علائم اوتیسم در کودکان چیست؟ (تشخیص کودکان مبتلا به اوتیسم)

علائم اوتیسم در کودکان همان چیزی است که والدین باید شفاف و دقیق از آنها مطلع باشند تا تصمیم صحیح را در سریع ترین زمان بگیرند. روانشناسی می گوید اگر بدانید علائم اولیه اوتیسم در کودکان چیست زندگی برای فرزند و خانواده او ساده تر می شود. در جلسات مشاوره برای اوتیسم راهنمایی های لازم جهت تشخیص کودک اوتیسمی داده می شود، اما در ادامه به بررسی دقیق آنها می پردازیم.

تعریف ساده اوتیسم برای والدین

با سایت روانشناسیویکی روان همراه باشید.

قبلا در مقاله تعریف اوتیسم چیست مفصل درباره این اختلال توضیح دادیم، اما لازم است پیش از بررسی نشانه های کودک مبتلا به اوتیسم اشاره ای به آن شود.

اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم، یک تفاوت رشدی در مغز کودک است که بر شیوه ارتباط برقرار کردن، حرف زدن، بازی کردن، یادگیری و واکنش او به محیط اثر می گذارد.

نتایج به دست آمده از دل جلسات مشاوره روانشناسی برای کودک می گوید کودک اوتیسمی ممکن است دیرتر حرف بزند، تماس چشمی کمی داشته باشد، به اسمش واکنش نشان ندهد، بازی های تکراری انجام دهد یا نسبت به صدا، نور، لمس و تغییر برنامه روزانه حساس تر از کودکان دیگر باشد.

حقیقت این است که بعضی کودکان علائم خفیف دارند و با حمایت مناسب خیلی خوب پیشرفت می کنند، بعضی دیگر به کمک بیشتری در گفتار، رفتار، مهارت های اجتماعی و کارهای روزانه نیاز دارند. هرچه نشانه ها زودتر دیده شوند و ارزیابی تخصصی انجام شود، مسیر آموزش و درمان کودک روشن تر و موثرتر خواهد بود.

در چه سنی علائم اوتیسم در بچه ها مشخص می‌شود؟

علائم اوتیسم معمولا از دوران نوزادی و اوایل کودکی قابل مشاهده هستند، اما در بسیاری از کودکان بین ۱۲ تا ۲۴ ماهگی واضح تر می شود.

بعضی نوزادان از همان ماه های اول تماس چشمی کم، لبخند های واکنشی محدود یا واکنش کم به صدا و چهره والدین دارند.

در برخی کودکان هم رشد ابتدا طبیعی به نظر می رسد، اما بعد از حدود ۱۵ تا ۲۴ ماهگی تاخیر گفتار، پاسخ ندادن به اسم، بازی های تکراری یا کاهش ارتباط اجتماعی بیشتر دیده می شود.

تشخیص قطعی معمولا نیاز به ارزیابی تخصصی دارد، اما اگر والدین قبل از دو سالگی چند نشانه را مداوم می بینند، بهتر است منتظر نمانند و برای بررسی رشد کودک اقدام کنند.

چرا علائم اوتیسم در کودکان متفاوت است؟

گفتیم اوتیسم یک طیف است، پس متفاوت بودن نشانه های آن در بچه های کاملا طبیعی است.

یعنی هر کودک ممکن است ترکیب متفاوتی از آن را نشان دهد. برای مثال، یک کودکی شاید گفتار خوبی داشته باشد، اما در ارتباط با همسالان مشکل پیدا کند. در حالی که کودک دیگر ممکن است دیر به حرف بیفتد، اما حافظه قوی یا علاقه شدید به یک موضوع خاص داشته باشد.

تفاوت علائم اوتیسم در بچه ها به چند عامل بستگی دارد:

شدت درگیری مغز در بخش های ارتباطی و حسی

1. سن کودک
2. میزان هوش
3. توانایی گفتار
4. محیط خانوادگی
5. آموزش های دریافتی
6. و حتی وجود مشکلات همراه مثل بیش فعالی بچه ها، اضطراب یا تاخیر گفتاری.

به همین دلیل دو کودک اوتیسمی الزاما شبیه هم نیستند و مقایسه آنها می تواند والدین را به اشتباه بیندازد.

علائم اوتیسم در دختران چه تفاوتی با پسران دارد؟

علائم اوتیسم در کودکان دختر معمولا ظریف تر از پسران دیده می شود و به همین دلیل ممکن است دیرتر تشخیص داده شود.

خیلی از دخترهای اوتیسمی بهتر می توانند رفتار دیگران را تقلید کنند، در جمع ساکت و مودب به نظر برسند یا با تلاش زیاد نشانه های خود را پنهان کنند.

مثلا ممکن است تماس چشمی ظاهری داشته باشند، اما درک رابطه ها، شوخی ها، کنایه ها یا قوانین نانوشته دوستی برایشان سخت باشد.

در پسرهای اوتیسمی، علائم اغلب واضح تر دیده می شود. مثل حرکات تکراری، علاقه های محدود و شدید، بازی های غیرمعمول یا مشکل آشکار در ارتباط با همسالان.

