روانشناسی

تاثیر هیجان بر حافظه چیست؟

قبلا در مورد تعریف هیجان مفصل صحبت کردیم و در این مطلب قصد بررسی تاثیر هیجان بر حافظه را داریم.

خب به نظر می‌رسد ما آدمیان تقریباً هر چه داریم یا هر که هستیم از برکت حافظه است.

اندیشه‌ها و تصورات ما حاصل کار حافظه است و ادراک و اندیشه و حرکت‌های ما از آن سرچشمه می‌گیرد.

حافظه، پدیده‌های بیشمار هستی ما را در کل واحدی یکپارچه می‌سازد

همانطور که اگر ذرات تشکیل‌دهنده بدن با نیروی جاذبه ماده بهم نچسبیده بود بدن ما از هم می‌پاشید، اگر نیروی پیوند دهنده و وحدت‌بخش حافظه نبود هشیاری ما به تعداد لحظه‌های زندگی‌مان تجزیه می‌شد.

این سخنان که هرینگ (۱۹۲۰) سالها پیش در سخنرانی خود بیان کرده، گویای اهمیت حافظه در حیات ذهن آدمی است.

تاثیر هیجان بر حافظه چیست؟

روش های تقویت حافظه

به زبان ساده حافظه یک قابلیت ذهنی برای سپردن، نگهداری و به یادآوردن اطلاعات و تجربیات است.

هر اتفاقی که در زندگی روزمره ما می‌افتد، در حافظه ما ثبت می‌شود.

وقتی که در حال رانندگی هستیم، چهره عابر پیاده‌ای که از جلوی ما می‌گذرد در ذهن ما می‌ماند.

اما دوام این خاطرات در حافظه ما چقدر است؟ چند ثانیه؟ چند ساعت؟ چند هفته؟ چند ماه؟

آیا می‌توانیم عابر پیاده‌ای را که چند روز پیش از جلوی ماشین ما عبور کرده را به خاطر بیاوریم؟ پاسخ به این سؤال غالباً منفی است.

حال شرایطی را فرض کنید که در حال رانندگی، به علت سرعت زیاد و یا بی‌توجهی با عابر پیاده‌ای تصادف می‌کنید.

در آن لحظه شما با ترس از ماشین پیاده می‌شوید و به سمت او می‌روید. در این شرایط چطور؟

آیا چند روز بعد چهره عابر پیاده‌ای که با آن تصادف کرده بودید را به خاطر می‌آورید؟

اکثر شما به این سؤال جواب مثبت خواهید داد.

سؤال این است که در حالت دوم فرضی (تصادف با عابر پیاده) چه ویژگی باعث ثبت این رویداد در حافظه شما می‌شود؟

مشاورین روانشناس مرتبط با این موضوع
شیلا توکلی شیلا توکلی
مشاور روانشناس
از 160,000 هزار تومان
حسین توکلی حسین توکلی
دکترای روانشناسی
از 60,000 هزار تومان
شیما شهرکی شیما شهرکی
دکتری روانشناسی
از 200,000 هزار تومان
علیرضا سروش علیرضا سروش
دکتری روانشناسی
از 100,000 هزار تومان
مهناز شاه مرادی مهناز شاه مرادی
دکترای روانشناسی
از 125,000 هزار تومان
آرزو بختیاری آرزو بختیاری
مشاور روانشناس
از 60,000 هزار تومان
کیومرث مروت کیومرث مروت
دکتری روانشناسی
از 75,000 هزار تومان
کورش مهدیون کورش مهدیون
مشاور روانشناس
از 150,000 هزار تومان

نحوه ثبت وقایع در حافظه ما

حافظه قوی

مطالعات روانشناسی مربوط به تاثیر هیجان بر حافظه نشان داده اند آنچه باعث دوام ثبت این واقعه شده، وجود یک هیجان غالب در آن اتفاق است.

