افسردگی سالمندان چیست؟ (درمان خانگی افسردگی سالمندان)
بررسی علائم افسردگی سالمندان از دید روانشناسی و راهکارهای درمانی آن
افسردگی سالمندان با بیماری های جسمانی یا عوارض داروهای مختلف اشتباه گرفته می شود و افراد در تشخیص سالمند افسرده دچار اشتباه می شوند. اما ما می توانیم با شناخت علائم افسردگی در سالمندان برای بهبود وضعیت روانی و ایجاد حال خوب در این عزیزان کاری کنیم. این همان اقدامی است که متخصصین در جلسات مشاوره افسردگی برای سالمندان انجام می دهند
پیشنهاد میکنیم مقاله افسردگی چیست را حتما مطالعه کنید تا با مفهوم افسردگی بیشتر آشنا شوید و درک بهتری نسبت به افسرده شدن افراد سالمند پیدا کنید.
فهرست موضوعات بررسی شده
- منظور از افسردگی سالمندان چیست؟
- غمگینی طبیعی با افسردگی سالمندان چیست؟
- علت افسردگی در سالمندان چیست؟
- فضای ذهنی سالمندان و شروع افسردگی در آنها
- علائم افسردگی سالمندان چیست؟
- تشخیص افسردگی در سالمندان
- چه عواملی افسردگی سالمندان را تشدید می کنند؟
- تفاوت افسردگی سالمندان با آلزایمر و زوال عقل
- افسردگی در سالمندان زن و مرد چه تفاوتی دارد؟
- وقت آن است که افسردگی سالمندان را جدی بگیرید
- درمان افسردگی سالمندان در روانشناسی
- آیا افسردگی سالمندان درمان می شود؟
- درمان افسردگی سالمندان چقدر طول می کشد؟
- نکات طلایی برای درمان خانگی افسردگی سالمندان
- عوامل تشدید کننده افسردگی در سالمندان
- پیشنهاد ویکی روان برای درمان افسردگی سالمندان چیست؟
منظور از افسردگی سالمندان چیست؟
روانشناسی می گوید افسردگی سالمندان نوعی اختلال خلقی است که در سنین بالا با نشانه هایی مثل غم مداوم، بی انگیزگی، کاهش لذت از زندگی، احساس تنهایی و نگرانی زیاد خودش را نشان می دهد.
در واقع افسردگی در سالمندان همیشه شبیه افسردگی جوان ترها نیست. گاهی سالمند کمتر از غم حرف می زند و بیشتر از دردهای جسمی، بی حالی، فراموشی، بی حوصلگی یا نداشتن انرژی شکایت می کند.
افسرده شدن سالمندها بعد از بازنشستگی، فوت همسر، دوری فرزندان و دوستان، بروز بیماری های جسمی، کاهش استقلال یا احساس بی فایده بودن خود را نشان می دهد.
چیزی که نباید فراموش کنیم این است که افسردگی سالمندان بخش طبیعی از روند پیری نیست.
در واقع اینکه فرد سنش بالا رفته، دلیل نمی شود همیشه غمگین، گوشه گیر یا ناامید باشد.
غمگینی طبیعی با افسردگی سالمندان چیست؟
قبلا در ویکی روان کامل درباره فرق افسردگی و ناراحتی توضیح دادیم، اما موضوع افسرده شدن سالمندان نیاز به بررسی دقیق تر دارد.
| غمگینی طبیعی در سالمندان | افسردگی سالمندان | |
|---|---|---|
| مدت زمان ابتلا | کوتاه مدت است و معمولا با گذر زمان کمتر می شود. | بیش از دو هفته ادامه دارد و شدت آن معمولا کم نمی شود. |
| علت بروز | اغلب بعد از اتفاقی مشخص مثل دلتنگی، بیماری یا ناراحتی خانوادگی ایجاد می شود. | ممکن است علت واضحی نداشته باشد یا شدت آن با اتفاق پیش آمده تناسب نداشته باشد. |
| لذت بردن | فرد هنوز از دیدن خانواده، صحبت کردن یا بعضی کارهای مورد علاقه لذت می برد. | علاقه و لذت نسبت به بیشتر فعالیت ها کم می شود، حتی کارهایی که قبلا دوست داشت. |
| انرژی و انگیزه | ممکن است موقتا کم شود، اما فرد کم کم به کارهای روزانه برمی گردد. | بی حالی، بی انگیزگی و خستگی بیشتر روزها دیده می شود. |
| خواب و اشتها | ممکن است کمی تغییر کند، اما شدید و طولانی نیست. | بی خوابی، خواب زیاد، کم اشتهایی یا پرخوری برای مدت طولانی دیده می شود. |
| نگاه به خود و آینده | فرد ناراحت است، اما هنوز تا حدی امید و ارتباط با زندگی را حفظ می کند. | احساس بی ارزشی، ناامیدی، سربار بودن یا بی فایده بودن پررنگ می شود. |
| نیاز به کمک تخصصی | حمایت خانواده، صحبت کردن و گذر زمان معمولا کمک کننده است. | بهتر است توسط روانشناس یا روانپزشک بررسی شود، مخصوصا اگر زندگی روزمره مختل شده باشد. |
علت افسردگی در سالمندان چیست؟
روانشناسی می گوید افسردگی در سالمندان یک علت مشخص ندارد و از کنار هم قرار گرفتن فشارهای عاطفی، جسمی، اجتماعی و گاهی دارویی ایجاد می شود.
1- تنهایی و کاهش ارتباطات اجتماعی مهم ترین علت هستند
کم شدن رفت و آمد، دوری فرزندان و نداشتن گفت و گوی روزانه احساس تنهایی و افسردگی سالمندان را بیشتر می کند.