اما در دختران، علاقه های محدود ممکن است شکل «قابل قبول تر» داشته باشد، مثل علاقه شدید به حیوانات، شخصیت های کارتونی، کتاب، نظم، نقاشی یا یک دوست خاص. همین موضوع باعث می شود اطرافیان آن را استعداد، حساسیت یا خجالتی بودن بدانند.

نکته مهم این است که اوتیسم در کودکان دختر همیشه خفیف نیست، فقط گاهی بهتر پنهان می شود.

اگر دختری بعد از مدرسه یا مهمانی به شدت خسته، مضطرب، تحریک پذیر یا گوشه گیر می شود، در دوستی ها آسیب می بیند، نسبت به صدا و لباس حساس است یا به تغییرات واکنش شدید نشان می دهد، بهتر است از نظر اوتیسم و نیازهای رشدی ارزیابی تخصصی شود.

تفاوت اوتیسم شدید و خفیف و حتی متوسط در بچه ها چیست؟

این تفاوت ها بیشتر به میزان نیاز کودک به مورد حمایت قرار گرفتن برمی گردد، نه توانایی های ذاتی او.

1- علائم اوتیسم خفیف در بچه ها

در اوتیسم خفیف، کودک ممکن است حرف بزند، به مدرسه برود و حتی از نظر درسی خوب باشد، اما در دوستیابی، درک احساسات دیگران، تغییر برنامه ها یا کنترل حساسیت های حسی مشکل داشته باشد. گاهی همین ظاهر «طبیعی تر» باعث می شود نیازهای او دیرتر جدی گرفته شود.

مهم ترین نشانه های اوتیسم خفیف در بچه ها عبارتند از:

• علاقه کم به بازی های گروهی یا نوبتی
• درک ضعیف شوخی، کنایه، احساسات یا زبان بدن دیگران
• صحبت زیاد درباره موضوعات مورد علاقه خود، بدون توجه به علاقه طرف مقابل
• حساسیت به صدا، نور، بو، لباس، برچسب لباس یا بعضی غذاها
• ناراحتی زیاد از تغییر برنامه، مسیر یا قوانین همیشگی
• تکرار بعضی حرکات هنگام هیجان یا اضطراب، مثل تکان دادن دست ها یا بدن
• علاقه شدید و محدود به موضوعاتی مثل اعداد، حروف، نقشه، حیوانات، ماشین یا کارتون خاص
• اضطراب در جمع، مهمانی، مدرسه یا موقعیت های جدید
• سختی در بازی های تخیلی یا بازی هایی که نیاز به همکاری دارند
• واکنش های احساسی شدیدتر از حد انتظار در برابر تغییر، شکست یا ناامیدی

2- نشانه اوتیسم متوسط در بچه ها

در اوتیسم متوسط، مشکلات ارتباطی و رفتاری واضح تر است. کودک ممکن است گفتار محدودتری داشته باشد، بازی های تکراری انجام دهد، سخت تر با دیگران ارتباط بگیرد یا برای انجام کارهای روزانه به راهنمایی بیشتری نیاز داشته باشد.

3- اوتیسم شدید

در اوتیسم شدید، کودک معمولا به حمایت گسترده و مداوم نیاز دارد. ممکن است گفتار بسیار کم یا نامفهوم باشد، واکنش های شدید به صدا، لمس یا تغییرات دیده شود و انجام کارهای ساده روزمره بدون کمک دشوار باشد.

البته این دسته بندی ها همیشه مرز دقیق ندارند. یک کودک ممکن است از نظر بیان جملات و افکار خود نشانه های خفیف را داشته باشد، اما از نظر حساسیت حسی یا اضطراب نیاز زیادی به حمایت داشته باشد.

بنابراین تشخیص شدت اوتیسم در کودک باید بر اساس ارزیابی تخصصی انجام شود.

به طور خلاصه علائم اوتیسم شدید در کودکان عبارتند از:

• حرف نزدن، تکلم بسیار محدود یا استفاده نکردن از کلمات برای ارتباط
• پاسخ ندادن مکرر به اسم یا واکنش کم به صدای والدین
• تماس چشمی بسیار کم یا کوتاه که به عنوان کمرویی کودکان در نظر گرفته می شود
• علاقه بسیار کم به بازی با دیگران یا ارتباط با همسالان
• ناتوانی یا سختی زیاد در بیان نیازها، حتی نیازهای ساده مثل آب، غذا یا دستشویی
• انجام زیاد حرکات تکراری مثل بال بال زدن دست ها، تکان خوردن، چرخیدن یا راه رفتن روی پنجه پا
• حساسیت شدید به صدا، نور، لمس، بو یا مزه
• وابستگی زیاد به روتین و نارضایتی شدید هنگام تغییر برنامه
• رفتارهای آسیب زننده به خود، مثل کوبیدن سر، گاز گرفتن دست یا چنگ زدن به بدن
• مشکل جدی در خواب، غذا خوردن یا پذیرش لباس و حمام
• نداشتن بازی تخیلی یا استفاده غیرمعمول از اسباب بازی ها، مثل چرخاندن چرخ ماشین به جای بازی با آن
• نیاز زیاد به کمک در کارهای روزانه مثل لباس پوشیدن، غذا خوردن، دستشویی رفتن و رعایت ایمنی

می توانید از خدمات مشاوره تلفنی برای کودک در ویکی روان برای بررسی علائم و نشانه های اوتیسم در کودکان استفاده کنید.