در لحظه تصادف شما هیجان ترس را تجربه کردید و این هیجان بر نحوه رمزگردانی، اندوزش و بازیابی که سه مرحله حافظه هستند، تأثیرگذار بوده.

بدین معنا که اگر رویدادی بار هیجانی خاصی برای فرد به همراه داشته باشد، آن روبداد در حافظه وی به طور ماندگارتر و مؤثرتری ثبت می‌شود

هرچقدر میزان بار هیجانی یک واقعه برای فرد بیشتر باشد، آن واقعه در حافظه، مدت طولانی‌تری باقی می‌ماند.

برعکس هر چقدر هیجانات همراه با آن واقعه برای فرد کمتر باشد، ثبت آن در حافظه ضعیف‌تر خواهد بود

شما کدام رویداد را بهتر خاطرتان هست؟ روز امتحانات ترم و یا روز کنکور؟، روزی که از محل کار خود اخراج شدید و یا یک روز عادی در محل کارتان؟

روز عروسی‌تان و یا روز خرید حلقه ازدواجتان؟ شبی که زلزله آمد یا شبی که مهمان داشتید؟

در تمامی موقیعیت‌های فرضی بالا قطعاً شما آن واقعه‌ای را که همراه با برانگیخته شدن هیجان‌های شما همراه بوده، راحت‌تر به یاد می‌آورید.

شایان ذکر است هر واقعه واحد، برای افراد مختلف، برانگیختگی هیجانی یکسانی نخواهد داشت

عوامل متعددی در به خاطر سپاری بهتر رویدادهای هیجانی دخیل است.

رویدادهای هیجانی غالباً بیشتر از اتفاقات خنثی مورد موشکافی قرار می‌گیرند و شاید همین موشکافی و نه خود هیجان باشد که باعث ثبت دقیق‌تر و در نهایت یادآوری راحت‌تر آن می‌شود.

یکی دیگر از دلایل تاثیر هیجان بر حافظه این است ما رویدادهایی با بار هیجانی را نسبت به اتفاقات خنثی مدام برای دیگران بازگو می‌کنیم.

همین بازگو کردن مداوم باعث ماندگاری طولانی‌تری در حافظه می‌شود.

حتما بخوانید

در نهایت رویدادهای هیجانی معمولاً به موضوعات یا هدف‌های مهمی در زندگی ما مربوط می‌شوند.

همین ارتباط با موضوعات مهم است که برای حافظه اهمیت دارد نه خود هیجانی بودن.

روانشناسی تاثیر هیجان بر حافظه 

تاثیر هیجان بر حافظه چیست؟

شاید با خواندن مطالب بالا این سؤال به ذهنتان ‌آید که آیا می‌توان یک رویداد بسیار هیجانی را تجربه کرد و آن را به خاطر نیاورد؟

به دلایلی پاسخ به این سؤال بلی است.

پژوهش‌های متعدد نشان داده است که گاهی هیجانات بر فراموشی هم اثرگذار است

اول اینکه، اگر رویداد هیجانی توسط یک کودک تجربه شود ممکن است بعدها آن رویداد را به خاطر نیاورد.

این پدیده از یک الگوی فراگیر تحت عنوان “یادزدودگی دوران کودکی” تبعیت می‌کند.

الگویی که برای تمام رویدادها در سال‌های اول زندگی چه هیجانی یا غیرهیجانی به کار برده می‌شود.

بدین معنا که هیچکس نمی‌تواند خاطره‌اى از نخستین سالهای زندگى خود به یاد بیاورد

دوم اینکه، گاهی سطح استرس بالا بذر حافظه را قبل از اینکه فرصتی برای ریشه دواندن داشته باشد، از بین می‌برد.

مشاورین روانشناس مرتبط با این موضوع
نسرین ترابی صائین نسرین ترابی صائین
دکتری روانشناسی
از 75,000 هزار تومان
فاطمه شکری فاطمه شکری
مشاور روانشناس
از 55,000 هزار تومان
آناهیتا افخمی آناهیتا افخمی
مشاور روانشناس
از 210,000 هزار تومان
زهره قربانی زهره قربانی
مشاور روانشناس
از 60,000 هزار تومان
مارال حقیقی کرمانشاهی مارال حقیقی کرمانشاهی
دکتری روانشناسی
از 150,000 هزار تومان
سحر بهروزیان سحر بهروزیان
مشاور روانشناس
از 60,000 هزار تومان
بهاره محسنی بهاره محسنی
مشاور روانشناس
از 110,000 هزار تومان
فرشته علی هاشمی فرشته علی هاشمی
مشاور روانشناس
از 60,000 هزار تومان

تاثیر هیجان منفی بر حافظه

زوال حافظه

شاید برایتان اتفاق افتاده است که در جلسه کاری مهمی مشغول صحبت هستید و به دلیل تجربه اضطراب شدید، بخشی از متن سخنرانی خود را به یاد نمی‌آورید.

این دقیقاً تأثیر تاثیر هیجان بر حافظه شما است که منجر به فراموشی شده است.

پس در خیلی از مواقع هیجانات مثبت یا منفی می‌تواند باعث فراموشی شود که معمولاً شدت اثر هیجانات منفی بیشتر است

زیگموند فروید پایه‌گذار نظریه روانکاوی اولین شخصی بود که این موضوع را مطرح کرد که:

گاهی بار هیجانی یک واقعه (بخصوص هیجان منفی) به قدری شدید است که فرد از آن رویداد هیچ چیزی را به خاطر نمی‌آورد

وی معتقد است بسیاری از تجارب و اطلاعات مربوط به گذشته ما وارد بخشی از ذهن می‌شود که از آن تحت عنوان “ناهشیار” یاد کرد.

فروید باور داشت که برخی از از رویدادها به قدری آسیب‌زا هستند که انسان آنها را به بخش ناهشیار ذهن روانه می‌کند تا از اضطراب و ناراحتی شدید ناشی از آن رویداد با بار هیجانی زیاد، خود را رهایی بخشد.

به این ترتیب ذهن انسان تلاش می‌کند تا این تجارب و خاطرات اضطراب‌زا را در ناهشیاری نگه‌ دارد.

یا به اصطلاح فروید “سرکوب” کند و بدین صورت است که یک رویداد هیجانی آسیب‌زا باعث فراموشی خاطرات و اطلاعات ناراحت‌کننده می‌شود.

انواع هیجانات منفی

زوال حافظه

رویدادهایی همچون:

  • در معرض بلایای طبیعی همچون سیل
  • طوفان
  • زلزله و غیره قرار گرفتن
  • جنگ
  • تصادفات
  • سقوط هواپیما
  • تجاوز و سوء استفاده‌های‌ جنسی
  • مرگ عزیزان و غیره

از جمله رویدادهایی هستند که به علت وجود هیجان‌های منفی شدید باعث فراموشی آن رخداد توسط فرد می‌شود.

حتی اگر پس از گذشت سال‌ها این اتفاقات فراموش‌شده به نحوی به قسمت “هشیار” ذهن وارد شود برای فرد غیرقابل تحمل و بسیار تهدیدکننده است.

بنابراین مطالعات مربوط به تاثیر هیجان بر حافظه ، این اطلاعات و خاطرات تنها زمانی قابل دسترس خواهد بود که شدت هیجان‌های منفی رویداد برای فرد کاسته شده باشد و این عمل فقط از طریق روش‌های درمانی امکانپذیر است.

دوست عزیز،

میتوانید از بخش مشاوره روانشناسی آنلاین سایت ویکی روان برای استفاده از خدمات مشاوره و ارتباط با روانشناسان سایت استفاده نمائید.

مشاوره روانشناسی راهی علمی و اصولی برای درمان انواع اختلالات روحی روانی است.

مشاوره روانشناسی

شیرین آرین نژاد

دکترای روانشناسی عمومی، روان درمانگر عضو سازمان نظام روانشناسی با شماره 13168 77489575 22115179

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا