اوتیسم (autism یا اتیسم) یا اختلال طیف اوتیسم، وضعیتی رشدی و عصبی است که بر روی روش ارتباط و تعامل اجتماعی و رفتار و پردازش اطلاعات تاثیر می گذارد. شدت اوتیسم در هر فرد متفاوت است. برخی از کودکان ممکن است بیش از حد دچار مشکلات گفتاری، مشکل تعامل چشمی و محبوبیت بازی های تکراری شده باشند، در حالی که برخی دیگر می توانند به خوبی صحبت کنند ولی مشکل در درک احساسات، شیوه خندیدن، روابط اجتماعی و تحولات روزمره داشته باشند. مشاوره برای اوتیسم به اطرافیان کمک می کند بهترین ارتباط را با افراد مبتلا به این اختلال داشته باشند.
فهرست موضوعات بررسی شده
- تعریف اوتیسم به زبان ساده
- اوتیستیک کیست؟
- منظور از اختلال طیف اوتیسم چیست؟
- علت اوتیسم چیست؟
- اوتیسم چند نوع دارد؟
- آمار ابتلا به اوتیسم چقدر است؟
- اوتیسم را بهتر بشناسیم
- علائم بیماری اوتیسم کدامند؟
- راه های تشخیص اوتیسم
- آیا اوتیسم درمان می شود؟
- راه های درمان اوتیسم چیست؟
- اوتیسم در بزرگسالی
- چه زمانی باید به پزشک برای اوتیسم مراجعه کنیم؟
- باورهای اشتباه درباره اوتیسم که مردم دارند
- پیشنهاد ویکی روان در مواجهه با اوتیسم
تعریف اوتیسم به زبان ساده
با سایت سلامت روان ویکی روان همراه باشید.
منظور از اوتیسم به زبان ساده یعنی اینکه:
مغز فرد اطلاعات، احساسات و ارتباطات را کمی متفاوت از بیشتر مردم پردازش می کند.
به همین دلیل ممکن است کودک یا بزرگسال اوتیستیک در حرف زدن، برقراری ارتباط چشمی، بازی کردن با دیگران، درک احساسات، تحمل تغییرات یا واکنش به صدا و نور تفاوت هایی نشان دهد.
برای مثال، یک کودک اوتیستیک شاید ترجیح بدهد همیشه با یک اسباب بازی خاص بازی کند، از تغییر مسیر رفتن به مهد کودک ناراحت شود یا وقتی صدای بلندی می شنود گوش هایش را بگیرد.
تجربه مشاوره با روانشناس می گوید این رفتارها از لجبازی یا بی ادبی نیست، بلکه معمولا نشان می دهد دنیای اطراف برای او متفاوت و گاهی شلوغ تر از چیزی است که ما حس می کنیم.
یادتان باشد اوتیسم یک طیف است، یعنی بعضی افراد نیاز به حمایت زیاد دارند و بعضی دیگر با کمک های ساده می توانند زندگی مستقل و موفقی داشته باشند.
اوتیستیک کیست؟
اوتیستیک (autistic) یا فرد مبتلا به اوتیسم به فردی گفته می شود که در طیف اوتیسم قرار دارد و مغز او ارتباطات، احساسات، صداها، تغییرات و نشانه های اجتماعی را به شکل متفاوتی پردازش می کند.
این افراد در سنین مختلف دیده می شوند و هر کدام به نوعی با این اختلال طیفی دست به گریبان هستند.
منظور از اختلال طیف اوتیسم چیست؟
واژه «طیف» وقتی با اوتیسم می آید خیلی مهم است، چون اوتیسم در همه افراد یکسان نیست و نشانه های متفاوتی دارد. یک کودک ممکن است اصلا صحبت نکند یا نیاز به حمایت زیاد داشته باشد، اما کودک دیگر خوب حرف بزند و فقط در دوست یابی، درک احساسات دیگران یا تحمل تغییرات دچار مشکل شود.
به همین دلیل ممکن است رفتارهایی مثل تکرار یک حرکت، علاقه شدید به موضوعات خاص، حساسیت به صدا و نور، ناراحتی از تغییر برنامه روزانه یا سختی در برقراری ارتباط دیده شود. پس نتیجه میگیریم همه افراد اوتیستیک شبیه هم نیستند.