مهم ترین علائم اوتیسم در کودکان کدامند؟

اینجا قرار است به والدین کمک کنید تا علائم اولیه اوتیسم در کودکان را تشخیص دهند. پس خود به موارد زیر دقت کنید:

1- مشکل در برقراری ارتباط چشمی با دیگران

در این حالت کودک ممکن است هنگام صدا زدن، صحبت کردن یا بازی کردن کمتر به چشم والدین و دیگران نگاه کند، نگاهش کوتاه و گذرا باشد یا بیشتر به اشیا، دست ها و اطراف توجه نشان دهد.

این رفتار همیشه به معنی بی توجهی یا دوست نداشتن والدین نیست، بلکه بسیاری از کودکان اوتیسمی تماس چشمی را گیج کننده، سنگین یا حتی آزاردهنده تجربه می کنند.

البته هر کمبود تماس چشمی به تنهایی نشانه قطعی اوتیسم در کودک نیست. بعضی کودکان به دلیل خجالت، اضطراب، کم شنوایی، تاخیر گفتاری یا ویژگی های شخصیتی کمتر نگاه می کنند.

روانشناسی می گوید نگرانی زمانی جدی تر می شود که ضعف تماس چشمی همراه با نشانه های دیگر دیده شود، مثل واکنش ندادن به اسم، اشاره نکردن برای نشان دادن چیزی، کم بودن لبخند اجتماعی، بازی های تکراری یا علاقه کم به ارتباط با دیگران.

2- پاسخ ندادن به صدا زدنش

یعنی وقتی والدین و اطرافیان کودک را صدا می زنند، او برنمی گردد، نگاه نمی کند یا انگار متوجه صدا نشده است اما متوجه شده است. این رفتار ممکن است در بازی، هنگام تماشای تلویزیون، یا حتی در موقعیت های عادی روزانه دیده شود.

باز هم تاکید می کنیم پاسخ ندادن به اسم همیشه به معنی اوتیسم نیست. گاهی کودک به دلیل کم شنوایی، تمرکز زیاد روی بازی، تاخیر گفتاری یا حتی عادت رفتاری واکنش کمی نشان می دهد.

3- کم توجهی به حضور دیگران (به خصوص والدین)

یکی از نشانه های مهم اوتیسم در کودکان، کم توجهی به چهره، صدا یا حضور والدین است. کودک ممکن است وقتی مادر یا پدر وارد اتاق می شوند واکنش کمی نشان دهد، به چهره آنها کمتر نگاه کند، با شنیدن صدای آشنا برنگردد یا برای جلب توجه والدین کمتر صدا بزند، اشاره کند یا چیزی را نشان دهد.

این رفتار کودک اوتیسمی به معنی بی علاقگی یا سرد بودن کودک نیست. در بسیاری از کودکان اوتیسمی، مغز اطلاعات اجتماعی مثل نگاه، حالت صورت و لحن صدا را متفاوت پردازش می کند.

اگر این کم توجهی همراه با تماس چشمی کم، پاسخ ندادن به اسم، تاخیر گفتاری، بازی های تکراری یا حساسیت به صدا و لمس دیده شود، بهتر است کودک از نظر رشد ارتباطی و اجتماعی ارزیابی تخصصی شود.

4- بی علاقه بودن به بازی های تعاملی

در این حالت کودک کمتر درگیر بازی هایی می شود که نیاز به نوبت گرفتن، تقلید، نگاه کردن، خندیدن مشترک یا همکاری با دیگران دارند.

مثلا ممکن است قایم باشک، دالی بازی کردن، توپ بازی دو نفره یا بازی های وانمودی مثل غذا دادن به عروسک برای او جذاب نباشد و ترجیح دهد تنها با اسباب بازی ها به شکل تکراری بازی کند.

این نشانه به تنهایی برای تشخیص اوتیسم در کودک کافی نیست، چون بعضی کودکان خجالتی، مضطرب یا دیرجوش هم کمتر وارد بازی جمعی می شوند. اما اگر کودک معمولا به بازی مشترک واکنش کمی نشان می دهد، از تقلید رفتار دیگران دوری می کند، کمتر چیزی را برای شریک شدن در توجه نشان می دهد یا ارتباط چشمی و گفتار او هم محدود است، بهتر است ارزیابی رشد توسط متخصص انجام شود.

5- مکث در حرف زدن یا حرف نزدن طولانی

دیده می شود که کودک در سن مورد بالا کلمه ای نگوید، جمله ای نسازد، کلمات را تکرار کند یا به جای استفاده از زبان برای درخواست و ارتباط، بیشتر با گریه، کشیدن دست والدین یا اشاره های محدود منظورش را برساند.