2- از دست دادن همسر، دوستان یا اعضای خانواده
سوگ های پی در پی در سنین بالا، مخصوصا فوت همسر، می تواند احساس خالی شدن زندگی و ناامیدی ایجاد کند. مشاوره درمان سوگ در این مواقع کارآمد است.
3- احساس بی فایده بودن
بعضی سالمندان بعد از بازنشستگی حس می کنند نقش، ارزش و اثرگذاری قبلی خود را از دست داده اند. همین علت افسرده شدن سالمند است.
4- بیماری های مزمن و دردهای طولانی مدت
درد مداوم، دیابت، بیماری قلبی، مشکلات حرکتی یا بیماری های دیگر می توانند انرژی روانی سالمند را کاهش داده و دلیلی برای افسردگی سالمندان باشد.
5- کم شدن توانایی جسمی و وابستگی به دیگران
وقتی سالمند دیگر نمی تواند مثل قبل مستقل باشد، ممکن است احساس ناتوانی، شرمندگی یا غم عمیق پیدا کند.
6- مشکلات مالی و نگرانی از آینده زندگی
هزینه درمان، کاهش درآمد و ترس از وابستگی مالی می تواند فشار روانی زیادی به سالمند وارد کند.
7- مصرف برخی داروها و تداخلات دارویی
برخی داروها یا مصرف همزمان چند دارو ممکن است روی خلق، خواب، اشتها و سطح انرژی سالمند اثر منفی بگذارد. تجربه نشان داده تداخل دارویی می تواند یکی از دلایل افسرده شدن سالمندان باشد.
8- سابقه ابتلا به افسردگی در گذشته
کسی که قبلا دوره های افسردگی داشته، در سالمندی هم ممکن است با فشارهای جدید دوباره دچار انواع افسردگی شود. پیشنهاد می کنیم مقاله چند نوع افسردگی وجود دارد را در ویکی روان مطالعه کنید.
9- تغییر محل زندگی یا ورود به خانه سالمندان
جابجایی از خانه آشنا به محیط جدید، مخصوصا اگر با اجبار یا احساس طرد شدن همراه باشد، می تواند افسردگی را بیشتر کند.
10- احساس سربار بودن برای خانواده
وقتی سالمند فکر کند مزاحم یا بار اضافی خانواده است، احساس بی ارزشی و غم در او شدیدتر می شود. این احساس او را از درون داغون می کند.
11- مسائل اجتناب ناپذیر پیری می تواند افسردگی را ایجاد کند
بالا رفتن سن، تحلیل بدن، تغییرات در فعالیت های ارگان های مختلف (قلب، مغز و…)، برهم خوردن شیمیِ مغز و موارد این چنینی می تواند علت بروز افسردگی شوند.
به بیان دیگر تغییراتِ جسمی در پیری منجر به ناهماهنگی های روحی خواهند شد که همانطور که گفتیم این اختلالات روانی در سالخوردگی نباید طبیعی قلمداد شوند بلکه حتما باید درمان گردند.
از جمله این تغییراتِ جسمی می توان افسردگی عروقی را نام برد که در آن رگهای خونی سفت می شوند و خون رسانی کافی و درست به اندامها و مغز با مشکل مواجه می شود.
جریان خونِ محدود در مغز، علایم افسردگی را ایجاد یا به شدت تشدید خواهد کرد..
پس سالمند نه تنها از لحاظ روحی بلکه از لحاظ جسمی (سکته های قلبی و مغزی، شروع بیماری آلزایمر و…) نیز باید به خوبی بررسی گردد.
یک مشاور روانشناس تیزبین و باتجربه با پرسیدن سوالات درست و به جا و ارجاع شما به پزشک یا روانپزشک مربوطه در درمان افسردگی سالخوردگی قدم های بزرگی برخواهد داشت.
فضای ذهنی سالمندان و شروع افسردگی در آنها
افسردگی سالمندان می تواند به صورت ذهنی و درونی با واگویه هایی در وجود آنها ریشه بدواند.
به موارد زیر دقت کنید:
- دوست عزیزم از دنیا رفت، او هم سن من بود یا حتی کمی کوچکتر. مرگ از رگ گردن به من نزدیکتر است.
- پدرشان را به خانهی سالمندان بردند، او حالا چه حسی دارد. ممکن است این اتفاق برای من هم رخ دهد.
- به آخر زندگی رسیدم و بسیاری از آرزوهایم محقق نشد؛ آنچه دوست داشتم را هیچگاه انجام ندادم و دیگر زمانی برای آنها ندارم.
- فرزندم مهاجرت کرد. شاید دیگر هیچگاه او را نبینم.
- دردهایِ جسمی مرا لحظه ای آرام نخواهند گذاشت. روزهایم با درد آغاز می شوند و با درد پایان می یابند.
- زندگی پوچ است. دوران سالمندی که تصمیم داشتم به خستگی درکردن، باغبانی، سفر و… بگذرانم با خمودگی، بی انرژی، بی هیچ تفریح، سفر و شادی سپری می شود.
- تمام زیبایی هایم را از دست داده ام، از دید بقیه زشت و منفور شده ام.
- نه می توانم دردی از خودم دوا کنم نه دیگری. مزاحم همه هستم. کاری از من بر نمی آید.
- بیماری های مختلفی که گریبان من را گرفته اند به زودی مرا از پا درخواهند آورد.
- و…
خُب…!! سعی کنید خودتان را جایِ سالمندان بگذارید… کسی مدام در ذهنتان جملات این چنینی می گوید و تنها چیزی که دارید ناامیدی است.
با من در این مقاله همراه باشید و ناامیدی ها را به امید تبدیل کنید …
علائم افسردگی سالمندان چیست؟
گفتیم علائم افسردگی در سالمندان همیشه با گریه یا حرف زدن درباره ناراحتی همراه نیست.