علت اوتیسم چیست؟
تجربیات به دست آمده از دل جلسات مشاوره روان درمانی کودکان در ویکی روان می گوید که:
علت اوتیسم یک عامل واحد و همیشگی نیست.
پژوهش ها نشان داده اند اختلال طیف اوتیسم معمولا از ترکیب عوامل:
- ژنتیکی
- تفاوت های رشد مغز
- و برخی شرایط دوران بارداری و تولد
شکل می گیرد. یعنی مغز کودک از ماه های ابتدایی رشد، مسیر متفاوتی را در ارتباطات عصبی، پردازش حسی، زبان و تعامل اجتماعی طی می کند. به همین دلیل اوتیسم را نباید نتیجه تربیت اشتباه، کم توجهی والدین، استفاده از موبایل، واکسن یا یک اتفاق ساده بعد از تولد دانست.
اوتیسم چند نوع دارد؟
از نگاه بالینی در گذشته، اصطلاحاتی مثل اوتیسم کلاسیک، آسپرگر، اختلال فراگیر رشد و اوتیسم با عملکرد بالا برای این اختلال استفاده می شد.
اما امروزه این موارد معمولا زیر عنوان کلی اختلال طیف اوتیسم قرار می گیرند. متخصصان بیشتر به این توجه می کنند که فرد در چه سطحی به کمک نیاز دارد: حمایت کم، حمایت قابل توجه یا حمایت بسیار زیاد.
بنابراین وقتی می پرسیم اوتیسم چند نوع دارد، پاسخ دقیق تر این است که اوتیسم یک طیف گسترده است، نه چند نوع ثابت و یکسان. هر فرد اوتیستیک باید جداگانه ارزیابی شود تا برنامه درمانی و آموزشی مناسب خودش را دریافت کند.
نقش ژنتیک در پیدایش اوتیسم چقدر است؟
بدون شک ژنتیک در اوتیسم نقش مهمی دارد.
دیده شده در بعضی خانواده ها احتمال بروز اوتیسم بیشتر است و گاهی تغییرات ژنی می توانند روی رشد سیستم عصبی اثر بگذارند.
در کنار آن، عواملی مثل:
- سن بالاتر والدین
- زایمان بسیار زودرس
- وزن خیلی پایین هنگام تولد
- برخی عفونت ها
- یا مشکلات جدی دوران بارداری
- تماس با بعضی مواد آسیب زا
- و مصرف برخی داروها بدون نظر پزشک
ممکن است خطر ابتلا به اوتیسم را افزایش دهند. البته وجود این عوامل به این معنی نیست که حتما کودک اوتیستیک می شود، فقط احتمال را کمی بالا می برند.
نکته مهم این است که در بیشتر موارد نمی توان گفت دقیقا همین یک مورد باعث اوتیسم شده است.
روانشناسی و پزشکی می گویند:
اوتیسم حاصل یک فرایند پیچیده زیستی و رشدی است، نه تقصیر مادر، پدر یا کودک.
به جای درگیر شدن با سرزنش و جستجوی مقصر، بهتر است تمرکز خانواده روی تشخیص زودهنگام، ارزیابی تخصصی و شروع مداخلات موثر باشد.
آیا واکسن می تواند باعث اوتیسم شود؟
این سوال را بسیار زیاد در بخش مشاوره کودکان استثنایی ویکی روان دریافت می کنیم که واکسن زدن می تواند دلیل ابتلا به اوتیسم باشد یا نه؟ اما پاسخ چیست؟
خیر، واکسن باعث اوتیسم نمی شود. تحقیقات معتبر خارجی می گوید بین واکسن ها، از جمله واکسن سرخک، اوریون و سرخجه، با بروز اوتیسم رابطه علمی با اوتیسم تایید شده ای وجود ندارد.
آمار ابتلا به اوتیسم چقدر است؟
به طور کلی از هر ۱۰.۰۰۰ کودکی که به دنیا می آید ۲۰ مورد احتمال ابتلا به بیماری اوتیسم را دارند. شیوع اختلال اوتیسم در پسرها بیشتر از دخترها دیده میشود هرچند که در صورت ابتلای دخترها نشانگان اوتیسم شدیدتر است.
کودکان مبتلا به اوتیسم قبل از ۳۶ ماهگی تا ۵ سالگی علایم اختلال را نشان میدهند. دانشمندان علت بیماری اوتیسم را زمینه های زیست شناختی از نظیر ناهنجاری های کروموزومی، اختلالات هورمونی و آسیب در نیمکره چپ مغز که مرکز تکلم و تفکر منطقی است میدانند.
اوتیسم را بهتر بشناسیم
اوتیسم گروهی از اختلالات تکاملی مغز است که ایجاد ارتباط و تعاملات اجتماعی را دشوار میسازد.
اختلال طیف اوتیسم یک بیماری عصبی است که توانایی فرد برای برقراری ارتباط ، تعامل و رفتار مناسب با دیگران را در موقعیتهای اجتماعی تحت تاثیر قرار میدهد.
تقریبا یک نفر از ۶۸ کودک در ایالت متحده آمریکا مبتلا به اوتیسم هستند و این شرایط در پسران پنج برابر بیشتر از دختران شایع است.
اوتیسم بر اساس اختلال در مهارتهای اجتماعی، ارتباطی و رفتارهای محدود شده و تکراری همچون دست زدن و اصرار در همانندی مشخص میشود. بسیاری از کودکان نیز پاسخهای حسی غیر معمول دارند
در نسخههای نهایی راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM)، متخصصان این شرایط را در گروههای مختلفی طبقه بندی کردهاند زیرا همه آنها درجات متغیری از اختلال یکسان را دارند.
با وجود بحثهای زیادی که درباره بیماری اوتیسم وجود دارد، هنوز شواهدی در مورد ارتباط واکسیناسیون یک کودک با رشد این بیماری پیدا نشده است.
علائم بیماری اوتیسم کدامند؟
یکی از صحبت های متخصصین در جلسات مشاوره روانشناسی تلفنی ویکی روان این است که هیچ کدام از افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند با یکدیگر برابر نیستند، اما بیشتر والدین متوجه نشانهها و علائمی در کودکان خود میشوند که ممکن است در میان همه افراد یکسان و شایع باشد.
این نشانهها معمولا بین ۱۸ ماهگی تا ۳ سالگی بروز میکند. به عنوان مثال یک کودک ممکن است در مورد ارتباط چشمی، پاسخ دادن به صدا کردن نامش یا تعامل در بازیهای مختلف مشکل داشته باشد.
والدین همچنین ممکن است متوجه شوند که کودکان از برقراری ارتباط و تعامل با سایر افراد لذت نمیبرند. با اینحال شکل خفیف این اختلال ممکن است تا زمانی که کودک بزرگتر نشده است مشخص نگردد و برخی از افراد در دوران بزرگسالی این بیماری را تشخیص میدهند.
در بیشتر موارد این اختلال تا زمانی که کودک به سن مدرسه نرسیده است قابل تشخیص نیست. بعد از ورود کودک به مدرسه، مشکلاتی در مورد برقراری ارتباط به وجود میآید.
در ادامه به مهم ترین نشانه های اوتیسم از دید روانشناسی می پردازیم.
1- علائم اوتیسم در روابط اجتماعی
می دانیم که علائم اوتیسم در ارتباط اجتماعی از همان سال های ابتدایی زندگی دیده می شوند، اما شدت آن در هر کودک متفاوت است.
کودک اوتیستیک ممکن است:
- کمتر به اسم خود واکنش نشان دهد
- ارتباط چشمی محدودی داشته باشد
- برای نشان دادن خواسته هایش کمتر اشاره کند
- علاقه کمی به بازی مشترک با دیگران نشان دهد
- یا در درک حالت چهره، لحن صدا و احساسات اطرافیان دچار مشکل باشد.
گاهی هم کودک حرف می زند، اما گفتگو برای او بیشتر شبیه پاسخ دادن کوتاه است و کمتر می تواند مکالمه دوطرفه و طبیعی داشته باشد.