گاهی کم شنوایی، تاخیر گفتاری ساده، کمبود تحریک کلامی یا بعضی مشکلات رشدی دیگر هم می توانند باعث دیر حرف زدن شوند.

اما اگر تاخیر گفتار همراه با تماس چشمی کم، پاسخ ندادن به اسم، علاقه کم به بازی مشترک، اشاره نکردن یا رفتارهای تکراری دیده شود، بهتر است کودک هرچه زودتر توسط متخصص رشد، گفتار درمانگر یا روانشناس آنلاین کودک ارزیابی شود.

6- تکرار کلمات یا جملات(اکولالیا)

یکی از علائم اوتیسم در کودکان، تکرار کلمات یا جملات است که در علم روانشناسی کودک به آن اکولالیا گفته می شود.

برای تشخیص کودک اوتیسمی گفته می شود که کودک ممکن است جمله ای را که از والدین، کارتون یا اطرافیان شنیده عینا تکرار کند، بدون اینکه همیشه معنی یا کاربرد آن را درست بداند.

مثلا به جای پاسخ دادن به سوال «آب می خواهی؟» همان جمله را تکرار کند و بگوید «آب می خواهی؟»

اکولالیا همیشه بی معنی نیست. بعضی کودکان از تکرار جمله ها برای آرام کردن خود، درخواست کردن، تمرین گفتار یا ارتباط گرفتن استفاده می کنند.

7- تکرار حرکات بدنی مثل تکان دادن زیاد دست ها یا بال بال زدن

یکی از علائم مهم اوتیسم در کودکان که اتفاقا متخصصین تاکید زیادی بر آن دارند، انجام حرکات تکراری مثل:

• بال بال زدن دست ها
• چرخیدن دور خود
• تکان دادن بدن
• راه رفتن روی پنجه پا
• یا مرتب تکان دادن انگشتان جلوی چشم

است. این حرکات ممکن است هنگام هیجان، خستگی، اضطراب در بچه ها، خوشحالی یا قرار گرفتن در محیط های شلوغ بیشتر دیده شوند.

این رفتارها همیشه از روی لجبازی یا بازیگوشی نیستند.

خیلی از کودکان اوتیسمی با این حرکات بدن خود را آرام می کنند، هیجانشان را تخلیه می کنند یا با محرک های اطراف بهتر کنار می آیند.

اگر این حرکات زیاد، تکرار شونده، همراه با تماس چشمی کم، تاخیر گفتار، پاسخ ندادن به اسم یا علاقه کم به بازی مشترک باشد، بهتر است کودک از نظر رشد و علائم اوتیسم ارزیابی تخصصی شود.

8- حساسیت زیاد یا کم به صدا، نور، بو، لمس یا مزه

در واقع کودک احتمال دارد با صداهایی مثل جارو برقی، سشوار یا جمعیت گوش هایش را بگیرد، از نور زیاد ناراحت شود، بعضی لباس ها را تحمل نکند، به بوی غذا واکنش شدید نشان دهد یا فقط چند غذای خاص را بخورد.

گاهی هم کودک مبتلا به اوتیسم حساسیت کمی نشان می دهد.

مثلا درد، سرما، گرما یا صداهای بلند را کمتر احساس می کند، مدام اشیا را بو می کند یا به دنبال فشار، لمس و حرکت زیاد است.

9- وابستگی به روتین و عدم تمایل به تغییر آن

در این حالت ممکن است او اصرار داشته باشد:

• مسیر همیشگی رفت و آمد به خانه یا مدرسه عوض نشود
• غذا در ظرف همیشگی خودش باشد
• لباس مشخصی بپوشد
• یا بازی ها و کارهای روزانه دقیقا به یک شکل تکرار شوند.

حتی تغییرهای کوچک، مثل جابه جایی وسیله ها یا تغییر برنامه خواب، می تواند باعث گریه، بی قراری یا قشقرق شود.

این رفتار معمولا از نشانه لجبازی کودک نیست. خیلی از کودکان اوتیسمی با تکرار و پیش بینی پذیری احساس امنیت بیشتری می کنند و تغییر ناگهانی برایشان اضطراب آور است.

10- علاقه شدید به موضوعات خاص

در این نشانه اوتیسم در کودک ممکن است او ساعت ها درباره ماشین ها، قطارها، اعداد، حروف، نقشه ها، دایناسورها یا یک کارتون خاص صحبت کند، فقط با همان وسایل بازی کند یا تحمل تغییر موضوع را نداشته باشد.

گاهی این علاقه آنقدر پررنگ می شود که ارتباط، بازی و فعالیت های روزانه کودک را تحت تاثیر قرار می دهد.

البته یادتان باشد داشتن علاقه خاص به تنهایی نشانه قطعی اوتیسم در کودک نیست و بسیاری از بچه های زیادی به موضوعی علاقه زیادی نشان می دهند و آن را دنبال می کنن.