گاهی این افسرده شدن سالمندان عزیز خود را پشت دردهای جسمی، بی خوابی و بی حوصلگی پنهان می کند. به همین دلیل شناخت نشانه ها مهم است، چون هرچه افسردگی سالمندان زودتر تشخیص داده شود، درمان آن ساده تر و موثرتر خواهد بود.
در ادامه به بررسی مهم ترین نشانه های افسردگی در سالمندان از دید روانشناسی می پردازیم. پیشنهاد می کنیم مقاله افسردگی چه نشانه هایی دارد را در ویکی روان مطالعه کنید.
1- علائم روحی روانی افسردگی سالمندان
در افسردگی سالمندان، فرد مبتلا بیشتر روزها احساس غم، پوچی، نگرانی، بی ارزشی یا ناامیدی دارد، حتی بی آنکه دلیل آن را بداند.
بعضی سالمندان این احساسات را مستقیم بیان نمی کنند و فقط می گویند:
- دیگر دلم به چیزی خوش نیست
- یا حوصله هیچ کاری را ندارم.
کاهش علاقه به زندگی، احساس سربار بودن و از دست دادن امید به آینده از نشانه های مهم روانی افسرده شدن فرد سالمند است.
2- علائم جسمی افسردگی در سالمندان
همانطور که در مقاله افسردگی چه تاثیری بر بدن دارد در ویکی روان گفتیم، افسردگی در سن بالا فقط ذهن را درگیر نمی کند، روی بدن هم اثر می گذارد.
مواردی مثل:
- خستگی مداوم
- دردهای پراکنده
- سنگینی و کرختی بدن
- سردردهای مزمن
- مشکلات گوارشی
- یا احساس ضعف
می توانند با افسردگی همراه باشند.
در این حالت آزمایش ها علت مشخصی نشان نمی دهند، اما سالمند همچنان از بی حالی و درد شکایت دارد. در چنین شرایطی باید احتمال افسردگی هم بررسی شود.
3- تغییرات خواب و اشتها در سالمندان افسرده
یکی از نشانه های شایع افسردگی سالمندان، به هم خوردن خواب و اشتهاست.
مثلا سالمندان شب ها سخت می خوابند، نیمه شب بیدار می شوند یا صبح خیلی زود از خواب می پرند. اینها همان هایی هستند که در مقاله افسردگی چه تاثیری بر خواب دارد در ویکی روان توضیح دادیم.
بعضی سالمندان دیگر بیشتر از قبل می خوابند اما باز هم خسته اند. اشتها هم ممکن است کم شود و باعث کاهش وزن شود، یا در برخی افراد با پرخوری و ریزه خواری همراه باشد.
4- احساس بی انگیزگی، بی حوصلگی و کناره گیری اجتماعی
سالمند افسرده معمولا کم کم از کارهایی که قبلا دوست داشت فاصله می گیرد.
مثلا دیگر تمایلی به:
- دیدار اعضای دور خانواده
- تماس تلفنی
- مهمانی رفتن
- پیاده روی روزانه
- یا حتی تماشای برنامه مورد علاقه اش
ندارد. این کناره گیری را نباید همیشه به حساب «سن بالا» گذاشت. وقتی بی انگیزگی و بی حوصلگی طولانی شود، می تواند نشانه جدی افسرده شدن سالمند باشد.
5- افزایش تحریک پذیری، بدخلقی و زودرنجی در سالمندان نشانه افسردگی است
افسردگی سالمندان همیشه با سکوت و غم دیده نمی شود. گاهی فرد زود عصبانی می شود، به حرف های معمولی واکنش تند نشان می دهد یا بیشتر از قبل گله می کند.
خانواده ممکن است این رفتار را فقط بدخلقی بدانند، اما پشت آن می تواند خستگی روانی، احساس نادیده گرفته شدن یا افسردگی پنهان باشد. تغییر ناگهانی خلق و زودرنجی در سن بالا باید جدی گرفته شود.
6- شکایت های بدنی مکرر بدون دلیل خاص
بعضی سالمندان افسرده بارها از درد، تپش قلب، فشار در سر، دل درد، ضعف یا بی حالی حرف می زنند، اما بررسی های پزشکی علت روشنی نشان نمی دهد!
این به معنی خیالی بودن درد نیست. افسردگی افراد سالمند می تواند حساسیت بدن به درد را بیشتر کند و فرد واقعا ناراحتی جسمی حس کند. اگر شکایت های بدنی تکرار می شوند، بررسی وضعیت روانی هم لازم است.
7- کم شدن تمرکز و کند شدن تصمیم گیری
افسردگی در این سن می تواند تمرکز، حافظه کوتاه مدت و سرعت تصمیم گیری سالمندان را کاهش دهد.
فرد ممکن است برای انتخاب های ساده مردد شود، حرف ها را زود فراموش کند یا هنگام انجام کارهای معمول گیج به نظر برسد.
این حالت گاهی با زوال عقل اشتباه گرفته می شود. البته تشخیص دقیق با متخصص روانشناس است، اما وقتی این علائم همراه با غم، بی انگیزگی و تغییر خواب باشد، افسردگی سالمند را باید جدی بررسی شود.
8- بی توجهی به بهداشت فردی و ظاهر نشانه افسرده شدن سالمند است
تجربه جلسات مشاوره تلفنی درمان افسردگی در ویکی روان می گوید وقتی سالمند افسرده می شود، ممکن است رسیدگی به ظاهر، لباس، حمام کردن، اصلاح، شانه کردن مو یا مصرف منظم داروهایش را رها کند.
این رفتار همیشه از لجبازی یا تنبلی نیست. افسردگی انرژی روانی فرد را کم می کند و حتی کارهای ساده را سنگین و بی معنا نشان می دهد. تغییر واضح در مراقبت از خود یکی از نشانه هایی است که خانواده باید به آن توجه کند.
9- افکار مرگ، ناامیدی یا بی ارزشی پدیدار می شوند
صحبت هایی مثل:
- دیگر فایده ای ندارم
- کاش نبودم
- همه از دست من خسته شده اند
- یا«مرگ بهتر از این زندگی است
را باید بسیار جدی گرفت.
حتی اگر فرد مستقیم از خودکشی حرف نزند، تکرار افکار مرگ و ناامیدی می تواند نشانه افسردگی سالمندی باشد. در چنین شرایطی درمان خانگی افسردگی کافی نیست و باید اقدام تخصص صورت گیرد.
تشخیص افسردگی در سالمندان
تشخیص افسردگی در سالمندان ممکن است کمی برای نسل جدید چالش برانگیز باشد، چون این گروه سنی ممکن است علائم دیگری مانند درد جسمانی یا مشکلات خواب را بروز دهند که می تواند به افسردگی مرتبط باشد و کمی تشخیص را دشوار کند.
از جمله علائم کلیدی که باید به آنها توجه شود، شامل:
- تغییرات در الگوی خواب
- کاهش انرژی
- ناتوانی در لذت بردن از فعالیت های روزمره
- احساس ناامیدی
- و کاهش وزن یا اشتها
است. ارزیابی منظم وضعیت روحی و روانی سالمندان و برقراری ارتباط مستقیم و صادقانه با آنان میتواند در شناسایی زودهنگام افسردگی در سالمندان موثر باشد.
چرا افسردگی در سالمندان کمتر تشخیص داده میشود؟
چون برای اطرافیان نشانه های آن واضح و قابل درک نیست!
همانطور که گفتیم، سالمندان به جای گفتن «غمگینم» یا «امید ندارم»، از دردهای جسمی، خستگی، بی خوابی و کم اشتهایی شکایت می کنند. همین موضوع باعث می شود خانواده یا حتی خود فرد، افسردگی را با پیری، بیماری جسمی یا کاهش توان طبیعی سن بالا اشتباه بگیرند.
از طرفی سالمندان درباره احساسات خود کمتر حرف می زنند یا فکر می کنند ناراحتی، تنهایی و بی انگیزگی در این سن طبیعی است. در حالی که افسردگی سالمندان بخشی عادی از پیری نیست و اگر چند هفته ادامه داشته باشد، نیاز به بررسی تخصصی توسط دکتر روانشناس افسردگی دارد.
چه عواملی افسردگی سالمندان را تشدید می کنند؟
کمتر به این موارد توجه می شود، اما افسردگی سامندان بسیار سریع و با کمترین بی توجهی تشدید می شود:
- تنهایی طولانی مدت و کم شدن ارتباط با خانواده یا دوستان
- فوت همسر، دوستان نزدیک یا اعضای خانواده
- بیماری های مزمن مثل دیابت، بیماری قلبی، سرطان یا مشکلات حرکتی
- دردهای جسمی طولانی مدت و درمان نشده
- بی خوابی یا خواب بی کیفیت
- کم تحرکی و نداشتن فعالیت روزانه
- بازنشستگی همراه با احساس بی فایدگی
- وابستگی زیاد به دیگران برای کارهای ساده
- مشکلات مالی و نگرانی از هزینه های درمان
- مصرف بعضی داروها یا تداخلات دارویی
- سابقه افسردگی یا اضطراب در گذشته
- بی توجهی خانواده به نیازهای عاطفی سالمند
- تغییر محل زندگی یا ورود اجباری به خانه سالمندان
- احساس سربار بودن برای خانواده
- سو تغذیه، کمبود ویتامین ها یا کاهش اشتها
- مصرف الکل، سیگار یا داروهای آرام بخش بدون نظر پزشک
- نداشتن برنامه روزانه و احساس بی هدفی
- شنیده نشدن حرف ها و احساس نادیده گرفته شدن
- ابتلا به مشکلات حافظه یا ترس از زوال عقل
- بی توجهی به درمان و امید بستن به اینکه «خودش خوب می شود.”
تفاوت افسردگی سالمندان با آلزایمر و زوال عقل
افسردگی سالمندان با آلزایمر و زوال عقل شباهت هایی دارد، چون هر دو می توانند باعث فراموشی، کندی ذهن، بی حوصلگی، کاهش تمرکز و افت عملکرد روزانه شوند.
قبلا در ویکی روان توضیح دادیم که منظور از آلزایمر چیست، تفاوت اصلی اینجاست که:
در افسرده شدن سالمندان، مشکل بیشتر از افت خلق، بی انگیزگی و فشار روانی شروع می شود، اما در آلزایمر و زوال عقل، افت تدریجی حافظه و توانایی های شناختی نقش اصلی دارد.
در افسردگی سالمندان، فرد معمولا از فراموشی خود شکایت می کند و می گوید «حافظه ام خراب شده» یا «دیگر تمرکز ندارم».
اما در بیماری آلزایمر، فرد ممکن است متوجه شدت فراموشی خود نباشد یا آن را انکار کند.
همچنین در افسردگی، اگر حال روحی بهتر شود، تمرکز و حافظه هم تا حد زیادی بهتر می شوند. ولی در زوال عقل، مشکل حافظه معمولا پیشرونده است و به مرور بیشتر روی کارهای روزانه، شناخت افراد، مدیریت پول، پیدا کردن مسیر و تصمیم گیری اثر می گذارد.
| معیار مقایسه | نشانه های افسردگی سالمندان | آلزایمر و زوال عقل |
|---|---|---|
| شروع علائم | اغلب ناگهانی تر است و بعد از سوگ، تنهایی، بیماری یا فشار روانی دیده می شود. | معمولا تدریجی است و طی ماه ها یا سال ها پیشرفت می کند. |
| مشکل حافظه | فرد معمولا از فراموشی خود ناراحت است و زیاد درباره آن شکایت می کند. | فرد ممکن است متوجه شدت فراموشی خود نباشد یا آن را انکار کند. |
| خلق و احساسات | غم، ناامیدی، بی انگیزگی و احساس بی ارزشی پررنگ است. | مشکل اصلی افت حافظه و توانایی شناختی است، هرچند تغییر خلق هم ممکن است دیده شود. |
| پاسخ به سوال ها | ممکن است بگوید «نمی دانم» یا برای پاسخ دادن تلاش کمی نشان دهد. | ممکن است پاسخ اشتباه بدهد، موضوع را گم کند یا متوجه اشتباه خود نشود. |
| کارهای روزانه | فرد به دلیل بی حالی و بی انگیزگی کارها را رها می کند. | فرد ممکن است روش انجام کارهای آشنا را فراموش کند یا در انجام آنها گیج شود. |
| روند علائم | با درمان افسردگی، حمایت عاطفی، خواب بهتر و روان درمانی معمولا بهتر می شود. | معمولا پیشرونده است و به مرور نیاز به مراقبت بیشتری ایجاد می کند. |
افسردگی در سالمندان زن و مرد چه تفاوتی دارد؟
از نظر علمی، افسردگی در سالمندان زن و مرد از نظر بنیادین شبیه هستند، اما شیوه بروز آن می تواند فرق داشته باشد. دقیقا همانطور که افسردگی مردان تفاوت هایی در شکل و ماهیت با افسردگی زنان دارد.
زنان سالمند معمولا بیشتر از غم، تنهایی و نگرانی حرف می زنند، اما مردان سالمند گاهی افسردگی را با سکوت، عصبانیت، گوشه گیری یا شکایت های جسمی نشان می دهند.
افسردگی در زنان سالمند
افسردگی در زنان سالمند بیشتر با احساس تنهایی، گریه، اضطراب، نگرانی برای فرزندان، مشکلات خواب و احساس بی پناهی دیده می شود. زنان سالمند بعد از فوت همسر، دوری فرزندان یا کاهش حمایت عاطفی بیشتر آسیب پذیر می شوند.
افسردگی در مردان سالمند
افسردگی مردان سالمند معمولا پنهان تر است و ممکن است با بدخلقی، کم حرفی، بی حوصلگی، انواع خشم و عصبانیت، مصرف سیگار یا کناره گیری از جمع خودش را نشان دهد.
بعضی مردان به جای گفتن «ناراحتم»، بیشتر از خستگی، درد بدن یا بی خوابی شکایت می کنند.
چرا مردان سالمند کمتر درباره افسردگی صحبت می کنند؟
متاسفانه مردان سالمند یاد گرفته اند که ناراحتی، ترس یا نیاز به کمک را نشانه ضعف بدانند. همین باور باعث می شود احساسات خود را پنهان کنند و تا زمانی که علائم شدید نشده، درباره افسردگی حرف نزنند.
نشانه های غیرمستقیم افسردگی در مردان سالمند
- کم حرف شدن
- عصبانیت زودهنگام
- بی توجهی به ظاهر
- بی میلی به دیدار دیگران
- شکایت زیاد از دردهای جسمی
- خواب آشفته
- و از دست دادن علاقه به کارهای قبلی
می تواند نشانه غیرمستقیم افسردگی در مردان سالمند باشد.
نقش بیوه شدن، وابستگی و کاهش نقش اجتماعی در افسردگی زنان سالمند
فوت همسر، نیاز پیدا کردن به کمک دیگران و از دست دادن نقش های قبلی مثل شغل، مدیریت خانواده یا جایگاه اجتماعی می تواند افسردگی سالمندان را تشدید کند.
این تغییرات برای زن و مرد سخت است، اما در مردانی که هویت خود را بیشتر با کار و استقلال تعریف کرده اند، گاهی ضربه روانی سنگین تری ایجاد می کند.
وقت آن است که افسردگی سالمندان را جدی بگیرید
افسردگی در سنین بالا را جدی بگیرید!
اگر مواردی که تا اینجا گفتم را در خود یا سالخوردگان اطرافتان مشاهده می کنید، آن را امری طبیعی در روند پیری ندانید.
بسیاری از سالخوردگان با وجودِ نشانه های اجتناب ناپذیر پیری، سرحال، قبراق، شاد و پر جنبُ جوش هستند
پس هرگز فراموش نکنید که افسردگی، بی انگیزگی و بیحالی از علایم عادی و طبیعی سالخوردگی نیست.
اینها علایم مهم بیماری فلج کنندهی افسردگی سالمندان است!
شما می توانید این علایم را حتی اگر پدر، مادر، پدربزرگ یا مادربزرگ شما حرفی نمی زنند یا سعی در انکار دارند، ببینید و نجات بخش آنها شوید..
یک مشاور روانشناس و روان درمانگر ماهر و باتجربه با بررسی افسردگی سالمندان در افراد می تواند خستگی ها، بی هدفی، رنجوری، بدبینی و علت بی انگیزگی را از سالمند بگیرد و نشاط، پویایی، هدف و خوش بینی را جایگزین کند.
به داروهای مصرفی خود یا عزیزانتان توجه کنید
مصرف برخی از داروها با ایجاد علائم افسردگی در سالمندان، آنها را سست، کم توان و افسرده خواهد کرد.
برخی از این داروها را نام می بریم تا شما در مراجعه به مشاور خود یا تماس با روانکاوان سایت ویکی روان حتما آنها را مطلع گردانید:
- قرص های خواب
- داروی های فشار خون
- داروهای روانپزشکی برای کاهش اضطراب سالمندان
- انواع داروهای تسکین درد
- داروهای کنترل کلسترول خون
- و…
در جلسات مشاوره خود از هر بیماری هرچند بی اهمیت یا هر دارو هرچند مسکنی معمولی که سالمند مصرف می کند، بگویید.
درمان افسردگی سالمندان در روانشناسی
قبلا در مقاله ای به این سوال پاسخ دادیم که چطور افسردگی سالمندان را درمان کنیم؟ اما در ادامه توضیحات بیشتر می دهیم.
از دید روانشناسی درمان افسردگی سالمندان باید با توجه به:
- شدت علائم
- وضعیت جسمی
- داروهای مصرفی
- حمایت خانواده
- و شرایط زندگی فرد
انتخاب شود. یک سالمند ممکن است با چند جلسه روان درمانی و اصلاح برنامه روزانه بهتر شود، اما سالمند دیگر به درمان جدی تر و پیگیری پزشکی نیاز داشته باشد.
آیا افسردگی سالمندان درمان می شود؟
این سوالی است که بسیار در بخش مشاوره ویکی روان دریافت می کنیم. آیا سالمند افسرده درمان می شود؟
بله، افسردگی سالمندان قابل درمان است و نباید آن را بخشی طبیعی از پیری دانست. با تشخیص درست، روان درمانی، حمایت خانواده، فعالیت بدنی، اصلاح خواب و در صورت نیاز دارو، بسیاری از سالمندان دوباره احساس آرامش، انگیزه و ارتباط با زندگی را تجربه می کنند.
درمان افسردگی خفیف در سالمندان
در افسردگی خفیف معمولا تغییر سبک زندگی، افزایش ارتباطات اجتماعی، پیاده روی منظم، داشتن برنامه روزانه، خواب بهتر و صحبت با روانشناس می تواند به درمان افسردگی سالمندان کمک کند.
در این حالت، همراهی خانواده نقش مهمی دارد، چون سالمند نباید با تنهایی و بی حوصلگی رها شود.
درمان افسردگی متوسط در سالمندان
در افسردگی متوسط، علائم پررنگ تر هستند و معمولا فقط توصیه های خانگی کافی نیست.
برگزاری جلسات روان درمانی منظم، بررسی بیماری های جسمی، اصلاح داروهای مصرفی و گاهی استفاده از داروهای ضد افسردگی با نظر روانپزشک می تواند روند بهبود را سریع تر و پایدارتر کند.
درمان افسردگی شدید در سالمندان
افسردگی شدید در سالمندان نیاز به رسیدگی فوری و تخصصی دارد، مخصوصا اگر فرد افکار مرگ، ناامیدی شدید، بی اشتهایی جدی، بی خوابی شدید یا ناتوانی در انجام کارهای روزانه داشته باشد.
در این شرایط درمان خانگی کافی نیست و متخصص باید وضعیت فرد را از نظر دارو، خطر خود آسیب رسانی و نیاز به مراقبت نزدیک بررسی کند.
درمان ترکیبی، بهترین رویکرد برای درمان افسرده شدن سالمندان است
یادتان باشد بهترین نتیجه زمانی به دست می آید که چند روش در کنار هم استفاده شوند.
تجربه می گوید ترکیب:
- جلسات مشاوره روان درمانی
- حمایت عاطفی خانواده
- فعالیت بدنی سبک
- درمان بیماری های جسمی
- تنظیم خواب
- تغذیه مناسب
- و استفاده صحیح از دارو در صورت نیاز
اثر بیشتری از یک روش تنها دارد.
درمان افسردگی سالمندان چقدر طول می کشد؟
مدت درمان به شدت افسردگی، سابقه بیماری، وضعیت جسمی و میزان حمایت اطرافیان بستگی دارد.
مثلا اینکه درمان افسردگی با دارو چقدر طول می کشد به نوع داروی مصرفی، میزان پایبندی فرد مبتلا و روش های درمانی موازی ارتباط دارد.
بعضی سالمندان طی چند هفته بهتر می شوند، اما درمان کامل و پایدار معمولا به چند ماه پیگیری نیاز دارد. قطع زودهنگام درمان، مخصوصا دارو یا جلسات روان درمانی، می تواند باعث برگشت علائم شود.
در ادامه چند تکنیک دیگر برای رهایی از افسردگی سالمندان ارائه می دهیم.
برنامه های روازنه برای نظافت آنها بگذارید
در مقاله افسردگی چطور درمان می شود، تاکید زیادی بر داشتن برنامه روزانه منظم کردیم. این برای رهایی از افسردگی سالمندان هم کارایی دارد.
به شکل محترمانه و غیرمستقیم از آنها بخواهید دوش بگیرند، صورتشان را اصلاح کنید یا اگر تمایل دارند در حمام کردن کمکشان باشید.
برای درمان افسردگی از لباس های زیبا با رنگ های شاد، مام و عطر، اکسسوری خاص (عصا، عینک، کلاه، ساعتهای جیبی و…) غافل نشوید.
- آنها را غافلگیر کنید و در یک عصر پاییزی لحظاتی خوش برایشان بسازید. غذا یا خوراکی، گلهای رنگی و… که دوست دارند همراه خود ببرید و لذت بردن را به یادشان بیاورید!
- با آنها در موارد مختلف مشورت کنید، نظرشان را بگیرید؛ اجازه دهید احساسِ بزرگی و ارزشمندی کنند.
- پیک نیک ها و گردش های یک روزه ی خانوادگی برایشان تدارک ببینید و از آنها دربارهی محلِ پیک نیک و آماده کردن وسایل نظر بخواهید و کمک بگیرید.
- گلدان های سبز خانگی و پرندگان خانگی به خانه شان ببرید تا از آنها مراقبت کنند. پرندگان به نسبت سایر پت های خانگی کارِ کمتری دارند.
- آنها را ببینید، بشنوید و درک کنید: از برخوردهای پرخاشگرانه با آنها به شدت پرهیز نمایید. صبوری، همدردی، آرامی و مهربانی را با آنها تمرین کنید!
- هرچقدر هم که آدمی منزوی و گوشه گیر باشد، افرادی هستند که در غمگین ترین زمانها هم از ته قلب پذیرایشان است. تدارک دادن دروهمی با نوه، دوست یا آدم های مهم زندگی سالخوردگان، آنها را شاداب و سرزنده خواهد کرد.
- خاطرات خوش گذشته را به یادشان بیاورید و از آیندهی روشن برایشان بگویید. (در صورت نیاز از مشاوره خارج از کشور ویکی روان برای آشنایی بیشتر با افسردگی سالمندان استفاده کنید.)
کمک کنید هدفند باشند
شرایط کتاب خوانی، نقاشی کردن یا هرآنچه دوست دارند را برایشان فراهم کنید.
موقعیتی ایجاد کنید تا هنر یا علایقشان را به صورت ساده و ابتدایی یاد بگیرند.
می توانید خودتان چیزی را به آنها بیاموزید و از آنها تکلیفی را بخواهید. حضور در جلسات مشاوره تلفنی روانشناسی کمک می کند ایده های متنوعی درباره افسردگی افراد سالخورده کسب کنید.
سازنده امید باشید
یک روز در هفته یا ۲ بار در ماه و… را به صورت منظم تعیین کنید تا با آنها وقت بگذرانید.
باهم آشپزی کنید؛ قدم بزنید، کافه بروید، شعر بخوانید، تجربهی تازه رقم بزنید و… در این صورت آنها با امیدی خوش منتظر روزِ موعود خواهند ماند.
- در مورد قبل فعالیتی را انتخاب کنید که آنها دوست دارند.. به تمام جملاتی از آنها که با دلم می خواهد کجا باشم، با چه کسی باشم، دوست دارم چه کنم، ای کاش با دوستم بودم و… اگر چنین می شد و… دقت کنید و از معجزهی نظرخواهی با آنها غافل نشوید.
- در تسکین دردهای جسمی آنها با آب درمانی، ماساژ درمانی، طب سوزنی، طب سنتی و… غافل نشوید. البته همراهی با آنها و کمک به شاد کردنشان می تواند دردهای عصبی را به مقدار قابل توجهی در آنها کاهش دهد.
کمبود برخی هورمون ها یا ویتامین ها از جمله ویتامین B12 می تواند به افسردگی سالخوردگی دامن بزند. انجام آزمایشات خون و… را فراموش نکنید. مولتی ویتامین ها با تجویز پزشک بسیار مؤثر خواهند بود.
شغل های خانگی برایشان راه اندازی کنید و خودتان تا جایی که زمانتان اجازه می دهد همراهیشان کنید. کمک کنید درآمد ناچیزی داشته باشند و احساس کنند وابستگی شان کمتر شده است.
محیط زندگی و خانه آنها را منظم و تمیز نگاه دارید. با قاب، گلدان های گل و دکوری های کوچک، خانهشان را رنگ و زیبایی ببخشید. وسیله های کهنه را دور بریزید؛ در گلدان های خالی خانه شاخه های گل قرار دهید و…
مراجعه به روانشناس خلاق و ماهر شما را جوان تر خواهد کرد
روانشناس ماهر و خلاق می تواند با کاهش یا برطرف کردن علائم افسردگی سالمندان جوانی و تحرک را به شما بازگرداند.
بسیاری از سالمندان میلی به گفتگو ندارند و به طور واضح از درونیات خود نخواهند گفت.
روانشناس همدرد، خوش خلق و با تجربه با ایجاد فضایی راحت و صمیمی و القای حس امنیت به سالمند باعث میشود حرف بزند و اعتماد کند.
همین گفتگوها و اعتماد کردن ها تأثیر فروانی بر خوش کردنِ حال بیمار خواهند گذاشت.
روانکاو حرفه ای افسردگان سالخورده را می بیند، علایم را در آنها شناسایی می کند و از این راه به درون آنها پی خواهد برد.
سپس به هر بیمار با توجه نوع و شدت علایم راهکار خواهد داد یا اطرافیان را آگاه خواهد نمود.
به بخشمشاوره آنلاین روانشناسی ویکی روان مراجعه کنید تا مشاوران ما با ارائهی راهکارهای خلاقانه و زیرکانه معجزه کنند و احساسِ جوانی را به شما برگردانند!!
افسردگی سالمندان درمان پذیر است و در صورت درمانی درست و اصولی، کیفیت زندگی سالمندان به شدت تغییر خواهد کرد. با روانکاویِ تخصصی، مهمترین فاکتورها یعنی شادی و لذت به لحظاتِ بیمار سالخورده اضافه خواهد گردید.
فکر نکنید دیگر دیر شده و از شما گذشته، زندگی شما بسیار ارزشمند است.
استفاده از تغذیه مناسب برای درمان سالمند افسرده
رژیم غذایی سالم و متعادل که شامل غذاهای ضدافسردگی باشند می تواند نقش اساسی در مدیریت و پیشگیری از افسردگی در سالمندان ایفا کند. تحقیقات در جلسات مشاوره متنی افسردگی در ویکی روان نشان می دهد که وجود مواد مغذی مثل:
- اسیدهای چرب امگا 3 (مقاله درمان افسردگی با امگا 3 را در ویکی روان بخوانید.)
- ویتامین D
- و انواع ویتامین های B
می تواند به بهبود خلق و خو کمک کند. تغذیه ای که شامل میوه و سبزیجات، غلات کامل و پروتئین های سالم است می تواند به افزایش سطح انرژی و کاهش احساس افسردگی کمک کند.
همچنین، پرهیز از مصرف بیش از حد قند و نمک می تواند تأثیر مثبتی بر روی سلامت روانی سالمندان داشته باشد. به همین دلیل، توصیه می شود که سالمندان به تغذیه خود توجه ویژه ای داشته باشند و در صورت نیاز مشاوره های تغذیه ای دریافت کنند.
نکات طلایی برای درمان خانگی افسردگی سالمندان
به عنوان فرزند یا سرپرست این عزیزان، از تکنیک های زیر برای درمان خانگی افسردگی در سالمندان استفاده کنید:
| روش خانگی درمان افسردگی سالمندان | توضیح علمی کوتاه | نحوه اجرا در خانه | هشدار و محدودیت |
|---|---|---|---|
| نوردرمانی ملایم | قرارگیری در نور روشن ریتم شبانه روزی را همسو می کند و بر تنظیم سروتونین و ملاتونین اثر دارد | هر صبح 20 تا 30 دقیقه نشستن کنار پنجره آفتابگیر یا استفاده از لامپ 10 هزار لوکس | در بیماری های چشمی یا مصرف داروهای حساس به نور با پزشک مشورت شود |
| فعالیت بدنی سبک | ورزش هوازی سبک BDNF را افزایش می دهد و خلق را بهبود می دهد | پیاده روی 15 تا 30 دقیقه ای روزانه در خانه یا حیاط، تمرین های کششی ساده | در بیماری قلبی یا درد مفاصل شدت را کم شروع کنید و تدریجی افزایش دهید |
| ساختار روزانه | روتین ثابت بار شناختی را کم و حس کنترل را بیشتر می کند | برنامه روزانه شامل زمان بیدار شدن، وعده ها، تماس تلفنی، تفریح ذهنی | از برنامه های پیچیده پرهیز شود تا خستگی ایجاد نشود |
| تغذیه هدفمند | دریافت کافی پروتئین، امگا 3 و ویتامین های گروه B به مسیرهای نوروشیمیایی خلق کمک می کند | دو وعده پروتئین با کیفیت، ماهی چرب 2 بار در هفته، میوه و سبزی کافی | در نارسایی کلیه یا تداخل های دارویی محدودیت ها رعایت شود |
| بهداشت خواب | خواب منظم محور استرس را متعادل می کند و نشانه های خلقی را کم می کند | خاموشی صفحه نمایش 1 ساعت قبل خواب، اتاق تاریک و خنک، زمان خواب ثابت | چرت های طولانی روزانه خلق را بدتر می کند؛ محدود به 20 تا 30 دقیقه |
| تماس اجتماعی برنامه ریزی شده | تعامل اجتماعی اکسی توسین و دوپامین را تعدیل و احساس تعلق را تقویت می کند و برای درمان افسردگی سالمند عالی است | حداقل 1 تماس تصویری یا تلفنی کوتاه در روز با اعضای خانواده یا دوستان | اگر گوشه گیری شدید است از همراه خانوادگی برای شروع کمک بگیرید |
| فعال سازی رفتاری | انجام کارهای کوچک لذت بخش مدار پاداش را دوباره فعال می کند | فهرست 5 فعالیت ساده مثل رسیدگی به گلدان، موسیقی، حل جدول و انجام حداقل یکی در روز | اهداف باید کوچک و قابل دسترس باشد تا شکست ادراک نشود |
| تمرین های تنفسی و آرام سازی | تنفس دیافراگمی و آرام سازی عضلانی سیستم عصبی خودکار را به سمت آرامش می برد | 2 تا 3 بار در روز، 5 دقیقه دم عمیق 4 ثانیه، بازدم 6 ثانیه، اسکن بدن | در سرگیجه یا COPD شدت تمرین را کمتر کنید |
| نوشتار درمانی کوتاه | برون ریزی هیجانی و بازسازی شناختی با نوشتن منظم بهتر می شود | هر شب 10 دقیقه نوشتن درباره سه اتفاق مثبت روز و یک نگرانی با راهکار | اگر یادآوری سوگ شدید شود مدت را کوتاه و موضوع را محدود کنید |
| پیگیری نشانه ها | خودنظارتی روند بهبود را قابل سنجش می کند و نیاز به ارجاع را روشن می کند | جدول هفتگی خلق، خواب، اشتها و فعالیت؛ مرور هفتگی با عضو خانواده | در افکار آسیب به خود یا افت عملکرد شدید سریعا ارجاع به روانشناس یا پزشک انجام شود |
عوامل تشدید کننده افسردگی در سالمندان
عوامل متعددی می توانند به افزایش افسردگی در سالمندان کمک کنند. این عوامل می توانند شامل تغییرات جسمانی، بیماری های مزمن، از دست دادن عزیزان و همچنین عوامل اجتماعی مثل انزوا و تنهایی باشند.
عواملی مانند تغییر محیط زندگی، به ویژه انتقال به خانه سالمندان یا تغییر محل سکونت نیز می تواند استرس زا باشد و منجر به بروز افسردگی در سالمندان گردد.
شرایط خاص اقتصادی نیز می تواند بر وضعیت روحی سالمندان تأثیر منفی بگذارد. عدم توانایی مالی برای تأمین نیازهای اساسی یا خدمات درمانی ممکن است به احساس ناامیدی دامن بزند. از سوی دیگر، عدم دسترسی به مراقبت های بهداشتی و خدمات اجتماعی می تواند به بروز و پیشرفت افسردگی در سالمندان تغییر مسیر دهد.
البته خدماتی مانند مشاوره روانشناسی سالمندان به صورت اینترنتی امکان دسترسی به متخصص روانشناس برای پیشگیری از افسردگی در سالمندان را آسان کرده است.
پیشنهاد ویکی روان برای درمان افسردگی سالمندان چیست؟
حالا می دانید افسردگی سالمندان چیست و چرا بر کیفیت زندگی آنها تاثیر مخرب دارد؟ استفاده از خدمات مشاوره اضطراب و افسردگی کمک می کند حال روانی آنها به مرور بهبود یابد و امیدشان به زندگی بیشتر شود. حتی اگر ایران حضور ندارید مشاوره افسردگی خارج از کشور در ویکی روان کمک می کند برای عزیزان خود با بهترین های روانشناسی مشاوره رزرو کنید.
جامعه ای که به سالمندان احترام نزاره هیچی نداره
دقیقا