در سنین بالاتر، این نشانه ها ممکن است به شکل:
- سختی در دوست یابی
- متوجه نشدن شوخی و کنایه
- رعایت نکردن فاصله مناسب در گفتگو
- صحبت طولانی درباره موضوع مورد علاقه
- یا ناتوانی در فهمیدن منظور پنهان دیگران
دیده شود. باید بدانیم این نشانه های اوتیسم از بی توجهی، غرور یا تربیت بد نیست. فرد اوتیستیک اغلب واقعا نمی داند در یک موقعیت اجتماعی چه انتظاری از او می رود یا چطور باید احساسش را بیان کند.
2- علائم اوتیسم در گفتار و زبان
اما می رسیم به بخشی که تشخیص اوتیسم را ساده تر می کند.
اما یادتان باشد علائم اوتیسم در گفتار و زبان می تواند از یک کودک به کودک دیگر بسیار متفاوت باشد.
بعضی کودکان اوتیستیک دیرتر از همسالان خود شروع به حرف زدن می کنند، بعضی کلمات را تکرار می کنند، بعضی فقط برای درخواست های ساده صحبت می کنند و بعضی هم ممکن است تا مدتی اصلا کلام نداشته باشند. گاهی کودک واژه ها را بلد است، اما نمی تواند از زبان برای ارتباط واقعی استفاده کند، یعنی به جای گفتگو کردن، بیشتر جمله های حفظ شده، تکرار دیالوگ کارتون ها یا عبارت های شنیده شده را به کار می برد.
3- علائم رفتاری اوتیسم
از دید روانشناسی نشانه های رفتاری اوتیسم معمولا به شکل رفتارهای تکراری، علاقه های محدود و واکنش های متفاوت به تغییرات دیده می شود.
کودک مبتلا به اوتیسم یک حرکت خاص را بارها انجام می دهد. مثل تکان دادن دست ها، چرخیدن، ردیف کردن اسباب بازی ها یا نگاه کردن طولانی به چرخ ماشین. گاهی هم به یک موضوع خاص علاقه شدید نشان می دهد و دوست دارد فقط درباره همان صحبت کند یا با همان وسایل بازی کند.
یکی دیگر از نشانه های رفتاری اوتیسم، سختی در پذیرش تغییر است. مثلا تغییر مسیر همیشگی، جابه جا شدن وسایل اتاق، عوض شدن برنامه روزانه یا ورود به محیط جدید می تواند کودک را مضطرب یا بی قرار کند.
4- نشانه های حسی اوتیسم
این مورد شاید زیاد دیده شود. نشانه های حسی در کودکان اوتیسم یعنی کودک نسبت به صدا، نور، لمس، بو، مزه، حرکت یا حتی درد واکنش متفاوتی نشان می دهد.
بعضی کودکان اوتیستیک حسی قوی دارند و ممکن است با صدای جارو برقی، شلوغی مهمانی، نور شدید، بوی غذا، برچسب لباس یا لمس ناگهانی به شدت ناراحت شوند. در چنین شرایطی شاید گوش هایشان را بگیرند، گریه کنند، فرار کنند یا رفتارهای تکراری نشان دهند، چون سیستم عصبی آنها این محرک ها را آزاردهنده تر از حالت معمول دریافت می کند.
راه های تشخیص اوتیسم
می توانید از نشانه های اوتیسم که بالا توضیح دادیم برای تشخیص آن استفاده کنید، اما تکنیک های زیر روند تشخیص اوتیسم را ساده تر می کنند
اما یادتان باشد روند تشخیص اوتیسم برای هر فرد درگیر اوتیسم متفاوت است. در برخی از موارد، متخصص اطفال ممکن است یک صفحه نمایش اوتیسم ( اغلب یک نظرسنجی کوتاه با پاسخهای بله یا خیر است) را به کار گیرد و به دنبال نشانههای autism در فرد باشد.
اگر نتایج حاصل از این بررسی مثبت باشد، خانواده به یک پزشک متخصص ارجاع داده میشود تا ارزیابیهای دیگر نیز صورت گیرد.
زمانی که متخصص کودک در حال تشخیص بیماری اوتسیم است، بر روی اطلاعات و گزارشهای مستقیم و نیز دادههایی که والدین در اختیار آنها قرار میدهد استفاده خواهد کرد. برای کودکان بزرگ تر ، برخی از کلینیکها ورودی های مرتبط با کودکان را دریافت میکنند.