اما اگر این علاقه بسیار محدود، تکراری و غیرقابل انعطاف باشد و همراه با تماس چشمی کم، تاخیر گفتار، سختی در بازی مشترک، حساسیت حسی یا ناراحتی شدید از تغییر دیده شود، بهتر است در بررسی دیگر علائم اوتیسم در کودکان کوشا باشید.

آیا دیر حرف زدن همیشه نشانه اوتیسم در کودک است؟

خیر، دیر حرف زدن همیشه نشانه اوتیسم نیست. بعضی کودکان به دلیل تاخیر گفتاری ساده یا کم شنوایی خفیف، دو زبانه بودن محیط یا تفاوت های طبیعی رشد دیرتر حرف می زنند.

اما اگر دیر حرف زدن همراه با مواردی مانند با تماس چشمی کم، پاسخ ندادن به اسم، اشاره نکردن، علاقه کم به بازی مشترک، تکرار حرکات یا حساسیت شدید به صدا و لمس باشد، بهتر است کودک توسط گفتاردرمانگر یا متخصص رشد ارزیابی شود.

علائم اوتیسم در نوزادان زیر یک سال

حالا نیاز است موضوع را دقیق تر و موشکافانه تر بررسی کنیم. والدین به دلیل ارتباط سخت با نوزاد معمولا در تشخیص اوتیسم در نوزادان زیر یک سال مشکل دارند به همین خاطر این موضوع را بررسی می کنیم.

1- لبخند کم یا واکنش نشان ندادن به لبخند والدین

در این حالت نوزاد وقتی مادر یا پدر با او صحبت می کنند، لبخند می زنند یا چهره شان را نزدیک می کنند، کمتر لبخند می زند، نگاهش کوتاه است یا هیجان مشترک نشان نمی دهد.

2- تماس چشمی محدود با والدین یا مراقب

نوزاد ممکن است هنگام شیر خوردن، بغل شدن، بازی چهره به چهره یا شنیدن صدای والدین کمتر به چشم ها نگاه کند یا نگاهش کوتاه و گذرا باشد.

اما اگر این حالت ها همراه با لبخند اجتماعی کم، واکنش کم به صدا، غان و غون نکردن یا بی توجهی به چهره والدین دیده شود، بهتر است رشد نوزاد توسط متخصص بررسی شود.

3- واکنش ندادن به صدا

ممکن است نوزاد با شنیدن صدای مادر یا پدر برنگردد، به لحن شاد یا لبخند والدین واکنش کمی نشان دهد، کمتر بخندد یا هنگام بازی چهره به چهره ارتباط کوتاه و محدود داشته باشد.

دیگر نشانه های اوتیسم در کودک زیر یک سال عبارتند از:

• 4- بسیار ساکت بودن
• 5- علاقه کم به بازی هایی مثل مالی موشی
• 6- بی میلی به بغل شدن
• 7- واکنش ندادن به اسم تا 12 ماهگی

علائم اوتیسم در کودکان ۱۲ تا ۲۴ ماهه

اما وقتی نوزاد بزرگ تر می شود، نشانه های اوتیسم کودکان هم کمی متفاوت می شود که عبارتند از:

1. اشاره نکردن به اشیا برای نشان دادن علاقه
2. دنبال نکردن اشاره والدین با نگاه
3. تأخیر در گفتن کلمات ساده
4. نداشتن بازی‌های تقلیدی مثل بای‌بای کردن یا دست زدن
5. نداشتن بازی‌های وانمودی ساده
6. علاقه بیشتر به اشیا نسبت به افراد
7. از دست دادن مهارت‌های قبلی؛ یک علامت هشدار مهم

علائم اوتیسم در کودکان ۲ تا ۳ ساله

وقتی نوزاد دو سالگی را رد می کند نشانه های اوتیسم در بچه ها هم متفاوت تر می شود:

1. تعامل کلامی پایین با همسالان
2. بی میل شدن به استفاده از جمله‌های دو یا چند کلمه‌ای
3. تکرار یک جمله یا عبارت بدون کاربرد ارتباطی مشخص
4. بازی نکردن با کودکان دیگر
5. نداشتن بازی خیالی یا نقش‌آفرینی
6. گریه، عصبانیت یا آشفتگی شدید هنگام تغییر برنامه
7. علاقه غیرمعمول به چرخاندن، ردیف کردن یا مرتب‌کردن وسایل

علائم اوتیسم در کودکان پیش‌ دبستانی و دبستانی

نگرانی والدین در این سن بیشتر هم می شود چون تشخیص کودک اوتیسمی زمانی که قصد ورود جدی به جامعه را دارد ساده نیست. این نشانه های عبارتند از:

1. مشکل در دوست‌یابی و ارتباط با همسالان
2. درک نکردن شوخی، کنایه یا قوانین نانوشته اجتماعی
3. حرف زدن طولانی درباره موضوع مورد علاقه بدون توجه به واکنش دیگران
4. لحن صدای یکنواخت، رسمی یا غیرمعمول
5. مشکل در شروع یا ادامه مکالمه
6. اضطراب شدید در موقعیت‌های اجتماعی
7. واکنش شدید به تغییر کلاس، معلم، مسیر یا برنامه روزانه
8. خستگی یا فروپاشی رفتاری بعد از مدرسه

بررسی راه های تشخیص کودکان مبتلا به اوتیسم

علت واقعی این بیماری هنوز مشخص نیست، اما مطالعاتی در رابطه با دلیل بروز این بیماری در حال انجام است. به نظر می‌رسد مساله ژنتیک مهم باشد. برای مثال دوقلوها بیشتر دچار این بیماری می‌شوند تا یک برادر و خواهر. اختلال کروموزومی ‌و مشکلات عصبی در افراد اوتیسمی ‌مشاهده شده است.

از دیگر علت‌های این بیماری (که هنوز به اثبات نرسیده) شامل؛ رژیم غذایی، تغییرات مجرای گوارشی، مسمومیت با جیوه، عدم استفاده از ویتامین‌ها و املاح و حساسیت به واکسن است.

ابزار غربال کاملا مجهزی برای ارزیابی کودکان در مورد اختلال کم‌توجهی – بیش فعالی (ADHD) مورد استفاده قرار می‌گیرد که ممکن است دقت لازم را در مورد اختلال طیف اوتیسم (ASD) نداشته باشد.

بنا به گزارش محققان بیماری‌های کودکان مبتلا به ASD ممکن است به اشتباه مبتلا به ADHD تشخیص داده شوند زیرا این کودکان اختلال‌های اجتماعی منسوب به اوتیسم دارند تا مشکلات مربوط به حواس‌جمعی و توجه.

این موضوع برای اطلاع از اینکه چه اقدامات و درمان‌هایی برای یک کودک مورد نیاز هست، ضرورت دارد.

این تیم تحقیق، متشکل از یک روانشناسی که ابزار غربال ADHD را که نیاز به بهبود دارد تا اختلال موردنظر را به‌درستی شناسایی کند، توسعه داده و متخصصین بالینی که بایستی ابزار غربال را با مصاحبه‌های بالینی دقیق تکمیل سازند، می‌باشد.

اشتباه رایج در تشخیص کودکان مبتلا به اوتیسم

تجربیات به دست آمده از جلسات مشاوره با روانشناس در ویکی روان نشان میدهد یکی از اشتباهات رایج در تشخیص اوتیسم کودکان این است که والدین یا اطرافیان فقط یک علامت را ملاک قرار می دهند و سریع انگ اوتیسمی به کودک می زنند!

مثلا می گویند:

• چون کودک تماس چشمی دارد، پس اوتیسم ندارد
• چون حرف نمی زند، حتما اوتیسم دارد.

در حالی که علم می گوید تشخیص اوتیسم در کودک بر اساس مجموعه ای از نشانه ها در ارتباط اجتماعی، گفتار، بازی، رفتارهای تکراری، حساسیت های حسی و میزان انعطاف پذیری کودک انجام می شود، نه فقط یک رفتار.

لطفا مقایسه نکنید

اشتباه دیگر والدین، مقایسه کودک با بچه های فامیل یا منتظر ماندن بیش از حد است.

بعضی والدین تاخیر گفتار، پاسخ ندادن به اسم یا بازی نکردن با همسالان را به «دیر باز شدن زبان» یا «خجالتی بودن» نسبت می دهند و ارزیابی را عقب می اندازند.

از طرف دیگر، برچسب زدن سریع به کودک بدون بررسی شنوایی، تاخیر گفتاری، اضطراب، بیش فعالی یا مشکلات رشدی دیگر هم می تواند گمراه کننده باشد.

تشخیص درست اوتیسم باید توسط متخصص روانشناس و با مشاهده رفتار کودک در موقعیت های مختلف انجام شود. بهترین کار این است که والدین به جای ترس از برچسب، روی شناخت نیازهای کودک تمرکز کنند.

تعداد کودکان اوتیسم چقدر است؟

هنوز تعداد این کودکان، مشخص نشده است. بیماری اوتیسم در پسران ۳ تا ۴ برابر بیشتر از دختران است. وضعیت اقتصادی خانواده، میزان تحصیلات افراد خانواده و نوع زندگی تاثیری بر این بیماری ندارند.

مهم ترین ناتوانی‌ های کودکان اوتیسم کدامند؟

رایج ترین آنها عبارتند از:

۱- سندرم آسپرگر

سندرم آسپرگر که در ویکی روان مفصل درباره آن توضیح دادیم بیماری‌ ای است که در طی سال‌های اول مدرسه ظاهر می‌گردد و شامل تداخلات اجتماعی، دقت زیاد در صحبت کردن و اشتیاق به کارهای غیرمعمول است.

۲- سندرم Rett

این یک بیماری سیستم عصبی است که برگشت را ایجاد می‌کند، بخصوص در استفاده از زبان و دست‌ها. تفاوت زیادی با اوتیسم دارد و تنها در زنان دیده شده است.

۳- ناتوانی در یادگیری

این مورد نادر است و این در مواردی رخ می‌ دهد که به بچه یک چیز را یاد می‌دهیم و آن بچه در ۱۰ سالگی آن را از یاد می‌برد.

