خانه / خواب / بی خوابی چیست؟ آشنایی با مفهوم Insomnia
بی خوابی چیست

بی خوابی چیست؟ آشنایی با مفهوم Insomnia

بی خوابی یا Insomnia به عدم توانایی خوابیدن و یا خواب ماندن، میل به زود بیدار شدن، و یا خواب بی کیفیت و ضعیف گفته می شود.

در ادامه به بررسی مفهوم بی‌خوابی و اینکه بی‌خوابی چیست میپردازیم.

بیش از ۲۵ درصد از افراد دارای ۶۰ سال یا بیشتر، از مشکلات خواب شکایت می‌کنند در حالی که علت بی خوابی خود را نمیدانند.

در مطالعات آزمایشگاهی، شیوع بیشتر اختلال خواب با افزایش سن به اثبات رسیده است.

بی‌خوابی اغلب نتیجه عوامل چندگانه‌ای است که تفکیک آنها از هم دشوار است.

بی‌خوابی را می‌توان محصول سه دسته از:

  • عوامل زمینه‌ ساز
  • آشکار ساز
  • تداوم بخش

دانست.

بی خوابی چیست؟

فایده خواب

با سایت روانشناسی ویکی روان همراه باشید.

تعریف بی خوابی و تعریف Insomnia

بی خوابی یا Insomnia به احساس خواب ناکافی و یا خواب بی کیفیت گفته می شود. زیرا:

  • فرد نمی تواند بخوابد (بی خوابی مقدماتی)
  • فرد نمی تواند در طول شب کاملا خواب بماند و دائم بیدار می شود (بی خوابی متوسط)
  • خیلی زود بیدار می شود (بی‌خوابی نهایی)

خواب بی کیفیتی باعث می شود تا خستگی از بدن فرد در نیاید.

تشخیص اختلال بی خوابی، از آنجایی ممکن است که این علائم معمولا حداقل ۳ شب در هفته اتفاق می افتند و این مشکل دست کم تا یک ماه ادامه خواهد داشت.

همه ی این مشکلات بی‌خوابی باعث احساس کسلی و گیجی، عدم تمرکز، کج خلقی و احساس خستگی و کوفتگی فرد می شوند

بی خوابی صرفا به ساعت و طول مدت خواب اطلاق نمی شود.

افراد معمولا در نیاز به خواب و احساس رضایت از خواب شان متفاوت هستند.

یکی از ویژگی های کلیدی بیخوابی این است که این افراد دارای تشویش یا اختلال در کار هایشان هستند که این ها به دلیل بی خوابی اتفاق می افتند

بی خوابی به سه دسته

  1. ضمنی
  2. مزمن
  3. عود کننده

تقسیم بندی می شود.

بی خوابی اگر ۱ الی ۳ ماه باشد، به آن بی خوابی ضمنی می گویند.

اگر علائم بی‌خوابی ۳ ماه یا بیشتر طول بکشند، بی خوابی از نوع مزمن می باشد

بی خوابی عود کننده به مواقعی گفته می شود که بی خوابی در فرد چندین مرتبه در طول یک سال اتفاق بیوفتد و از بین برود.

زنان مسن و افرادی که سابقه ی افسردگی دارند، بیشتر مستعد این اختلال هستند.

فاکتور های دیگری همچون استرس، تشویش، و بیماری و استفاده از برخی داروها نیز در این مسئله دخیل می باشند

حدودا یک سوم افراد بالغ به علائم بی‌خوابی دچار می شوند و ۶ الی ۱۰ درصد افراد نیز به علائم مزمن و حاد بی خوابی دچار خواهند شد.

علائم بی خوابی کدامند؟

علل بی خوابی

تشخیص علائم بی خوابی شامل کمبود خواب مقدماتی، اختلال در خواب ماندن و زود بیدار شدن بدون اینکه خستگی از تن فرد بیرون رفته باشد، می باشند.