این ورودیها شامل اطلاعات به دست آمده از مدرسه، دوستان و والدین است. اینکه کودکان چگونه با محیط پیرامون خود رفتار میکنند، نیز مهم است. کاری که آنها تلاش میکنند انجام دهند، تفسیر میشود و در کنار سایر اطلاعات به دست آمده قرار میگیرد تا مشخص شود که آیا کودک مورد نظر مبتلا به اوتیسم هست یا خیر.
یک تیم کامل پزشکی ممکن است به دنبال اختلالات دیگری باشند که اغلب همراه اوتیسم ایجاد میشود. این اختلالات شامل اختلال نقص توجه و بیش فعالی در کودکان (ADHD)، کم توانی ذهنی، صرع و افسردگی در بچه ها است.
دستورالعمل برای تشخیص اوتیسم
تشخیص درست معمولا بر اساس بررسی رشد کودک، مشاهده رفتار، گفت و گو با والدین و ارزیابی تخصصی انجام می گیرد. مهم ترین مراحل تشخیص اوتیسم عبارتند از:
- بررسی سابقه رشد کودک، مثل زمان شروع حرف زدن، واکنش به اسم، بازی کردن و ارتباط با دیگران
- مشاهده رفتارهای کودک در محیط خانه، مهدکودک یا جلسه ارزیابی
- بررسی مهارت های ارتباطی، مثل تماس چشمی، اشاره کردن، تقلید، گفتار و توانایی گفت و گوی دوطرفه
- ارزیابی رفتارهای تکراری، علاقه های محدود، حساسیت حسی و واکنش کودک به تغییرات
- استفاده از پرسشنامه ها و ابزارهای غربالگری اوتیسم توسط متخصص
- ارزیابی گفتار و زبان توسط گفتاردرمانگر، به ویژه در کودکان دارای تاخیر کلامی
- بررسی مهارت های حرکتی، حسی و عملکرد روزانه توسط کاردرمانگر
- رد کردن مشکلات مشابه، مانند کم شنوایی، تاخیر رشدی، اضطراب، بیش فعالی یا اختلالات زبانی
- ارجاع به روانپزشک کودک، متخصص مغز و اعصاب کودکان یا روانشناس کودک برای تشخیص نهایی
- پیگیری منظم، چون گاهی نشانه ها در سنین پایین کاملا واضح نیستند و نیاز به بررسی دوباره وجود دارد
هرچه ارزیابی زودتر انجام شود، مسیر حمایت و درمان روشن تر می شود. اگر والدین به نشانه هایی مثل واکنش ندادن به اسم، تاخیر گفتار، ارتباط چشمی کم، بازی های تکراری یا حساسیت شدید به صدا و لمس توجه کنند، می توانند قبل از شدیدتر شدن مشکلات، کمک تخصصی برای درمان اوتیسم دریافت کنند.
آیا اوتیسم درمان می شود؟
این رایج ترین سوال درباره اختلال طیف اوتیسم است:
- آیا اوتیسم درمان دارد یا نه؟
- حالا که متوجه اوتیسم بچه شدیم، درمان می شود؟
متاسفانه از نظر علمی اوتیسم درمان قطعی به معنای «از بین رفتن کامل و همیشگی» ندارد، چون یک تفاوت عصبی و رشدی است نه بیماری ساده ای که با یک دارو یا دوره کوتاه درمان کاملا برطرف شود.
به همین دلیل در بیان تعریف اوتیسم از کلید واژه اختلال طیفی استفاده کردیم تا متوجه ماهیت آن شوید.
اما این به معنای ناامیدی نیست. بسیاری از کودکان اوتیستیک با مداخله زودهنگام و برنامه درمانی درست، پیشرفت های بسیار قابل توجهی در گفتار، ارتباط اجتماعی، کنترل رفتار، یادگیری و استقلال روزمره پیدا می کنند.
والدین باید بدانند که درمان اوتیسم بیشتر به معنی کاهش چالش ها و تقویت توانایی هاست.
راه های درمان اوتیسم چیست؟
تشخیص اولیه در این شرایط بسیار مهم است. یکی از درمان هایی که بیشتر مورد استفاده قرار میگیرد، تجزیه و تحلیل رفتاری کاربردی است که از جوایز مختلف برای تشویق افراد مبتلا به اوتیسم برای افزایش رفتارهای مفید و کاهش فعالیتهای مضر استفاده میکند.