۴- ناتوانی در پیشرفت

همچنین اوتیسم می‌تواند تداخلاتی را در مغز ایجاد کند و بیماری‌های دیگری را نیز به وجود آورد از قبیل:

عقب ماندگی ذهنی، تصلب بافت‌ها و صرع. همچنین Fragile X syndrome یک بیماری ارثی است که از کم‌ هوشی ناشی می‌شود. در این بیماری ژن‌ها قادر نیستند پروتئین کافی را برای سلول (به خصوص سلول مغز) تولید کنند.

علائم رفتاری اوتیسم در کودکان

اینها مواردی هستند که به عنوان علائم رفتاری اوتیسم در کودکان از آنها یاد می شود و تشخیص اوتیسم در بچه ها را ساده کرده اند:

1- نقص آشکار و مداوم در برقراری روابط هیجانی

کودکان اوتیسم تمایل به روگردانی از مردم به خصوص در مواقع صحبت دارند، آنها در برقراری بازی با دیگران مشکل دارند و به عملکردهایی نظیر بغل کردن پاسخ نمی دهند.

2- بررسی مداوم خود

کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم به گونه ای اعضای بدنشان نظیر پاها و دستها را بررسی میکنند انگار این اعضا جدید، تازه و عجیب هستند.

3- اشتغال با اشیا و ویژگی های خاص آنها

کودکان اوتیسم میل زیاد نسبت به یک شیء نشان می دهند بطوریکه توجه به استفاده واقعی آن ندارند.

تمایل به بررسی آن به گونه ای خاص مانند چرخاندن، گاز گرفتن، خراشیدن و دورو نزدیک کردن به خود دارند. بازی های عجیب و غریب با آن انجام میدهند و هنگام گم شدن آن به شدت عصبانی میشوند.

4- مقاومت مداوم در برابر تغییر محیط و کوشش برای حفظ نظم و همانندی

کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم مقاومت اولیه در برابر یادگیری موارد جدید از خود نشان میدهند و در مقابل هر گونه تغییر به شدت آشفته می شوند.

5- انجام ناهنجاری های حسی

کودکان اوتیسم به گفتارها و صداها واکنشی نشان نمیدهند و سعی در دور ساختن و حفظ گوشها و چشم ها در مقابل نور و اشیا دارند. بی تفاوتی آشکاری نسبت به درد، گرما و سرما داند و علاقه به خوردن مواد غیر خوراکی دارند.

6- ناهنجاری در خلق

کودکان اوتیسم به طور ناگهانی خشمگین و آشفته می شوند و فقدان در خواسته هایشان یا دخالت دیگران منجر اعمالی نظیر داد و فریاد، بریدن و گاز گرفتن میشود.

7- آشفتگی های گفتاری

کودکان اوتیسمی معمولا کلمات را به صورت قطعه قطعه یا خلاصه ادا می کنند، از واژه تو به جای من استفاده می کنند و واژه ها، شعرها و عبارات را بدون توجه به معانی به صورت طوطی وار می گویند.

8- آشفتگی های حرکتی

آشفتگی های حرکتی مانند تا دیر وقت بیدار ماندن، گریه و بی قراری، کوبیدن سر، چرخیدن دور خود و راه رفتن غیر معمولی در کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم دیده میشود.

9- ناتوانی در کسب وابستکی

کودکان درگیر با اختلال طیفی اوتیسم از رسیدن به وابستگی به والدین خود و سایر افراد ناتوانند و معمولآ به توجه و سرپرستی نیاز دارند و قادر به مراقبت از خود نیستند.

چه علائمی با اوتیسم کودک اشتباه گرفته می شوند؟

برای مثال می تواند گفت، دیر حرف زدن کودک می تواند به دلیل تاخیر گفتاری ساده، کم شنوایی، کمبود ارتباط کلامی در محیط یا مشکلات زبانی باشد. تماس چشمی کم هم گاهی از خجالت، اضطراب، ترس از غریبه ها، مشکلات بینایی یا ویژگی شخصیتی کودک می آید، نه لزوما نشانه ای از اوتیسم در بچه ها.

برخی رفتارهای دیگر هم با اوتیسم اشتباه گرفته می شوند، مثل:

1. بازی نکردن با همسالان به دلیل کمرویی
2. بی قراری و نوبت نگرفتن به دلیل بیش فعالی
3. واکنش های شدید به دلیل اضطراب یا ناتوانی در بیان خواسته ها
4. حساسیت به صدا و لباس به دلیل مشکلات پردازش حسی
5. یا تکرار بعضی کلمات و حرکات در دوره ای از رشد طبیعی کودک.

تفاوت مهم اینجاست که در اوتیسم معمولا چند نشانه با هم دیده می شوند و روی ارتباط اجتماعی، بازی، گفتار، انعطاف پذیری رفتاری و واکنش های حسی کودک اثر می گذارند.

بنابراین نه باید با دیدن یک علامت سریع برچسب اوتیسم زد، نه باید نگرانی های واقعی را با جمله هایی مثل «بزرگ می شود خوب می شود» نادیده گرفت. ارزیابی تخصصی بهترین راه برای تشخیص دقیق علت رفتار کودک است.

اقدامات اشتباه والدین در مواجهه با نشان های اوتیسم بچه ها

اینها لیستی از بدترین اقدامات والدین و مربی های بچه ای اوتیسمی هستند:

1. هدر دادن زمان با این فکر که «بزرگ میشه خودش خوب میشه!!!
2. مقایسه کودک با خواهر، برادر یا بچه های فامیل که منجر به تحقیر در دوران کودکی میشود.
3. توجه کردن فقط به یک علامت و نادیده گرفتن مجموعه نشانه ها
4. برچسب زدن سریع به کودک بدون ارزیابی تخصصی
5. انکار علائم به دلیل ترس از تشخیص اوتیسم
6. نسبت دادن همه رفتارها به لجبازی، تنبلی یا تربیت بد
7. نادیده گرفتن دیر حرف زدن، پاسخ ندادن به اسم یا تماس چشمی کم
8. مراجعه نکردن به متخصص رشد، روانشناس کودک، گفتاردرمانگر یا کاردرمانگر
9. اعتماد بیش از حد به نظر اطرافیان به جای ارزیابی علمی توسط روانشناس
10. شروع درمان های غیرعلمی، پرهزینه یا بدون نظارت متخصص
11. سرزنش کردن خود، همسر یا کودک
12. قطع کردن تعامل، بازی و آموزش به امید بهتر شدن خودبه خودی
13. بی توجهی به بررسی شنوایی، بینایی و مشکلات رشدی مشابه
14. پنهان کردن علائم از مهد، مدرسه یا درمانگر
15. تعلل در مداخله های لازم مثل گفتار درمانی

والدین در صورت مشاهده علائم اوتیسم چه کار کنند؟

در ادامه کامل درباره اقدامات والدین در مواجهه با نشانه های اوتیسم بچه ها توضیح می دهیم، اما اولین قدم این است که رفتارهای کودک را یادداشت کنند، مثلا تماس چشمی، پاسخ به اسم، وضعیت گفتار، نوع بازی، حساسیت به صدا یا تغییر برنامه. سپس برای ارزیابی به متخصص رشد کودک، روانشناس کودک، گفتار درمانگر یا کار رمانگر مراجعه کنند.

1- کودک اوتیسم حتماً باید توسط یک متخصص روانپزشکی و روانشناسی اطفال و یک متخصص مغز و اعصاب اطفال ویزیت شود.

2- به طور فشرده و ترجیحاً هر روز تحت خدمات گفتار درمانی و کار درمانی قرار گیرد و لازم است والدین و مربی کودک روش‌های مناسب تقویت مهارت‌های ارتباطی کودک را از طریق مطالعه کتاب‌های مرتبط و یا به وسیلهٔ جلسات مشاوره‌ای که کاردرمانگر کودک برگزار می‌کند، فرا بگیرند.

3- ارزیابی وضعیت حسی و حرکتی کودک به وسیله کارشناسان کار درمانی صورت پذیرد و در صورت لزوم جلسات کاردرمانی ذهنی کودک به طور منسجم برگزار گردد.

4- رویکردهایی مثل موسیقی درمانی، راهکاری برای ارتباط با کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم است. نقاشی و قصه گویی نیز یکی از روش‌های مؤثر تربیت کودکان اوتیسم است و پدران و مادران باید در یک گوشه اتاق نشسته و کتاب‌های قصه متناسب با سن کودک را با صدای بلند و دلنشین برای علاقه‌مندی آنان بخوانند.

5- اکثر کودکان مبتلا به بیماری اوتیسم نیازمند مدارسی ویژه هستند. بهتر است که در کنار خانواده بزرگ شوند و به صورت روزانه به مدرسه بروند اما اگر اختلال آنها شدید باشد مراقبت شبانه روزی برایشان ضروریست.

6- خانواده کودکان مبتلا به اوتیسم نیز برای مدارا با رفتار پریشان ساز و ناراحت کننده کودک خود و کمک به آن احتیاج به کمک و حمایت دارند. والدین باید بیاموزند چه پاسخ هایی را از کودک بخواهند و چه پاسخ هایی را غیر قابل قبول بپندارند و چگونه تغییرات مثبت را در رفتار کودک خود حفظ کنند.

در کنار ارزیابی های بالا، بهتر است شنوایی و بینایی کودک هم بررسی شود، چون بعضی مشکلات شبیه علائم اوتیسم در بچه ها دیده می شوند.

پیشنهاد ویکی روان به شما دوست عزیز

حالا میدانیم مهم ترین نشانه های اوتیسم در کودکان چیست و والدین چه اشتباهاتی در قبال آنها انجام می دهند.

اگر نشانه های بالا در فرزنداتان مشاهده می شود، می توانید از خدمات مشاوره تصویری با روانشناس برای بررسی و تصمیم گیری نهایی استفاده کنید. بی توجهی به علائم اوتیسم بچه ها یعنی به بازی گرفتن آینده او.

مشاوره آنی روانشناسی