این مشکلات خواب، باعث اضطراب فرد و عدم توانایی در انجام کار های روزانه، مانند فعالیت های اجتماعی، فعالیت های آکادمیکی و رفتار های عادی، می شوند.

افرادی که به بی خوابی مبتلا هستند، معمولا در انجام کارهای روزانه شان با مشکل مواجه می شود.

زیرا یا بسیار خسته هستند و یا نمی توانند تمرکز کنند و احساس بی حالی دارند.

بی خوابی می تواند باعث کاهش انرژی، خستگی، عدم تمرکز، احساس یک دایره ی سیاه دور دید شان، تغییرات خلق و خو و کوفتگی شدید شود

بی خوابی معمولا با فاکتور های دیگری که بر روی خواب تاثیر می گذارند همراه می باشد.

مانند فاکتور های روانی و شناختی.

مثلا فردی که به بی خوابی مبتلا است، ممکن است به پریشان حالی نیز دچار شود.

این فرد شاید سعی کند بخوابد، اما نمی تواند این کار را انجام دهد.

میتوانید برای بررسی کیفیت خواب خود و آشنایی با راه های بهبود آن از تست روانشناسی بررسی کیفیت خواب استفاده نمائید.

رفتارهایی همچون گذراندن زمان زیادی در رخت خواب و یا چرت های کوتاه مدت و افکاری همچون ترس از بی‌خوابی و چک کردن مداوم ساعت نیز از علائم دیگر بیخوابی هستند.

در مورد بیماران مبتلا به بی خوابی، معمولا به جزئیات پیش زمینه و سابقه شان نیز توجه می شود.

سابقه ی خواب این افراد معمولا می تواند بر اساس الگوی خواب روزانه که از خود بیمار و یا اطرافیانش پرسیده می شود، بدست آید.

اطرافیان بیمار شامل همسر و کسانی هستند که می توانند در شب به کیفیت و کمیت خواب او توجه کنند.

همچنین می توان بر روی خواب این افراد نیز تحقیقات ویژه ای انجام داد.

علت بیخوابی چیست ؟

درمان بی خوابی شبانه

عوامل روان‌شناختی شامل مشکلات هیجانی مختلفی است:

بی‌ خوابی ممکن است بر اثر شرایط ناراحت‌کننده متنوعی راه‌اندازی شود.

از قبیل مرگ یکی از اعضای خانواده یا از دست دادن شغل.

به همین خاطر عوارض بی خوابی و کم خوابی میتواند بسیار آسیب رسان باشد.

برانگیختگی هیجانی سبب بر انگیختگی فیزیولوژیکی می‌شود که آن نیز به نوبه خود افراد را بیدار نگه می‌دارد.  

الکل و بسیاری از داروهای دیگر از علل عمده بی‌خوابی هستند.

داروهای محرکت مختلف، داروی ضد افسردگی‌، داروهای تیروئید، داروهای ضدبارداری و داروهای قلبی ممکن است سبب بی‌خوابی شوند

برخی شرایط می توانند باعث شوند که یک فرد به بیخوابی مبتلا شود. این شرایط شامل:

  • بالا بودن سن (بی خوابی معمولا در افراد بالای ۶۰ سال بیشتر دیده می شود)
  • سابقه ی افسردگی

برخی از علل احتمالی بی خوابی شامل موارد زیر میباشند:

بیخوابی

  • بی خوابی پس از پرواز طولانی مدت
  • تغییر شیفت کاری
  • گسیختگی الگوی خواب و بیداری
  • اندوه و سوگواری
  • افسردگی و تشویش
  • استرس
  • اضطراب
  • تهیج و نشاط فراوان
  • خوابیدن بر روی تشک یا تخت خواب نامناسب
  • مصرف نیکوتین، الکل، کافئین، و مواد غذایی که باعث بی‌خوابی می شوند
  • سالخوردگی
  • خواب بیش از اندازه در طول روز
  • انجام فعالیت های فیزیکی یا فکر کردن زیاد هنگام خواب
  • پرکاری تیروئید
  • مصرف یک داروی جدید
  • اعتیاد به الکل
  • قرار نگرفتن در معرض نور کافی در طول روز
  • قطع ناگهانی دارو
  • استفاده از داروها و مواد مخدر غیر قانونی و مضر
  • کنار گذاشتن داروها
  • عوارض جانبی برخی داروها که باعث بی خوابی می شوند
  • سندرم پای بی قرار (Restless leg syndrome)
  • سکته مغزی
  • یائسگی و گر گرفتگی
  • مشکلات مربوط به روده و معده مانند سوزش معده
  • مشکلاتی که باعث تنگی نفس می شوند
  • مشکلاتی که با درد همراه می باشند مانند ورم مفاصل
  • اضطراب و نگرانی فکری و مشکلات شخصی

بی خوابی محیطی یا ضمنی می توانند خود به خود بهبود پیدا کنند.

معمولا در افرادی رخ می دهند که بطور مقطعی یک یا چند مورد از این شرایط را داشته باشند:

  • استرس
  • سر و صدا در اطراف
  • دمای هوای بالا
  • تغییر جای خواب
  • مشکلات مربوط به تغییر زمان خواب و بیداری مانند بی خوابی پس از پرواز (به خاطر استرس پرواز)
  • عوارض جانبی برخی دارو ها

بی خوابی مزمن شرایط پیچیده تری است و معمولا در نتیجه ی تلفیق چند فاکتور، مثلا اختلالات فیزیکی و ذهنی، ایجاد می شود.

یکی از رایج ترین علل بی‌خوابی مزمن، افسردگی می باشد

تاثیر بیماری در بی‌خوابی

عوارض کم خوابی و بی خوابی

از جمله دیگر فاکتور های مهم می توان به

  • ورم مفاصل
  • بیماری های کلیوی
  • نارسایی قلبی
  • آسم
  • ترس از خفگی در خواب
  • ترس از خواب
  • حمله در خواب
  • سندرم پای بی قرار
  • بیماری پارکینسون 
  • اختلال پرکاری تیروئید

اشاره کرد.

با این حال، بی‌خوابی مزمن می تواند به دلیل فاکتور های رفتاری مانند مصرف کافئین، الکل، و دیگر مواد خوراکی نیز اتفاق بیوفتد.

از هم گسیختگی سیکل خواب و بیداری فرد نیز اگر با تغییر شیف کاری و دیگر مشکلات خواب ادغام شود، باعث بی خوابی و استرس مزمن نیز شود

برخی رفتار هایی که می توانند باعث باقی ماندن بی‌خوابی در فرد و مشکلات مربوط به خواب نیز شوند شامل:

  • نگرانی در مورد عواقب بی‌خوابی
  • مصرف زیاد کافئین
  • مصرف الکل پیش از خواب
  • استعمال سیگار پیش از خواب
  • چرت های طولانی در روز و غروب
  • نامنظم بودن برنامه ی خواب و بیداری

با اجتناب از این رفتار ها، می توانید به تدریج باعث از بین رفتن بی خوابی تان شوید.

یکی از راه های پی بردن به علت بی خوابی استفاده از مشاور روانشناس میباشد.

یک مشاور روانشناس خبره میتواند به خوبی با تحلیل وضعیت روحی روانی شما به دلیل بی خوابی های پیاپی شما پی ببرد.

شما دوست عزیز میتوانید در بخش مشاوره روانشناسی سایت ویکی روان از خدمات مشاوره آنلاین به صورت آنلاین و از هر کجای دنیا استفاده نمائید.

درباره ویکی روان

وب سایت روانشناسی ویکی روان محیطی صمیمی و مطمئن برای کسب دانش مرتبط با زندگی فردی و اجتماعی بر اساس روانشناسی میباشد. میتوانید سوالات و مشکلات شخصی خود را با ما در میان بزارید تا روانشناسان ویکی روان در کمترین زمان پاسخ گوی شما باشند

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *