دست به هر کاری بزنید.

مثلا سبک زندگی تان را عوض کنید یا اگر مثلأ مبتلا به «کلاستروفوبیا» هستید ممکن از پیشنهاد یک شغل سود آور را رد کنید تا مبادا مجبور به استفاده از آسانسور شوید.

درک فوبیا نخستین گام برای غلبه برآن است؛ یعنی اول بدانید کدام نوع فوبیا قابل درمان است.

تفاوت های ترس طبیعی و فوبیا

تجربه ترس در موقعیت های خطرناک کاملأ طبیعی و حتی سودمند است.

ترس یک واکنش سازگاری انسان است و وقتی جسم و ذهن ما هوشیار و آماده عمل باشد

میتوانیم بلافاصله واکنش نشان دهیم و از خودمان محافظت کنیم؛ اما در فوبیا ،خطر بسیار غیر واقعی است.

مثلأ: ترس از حیوانات وحشی،کاملأ طبیعی و ترس از یک حیوان کوچک خانگی غیر منطقی است.

احساس اضطراب در زمان پرواز و شرکت نکردن در عروسی بهترین دوستتان به دلیل ترس از هواپیما ،ترس از قرار گرفتن در بالاترین طبقه یک آسمان خراشیا بالا رفتن از نردبانی بلند و رد کردن یک شغل فوق العاده به دلیل قرار گرفتن در طبقه دهم ساختمان.

ترس از دیدن خون و انجام ندادن آزمایش های لازم و یا عدم مراجعه به پزشک به دلیل ترس از آمپول و غیره.

انواع ترس ؛ علائم و درمان

تقریبا در وجود هر کس یکی دوتاترس غیر منطقی وجود دارد.

بعضی از مردم حتی از فکر کردن به آمپول هم میترسند،عده ای بادیدن سوسک جیغ میکشند، بعضی ها وقتی از ارتفاع به پایین نگاه میکنند سرگیجه میگیرند و برای عده ای چنان این ترس ها شدید است که موجب اضطراب شدید شده و زندگی را مختل میکند.

وقتی ترس فلج کننده باشد،« فوبیا» یا « ترس مرضی » نامیده میشود .

اگر به نوعی از فوبیا مبتلا هستید ناراحت نباشید؛ چون این یک بیماری قابل مدیریت و درمان است.

ترس های طبیعی در کودکان

بسیاری از ترس های دوران کودکی طبیعی هستند ودر سنی خاص بیشتر میشوندو ممکن از با چراغ روشن به خواب بروند اما چنین ترسی به معنای فوبیا نیست چرا که در بیشتر مواقع با بالا رفتن سن این ترس ها ازبین میرود.

اگر ترس کودک شما موجب ناراحتی شدید او نمیشود ،جای نگرانی نیست اما اگر ترس او مزاحم فعالیت های اجتماعی ،کارهای مدرسه یا خوابش است،باید اورا نزد پزشک برد.

کدام ترس ها طبیعی هستند؟

از بدو تولد تا ۲سالگی : ترس از صدای بلند،غریبه، جدایی از والدین و نیز ترس از اشیای بزرگ

۳ تا ۶ سالگی: ترس از موجودات تخیلی مانند روح ،هیولا،تاریکی،تنها خوابیدن و صداهای ناآشنا

مبتلایان به بیماری فوبیا

در فهرست مبتلایان به فوبی، افزون بر این غلام بخت برگشته، نام شخصیت های مشهور از

  • ژولیوس سزار
  • اسکندر مقدونی
  • ناپلئون بناپارت
  • هانری سوم
  • بنیتو موسولینی

گرفته تا آندره آغاسی تنیسور مشهور جهان و استیون اسپیلبرگ کارگردان برجسته سینما مشاهده می شود.

شاید شنیدن این نکته که سیاستمدار قدرتمندی چون ناپلئون بناپارت که روزی اروپا را به تسخیر خود در آورد، از گربه می ترسیده، جالب باشد.

و یا اینکه «دنیس برگ کمپ» ستاره سرشناس فوتبال هلند وجهان، که در مستطیل سبز، با شگردهای خود جادو می آفرید، از سوار شدن در هواپیما وحشت داشت و برای حضور در مسابقات با به جان خریدن مسافت های زیاد، همواره قطار را برای رسیدن به اردوی تیم ملی بر می گزید.

بیماری فوبیا چیست؟

فوبی، برگرفته از واژه یونانی «فوبوس» نام خدای ترس در اساطیر یونانی است که با زدن نقاب به صورت و پوشیدن زره بر تن، برای ترساندن دشمنان در صحنه ظاهر می شده است.

از بیماری فوبیا در مباحث روانشناسی به عنوان بیماری «نوروتیک» و زیر مجموعه «اختلال اضطرابی» یاد می شود و در کتاب «آسیب شناسی روانی» تالیف دکتر حسین آزاد، بیماری فوبیا ترسی دائمی از بعضی اشیا یا موقعیت ها که هیچ خطر واقعی برای تشخیص نداشته و بی تناسب با جدی بودن واقعی آنها اغراق آمیز شده، تعریف شده است.

به باور روانشناسان، اغلب افراد ممکن است ترس های بی دلیل کمی داشته باشند اما در فوبی این ترس مثل ترس از شکست شدید است

افراد مبتلا به بیماری فوبیا غالبا می پذیرند که هیچ دلیلی وجود ندارد که از چنین شی یا موقعیتی بترسد اما بیان می کنند که قادر نیستند خود را از آن رها سازند.

اگر به جای اجتناب از موقعیت ترس آور، کوشش کنند بدان نزدیک شوند، اضطراب بر آنان مستولی شده و ممکن است به احساس خفیف ناراحتی و فشار، تا حمله اضطرابی شدید منتهی شود.

انواع بیماری فوبیا و فوبی

روانشناسان برای فوبی سه طبقه شامل ترس از مکان های سرباز (agrophobia)، ترس اجتماعی(social phobia) و ترس ساده (simple phobia) تعریف کرده اند.

ترس از وارد شدن به مکان های نا آشنا متداولترین فوبی طبقه اول است . ترس اجتماعی عبارت است از ترس وناراحتی از تماس و ارتباط با افراد بویژه در موقعیت های که ممکن است توسط دیگران مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد.

به عنوان نمونه ترس از صحبت کردن در جمع، وحشت از عمل کردن در برابر دیگران، ترس از دستشویی عمومی، ترس از خوردن در حضور دیگران و ترس از تحقیر و شرمساز شدن.

بیماری فوبی و همه چیز درباره آن

ترس ساده نیز انواع گوناگون از ترس های غیر منطقی مانند وحشت از تاریکی، بلندی، حیوانات، بیماری و غیر را در بر می گیرد.

حتما بخوانید

در مجموعه متداول ترین فوبی ها به شرح ذیل است:

  • اکروفوبیا (acrophobia) ترس از مکان های بلند
  • آگرافوبیا (agraphobia) ترس از مکان های باز
  • الگوفوبیا (algophobia) ترس از درد
  • کلاستروفوبیا (claustrophobia) ترس از مکان های بسته
  • هماتوفوبیا (hematophobia) ترس از خون
  • هایدروفوبیا (hydrophobia) ترس از آب
  • میسوفوببا (mysophobia) ترس از آلوده شدن
  • نیکتوفوبیا (nyctophobia) ترس از تاریکی
  • فوتوفوبیا (photophobia) ترس از نور
  • زوفوبیا (zoophobia) ترس از حیوان

در این پیوند نباید فراموش کرد که پدیده های معاصر و به روز نیز افزون بر فواید خود، فوبی های دیگری را برای سرنوشت بشر اضطراب زده رقم زده اند، نمونه آن «مونو فوبیا» است که بر اساس آن، بیشتر کاربران تلفن همراه در صورت عدم دسترسی به موبایل دچار استرس و پریشانی می شوند!

فرق ترس و بیماری فوبیا

استاد روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران در این باره به ما می گوید: فوبی در حقیقت ترسی روانشناختی است که منجر به اجتناب از موقعیت نمی شود در حالیکه بیمار آن را تهدید تلقی می کند.

دکتر مهرداد کاظم زاده عطوفی می افزاید: در فوبی، فرد با یک تهدید واقعی روبرو نیست اما دچار تجربه اضطراب می شود.

ترس، منشاء مشخص و تهدید کننده دارد بطور مثال هنگامی که فردی با اسلحه وارد شده یا حیوان درنده ای به سمت مردم حمله می کند یا حتی شنیدن صدای سهمگین، با پدیده ترس واقعی روبرو هستیم و بدن هر فردی بطور خودکار دچار علائم عصبی سمپاتیک (پخش اصلی سیستم عصبی خودکار بدن) مانند ضربان قلب بالا و گشادی مردمک های چشم می شود.

این ترس، اصل نیست

استاد روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی  می گوید: ترس در بیماری فوبی، اصل نیست یعنی ترس واقعی که ناشی از پدیده های حقیقی باشد، نیست بطور مثال فردی از حضور در جمع و اینکه مورد قضاوت دیگران قرار گیرد، می ترسد.

عطوفی می افزاید: برخی افراد از ارتفاع می ترسند و حتی حاضر نیستند به پشت بام خانه خود بروند یا فرد دیگری از آب می ترسد درحالیکه «آب» به خودی خود ترس ندارد. با این وجود علائم فوبی همانند ترس واقعی است.

کابوس هایی که رنگ واقعیت به خود می گیرند

استاد روانشناسی دانش گاه علوم پزشکی ایران می گوید:

ترس های روانشناختی بیماری فوبیا ناشی از تجربه های واقعی یا ذهنی فرد هستند بطور مثال فردی در گذشته در موقعیتی قرار گرفته که اضطراب شدید را تجربه کرده و پس از گذر از آن تجربه، ردپای آن همچنان باقی مانده است.

عطوفی می افزاید: بطور مثال فردی تجربه ترسی از حیوانات در کودکی یا نوجوانی داشته و پس از بزرگسالی نیز از حیوانات بی آزار می ترسد یا حتی برخی افراد تجربه های ذهنی دارند.

بطور مثال در دوران کودکی، داستانی شنیده اند و در ذهن تکرار می کنند که اگر این اتفاق برای من بیافتد، چه می شود.

بیماری فوبیا ریشه در کودکی دارد

روانشناس بالینی دانشگاه علوم پزشکی ایران درباره سن شروع بیماری فوبیا می گوید:‌ بیماری فوبیا معمولا بعد از دوره نوجوانی، تشخیص داده می شود؛ ریشه شیوع بسیاری از فوبی ها در دوره کودکی و نوجوانی است.

عطوفی ادامه می دهد: بطور مثل «ترس اجتماعی» – social phobia – بیماری که در آن فرد می ترسد تحت قضاوت دیگران قرار گیرد – ریشه در دوره کودکی و نوجوانی دارد.

این استاد دانشکده علوم رفتاری خاطرنشان می کند: به لحاظ تشخیصی، هنگامی می گوییم شخصی فوبیی دارد که عاملی او را دچار اضطراب شدید کرده و او را وادار به اجتناب از موقعیت کند.

حتما بخوانید

عطوفی می افزاید: بطور مثال کسی که بیماری فوبیا ارتفاع دارد از رفتن به مکان های بلند، اجتناب می کند.

چند نفر در کشور بیماری فوبیا دارند؟

گفته می شود ۴ تا ۸ درصد مردم آمریکا به یکی از انواع فوبی مبتلا هستند اما آمار و ارقام در ایران مشخص نیست البته بر اساس آخرین پیمایش ملی کشور (۸۹ تا ۹۰)، آمارها در گروه سنی ۱۴ تا ۶۵ سال نشان می دهد که ۲۳٫۶ درصد مردم از یک اختلال روان رنج می برند که نیاز است برای درمان آن به متخصصان روانشناس و روانپزشک مراجعه کنند اما چقدر از این افراد فوبی دارند، معلوم نیست.

بیماری فوبی و همه چیز درباره آن

استاد روانشناسی دانشگاه علوم پزشکی ایران در این باره می گوید: آمارها در این زمینه متفاوت است و دانستن آمار دقیق، کمکی به جمعیت هدف – مبتلایان به بیماری فوبیا  – نمی کند.

شایع ترین انواع بیماری فوبیا

۹۰ درصد فوبی ها، ترس از چیزهای خیلی کوچکی هستند که اصلا ترس ندارند و به گفته عطوفی، ترس اجتماعی، ترس از ارتفاع و ترس از فضاهای بسته مانند آسانسور و اتاق، شایع ترین انواع بیماری فوبیا به شمار می روند.

وی تاکید می کند: بیماری فوبیا از گروه اختلالات اضطرابی به شمار می رود و بطور مثال فردی که وحشت از اجتماع دارد در مواجهه با فضاهای شلوغ دچار اضطراب شدید می شود.

روانشناس دانشگاه علوم پزشکی ایران می گوید: وحشت از حیوانات نوعی از بیماری فوبیا است که به «زوفوبیا» – zoophobia – معروف بوده و در آن شخص از حیواناتی مانند سوسک یا اردک، ترس شدید دارد.

عطوفی می افزاید:

این نوع از فوبی مربوط به آدمهایی است که زندگی طبیعی آنان درگیر حیوانات است و بطور مثال برای فردی که در شهر زندگی می کند وحشت از اردک معنا ندارد چون در آن موقعیت قرار نمی گیرد که بخواهد از آن بترسد.