استفاده از والدین آموزش دیده برای درمان نیز میتواند موثر باشد. به عنوان مثال بر اساس مطالعات انجام شده در سال ۲۰۱۰، کودکانی که از درمان تجزیه و تحلیل رفتاری کاربردی استفاده کرده بودند، بهبود خوبی در زبان و رفتار خود تجربه کردند.
در واقعیت، رویکردهای رفتاری بهترین روش برای درمان اوتیسم محسوب میشود. زیرا همه ما به خوبی میدانیم که تغییر محیط اطراف کودک و تعامل با سایر افراد میتواند فرایند بیولوژیکی در مغز را تحت تاثیر قرار دهد.
این شرایط میتواند بر روی توسعه و شکل گیری مغز به روشهای مختلف تاثیر بگذارد. داروها ممکن است نتواند نشانههای اصلی اوتیسم همچون مشکل در ارتباطات را برطرف کند اما قادر است نشانههایی همچون کج خلقی و زودرنجی را درمان کند.
رویکردهای مورد استفاده برای درمان اوتیسم
تکنیک هایی مانند:
- گفتار درمانی
- کار درمانی
- آموزش مهارت های اجتماعی به بچه ها
- رفتار درمانی اصولی
- بازی درمانی
- و آموزش والدین
از مهم ترین روش های کمک کننده هستند که اتفاقا در بستر جلساتی مانند مشاوره آنلاین کودک هم قابل استفاده می باشند.
در بعضی موارد هم اگر کودک اضطراب شدید، بی خوابی، پرخاشگری یا بیش فعالی داشته باشد، پزشک ممکن است دارو را برای کنترل علائم همراه تجویز کند، نه فقط برای درمان خود اوتیسم.
هرچه تشخیص این اختلال طیفی زودتر انجام شود و خانواده مسیر درمان را منظم تر پیگیری کند، احتمال رشد مهارت ها و بهبود کیفیت زندگی کودک بیشتر خواهد بود.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) دو نوع دارو برای اوتیسم را پیشنهاد کرده است. این دو دارو شامل:
است که می تواند پرخاشگری، تحریک پذیری و نوسانات خلقی در اوتیسم را درمان کند.
با این حال اثرات طولانی مدت این داروها هنوز مشخص نیست و اغلب کودکانی که مبتلا به اختلال اوتیسم هستند داروهای متعددی را برای درمان مشکلات دیگری همچون بیش فعالی یا افسردگی دریافت میکنند.
حدود ۶۵ درصد از کودکان مبتلا به اوتیسم یک نسخه برای داروهای موثر بر روان دارند که میتواند از سد خونی مغزی عبور کند. علاوه بر این، ۳۵ درصد از کودکان از دو نوع دارو استفاده میکنند.
این در حالیست که ۱۵ درصد از آنها سه یا چند داروی تجویز شده دارند.درمانهای دارویی به هیچ عنوان نمیتواند جایگزین مناسبی برای رویکردهای رفتاری باشد. این درمانها را میتوان به عنوان درمان تکمیلی به کار برد اما جایگزین درمان اصلی کودک با رویکرد رفتاری نمی شود.
چیزی که بیشتر از قبل به چشم میخورد، اشباع بازار با درمانهای جایگزین و رژیمهای غذایی متعدد است که هنوز شواهدی برای تایید آنها وجود ندارد.
برخی از مواقع والدین فکر میکنند که این موارد میتواند جایگزین درمانهای اصلی کودک شود و به همین خاطر از درمانهای رفتاری استفاده نمیکنند. این شرایط میتواند روند درمان کودک را کندتر کند و از کاربرد گزینههای تایید شده بکاهد.
دارو درمانی تحت نظر مشاور روانپزشک در درمان اوتیسم به طور مستقیم با تکیه بر داروهای کنترل کننده سروتونین استوار است. درمان رشدی یکی از راه های درمان بیماری اوتیسم است واین درمان بر بنیادهای آموزشی استور است.
برای مثال درمانگر بر افزایش پاسخدهی کودک به دیگران از طریق تحریک گیرنده های حسی کودک مثل قلقلک دادن و نوازش کردن کودک کار میکند.
در مرحله بعد درمانگر کودک را بر می انگیزد تا به وارسی اسباب بازیها بپردازد و مهارتهای ارتباطی و بیانی را به کودک می آموزد و همچنین برای اصلاح کارکرد حرکتی – ادراکی در کودک تمرینهایی برای اصلاح آگاهی بدنی کودک و تطابق حرکتی او به کار میگیرد تا مهارتهایی مثل نزدیکی، دوری، تطابق دست و چشم و تعادل را آموزش دهد.
اوتیسم در بزرگسالی
بیشتر تحقیقات و پژوهشهایی که درباره اوتیسم صورت گرفته است بر روی کودکان تمرکز دارد، اما مطالعات مختلف نشان میدهد که این اختلال میتواند زندگی بزرگسالان را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد.
بزرگسالانی که مبتلا به این اختلال هستند کمتر به دنبال آموزشهای عالی، یافتن شغل یا پیشرفت در زندگی خود میروند. حدود یک سوم از بزرگسالان جوان که مبتلا به اوتیسم هستند، بعد از هشت سال ترک تحصیل دوباره به ادامه تحصیلات روی میآورند و وارد دانشگاه میشوند.
حدود نیمی از افرادی که مبتلا به اوتیسم هستند در هشت سالی که از مدرسه ترک تحصیل کرده بودند به دنبال شغل میروند. در مقایسه، ۹۸ درصد از افراد معمولی و ۹۱ درصد از افرادی که دارای معلولیت هستند به دنبال شغلهای عالی میروند.
همانطور که مشاهده میکنید عدد به دست آمده برای افراد مبتلا به این بیماری بسیار کمتر است و این جای نگرانی دارند.
علاوه بر این ۸۰ درصد از بزرگسالان جوان که مبتلا به اوتیسم هستند، بعد از دبیرستان با والدین خود زندگی میکنند که این مقدار بیشتر از جمعیت معمولی و بزرگسالانی است که از این اختلال رنج نمیبرند.
محققان تلاش میکنند تاثیر برنامههای آموزشی بر روی آماده کردن دانش اموزان و بزرگسالان مبتلا به اوتیسم را مورد مطالعه قرار دهند و به آنها کمک کنند زندگی مستقلی داشته باشند.
چه زمانی باید به پزشک برای اوتیسم مراجعه کنیم؟
شاید برای شما هم این سوال مطرح شده باشد که چه زمانی نیاز است با مشاهده علائم اوتیسم به متخصص و پزشک مراجعه کنیم؟
بهتر است هر زمان والدین احساس کردند رشد ارتباطی، گفتاری یا رفتاری کودک با همسالانش فرق دارد یا نشانه هایی از اوتیسم که بالا درباره آنها توضیح دادیم شدند، منتظر «خودش خوب می شود» نمانند و با متخصص اوتیسم یا روانشناس کودک مشورت کنند.
حتی جلساتی مثل مشاوره تلفنی کودک هم می تواند برای ارزیابی اولیه مفید باشد.
یادتان باشد مراجعه زودهنگام به متخصص به معنای برچسب زدن به کودک نیست، بلکه راهی است برای اینکه اگر مشکلی وجود دارد، فرصت طلایی آموزش و مداخله از دست نرود.
در این شرایط حتما به متخصص برای بررسی اولیه و تشخیص اوتیسم مراجعه کنید:
- کودک تا 12 ماهگی به اسم خود واکنش نشان نمی دهد
- تا 12 تا 18 ماهگی اشاره کردن، بای بای کردن یا نشان دادن اشیا را انجام نمی دهد
- تا 16 ماهگی هیچ کلمه معناداری نمی گوید
- تا 24 ماهگی جمله های دو کلمه ای نمی سازد
- ارتباط چشمی بسیار کم دارد یا به نظر می رسد به حضور دیگران بی توجه است
- بازی های تکراری انجام می دهد، مثل ردیف کردن وسایل یا چرخاندن اشیا
- نسبت به صدا، نور، لمس، لباس یا بو واکنش شدید نشان می دهد
- با تغییر برنامه روزانه، مسیر رفتن یا جابه جایی وسایل بسیار بی قرار می شود
- مهارتی را که قبلا داشته، مثل حرف زدن یا ارتباط گرفتن، از دست می دهد
- در بازی با کودکان دیگر، تقلید، نوبت گرفتن یا فهمیدن احساسات مشکل دارد
اگر یکی از این نشانه ها را می بینید، لزوما یعنی کودک اوتیسم دارد، اما یعنی نیاز به ارزیابی تخصصی وجود دارد.
باورهای اشتباه درباره اوتیسم که مردم دارند
باورهای غلط درباره اوتیسم باعث می شود خانواده ها دیرتر برای تشخیص و حمایت اقدام کنند یا کودک اوتیستیک ناعادلانه قضاوت شود. به همین خاطر باید مهم ترین اشتباهاتی که اطرافیان درباره اوتیستیک ها دارند را بدانید:
1- اوتیسم به خاطر تربیت بد والدین ایجاد می شود
حقیقت: اوتیسم یک تفاوت عصبی و رشدی است و ربطی به کم محبتی، سختگیری یا اشتباه والدین ندارد.
2- واکسن باعث اوتیسم می شود
تحقیقات معتبر که بالاتر هم درباره آنها صحبت کردیم چنین ارتباطی را تایید نکرده اند. همزمانی واکسن با سن بروز علائم، به معنی علت بودن واکسن نیست.
3- همه افراد اوتیستیک نابغه هستند
حقیقت این است که برخی توانایی های خاص دارند، اما همه اوتیستیک ها نابغه نیستند و هر فرد شرایط و استعدادهای خودش را دارد.
4- همه افراد اوتیستیک ناتوان ذهنی هستند
اوتیسم با ناتوانی ذهنی یکی نیست. بعضی افراد هوش طبیعی یا بالا دارند و بعضی هم نیاز به حمایت بیشتر دارند. اوتیسم به معنی ناتوانی ذهنی نیست.
5- کودک اوتیستیک احساس ندارد
بسیاری از کودکان اوتیستیک احساسات عمیقی دارند، اما شاید نتوانند آنها را به شکل معمول بیان کنند. افراد اوتیستیک نیاز به درک شدن زیاد دارند.
6- اوتیسم با بالا رفتن سن خود به خود خوب می شود
ممکن است بعضی مهارت ها بهتر شوند، اما بدون آموزش و مداخله مناسب، بسیاری از مشکلات باقی می مانند.
7- حرف نزدن کودک و کم حرفی یعنی حتما اوتیسم دارد
تاخیر گفتار می تواند دلایل مختلفی داشته باشد. اوتیسم فقط با گفتار سنجیده نمی شود و نیاز به ارزیابی کامل دارد.
8- کودک اوتیستیک عمدا لجبازی می کند
بسیاری از رفتارهای او، مثل گریه، فرار یا تکرار حرکات، واکنش به اضطراب، فشار حسی یا ناتوانی در بیان نیازهاست.
9- استفاده از موبایل و تلویزیون علت اصلی اوتیسم هستند
استفاده زیاد از صفحه نمایش می تواند رشد زبان و توجه را ضعیف کند، اما علت اصلی اوتیسم محسوب نمی شود.
10- اوتیسم یعنی پایان آینده کودک و نابودی زندگی
با تشخیص زودهنگام، درمان های تخصصی، آموزش خانواده و حمایت درست، بسیاری از کودکان اوتیستیک می توانند پیشرفت چشمگیری داشته باشند. نباید امیدتان را بعد از تشخیص اوتیسم از دست بدهید، همیشه راهی برای ترتیب اثر وجود دارد.
پیشنهاد ویکی روان در مواجهه با اوتیسم
حالا می دانیم اوتیسم چیست، چطور تشخیص داده می شود و در مواجهه با آن چه کاری باید انجام داد؟
اگر در اطرافیان خود نشانه های این اختلال را مشاهده می کنید، میبایست برای اقدام اختصاصی و حساب شده موضوع را مشاور درمیان بگذارید. این اختلال پایان زندگی نیست، بلکه می تواند فصل جدیدی در زندگی افراد مبتلا به آن باشد.
ویکی روان به عنوان سامانه سلامت روان در کنار شماست تا از سراسر ایران و جهان با بهترین های روانشناسی جلسه برای افراد مبتلا به اوتیسم برگزار کنید.