فوبیای اجتماعی و ترس از سخنرانی در جمع از شایع ترین هاست

 « فوبیای اجتماعی » یا « اضطراب اجتماعی » نیز نامیده میشود.

ترس از قرار گرفتن در موقعیت های اجتماعی است که در آن ممکن از شرمنده شوید یا مورد قضاوت قرار بگیرید.

اگر به این فوبیا دچار هستید ،احتمالا فردی خجالتی هستید و از اینکه جلوی دیگران تحقیر شوید ،می ترسید.

ترس های دیگری که با فوبیای اجتماعی همراه میشود ،مسائلی نظیر ترس از خوردن و آشامیدن در حضور دیگران ،صحبت با غریبه ها ،امتحان دادن ، هم کلامی با دیگراتن در یک مهمانی و جواب دادن درس در کلاس را شامل میشود.

علائم فوبیا کدامند؟

علائم فوبیا ممکن است از اضطراب و دل شوره خفیف تا حملات شدید ترس گسترده باشد.

علایم جسمانی شامل:

  • مشکلات تنفسی
  • تپش قلب
  • سنگینی و درد در قفسه سینه
  • احساس فشار
  • احساس سرگیجه
  • دل آشوبی
  • داغ شدن
  • یخ کردن یا تعریق بدن

چه زمانی باید فوبیا را درمان کرد؟

اگر چه فوبیا بسیار شایع است ،اما همیشه شما را درمانده نکرده و زندگیتان را مختل نمیکند.

بیماری فوبیا

مثلأ ترس از مار هیچ اختلالی در فعالیت روزمره شما ایجاد نمیکند به شرط اینکه رویارویی با مار در شهر محل زندگیتان وجود نداشته باشد.

از سوی دیگر اگر به شدت از قرار گرفتن در اماکن عمومی و شلوغ وحشت دارید ،زندگی در یک شهر میتواند شما را به دردسر بیندازد.

اگر فوبیا هیچ اختلالی در زندگیتان ایجاد نمیکن،جای نگرانی نیست

اگر ترس،اضطراب یا وحشت شما شدید و فلج کننده است یا اگر تشخیص دادید ک ترس افراطی یا غیر منطقی دارید و زندگیتان مختل شده و حداقل شش ماه است که به  ترس مرضی مبتلا هستید ،حتمأ چاره ای برای آن بیندیشید.

مقابله با فوبی

روانشناس بالینی می گوید: اگر مبتلا به بیماری فوبی از رفتار مواجهی استفاده کند، بهبود پیدا خواهد کرد، بطور مثال اگر از حیوانی می ترسد باید با آن حیوان مواجهه شود.

عطوفی می افزاید: همچنین برخی تکنیک های روانشناسی وجود دارند که از میزان حساسیت ترس به عاملی که از آن می ترسد، می کاهند.

وی تصریح می کند: برخی انواع بیماری فوبیا نیز خود به خود بهبود پیدا می کنند، بطور مثال فردی مبتلا به ترس اجتماعی است و همیشه از آن اجتناب می کرده اما ناگهان اتفاقی می افتد که مجبور است در آن موقعیت قرار گیرد؛ تکرار قرار گرفتن در این موقعیت به مرور فوبی را از بین می برد.

عظوفی تاکید می کند: فوبی، بیماری خوش خیمی بوده و خوب درمان می شود اما باید برای درمان آن اقدام کرد.

آشنایی با تعریف بیماری فوبیا و همه چیز درباره آن
امتیازدهی به مطلب
عضویت در خبرنامه ویکی روان

عضویت در خبرنامه ویکی روان

همراه با بیش از 9 هزار مشترک دیگر برای دریافت بهترین و جدیدترین مطالب روانشناسی و دیگر موضوعات عضو خبرنامه سایت ویکی روان شوید

با موفقیت مشترک شدید!

درباره زهره مسلمیان

کارشناس خانواده ،مشاور، عضو تیم تحریره روانشناسان ویکی روان

این و هم چک کنید

ایجاد تنوع در روابط زناشویی

راه های ایجاد تنوع در روابط زناشویی

اگر می خواهید با استفاده از راه کارهای جدید تنوع در روابط زناشویی داشته باشید …

تعریف رفتار هیجانی

رفتار هیجانی چیست؟

همه ما به دنبال هر هیجانی که تجربه می‌کنیم، رفتاری از ما سر می‌زند که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *