خانواده معتاد یک پدیده شوم در جامعه است و مشکلات روانی خانواده معتاد به خانواده و افراد دیگر جامعه منتقل می شود. در واقع حتی شنیدن اسم آن هم می تواند افراد را مضطرب کند. مشکلات اعتیاد در خانواده بسیار زیاد هستند و تمام اعضا از آن تاثیر می گیرند. به همین دلیل در جلسات مشاوره آنلاین ترک اعتیاد، تاکید زیادی بر درمان قطعی این بیماری می شود. اما قبل از هر چیز باید بدانیم خانواده معتاد چیست و چه ویژگی هایی دارد؟ به همین دلیل پیشنهاد می کنیم تا انتها با این مطلب سایت مشاوره روانشناسی ویکی روان همراه باشید.
فهرست موضوعات بررسی شده
- تعریف خانواده معتاد چیست؟
- آنچه خانواده معتاد باید بداند
- چرا یک خانواده معتاد می شود؟
- نکات مهم برای خانواده معتاد چیست؟
- چطور رفتارها در خانواده معتاد را مدیریت کنیم؟
- چطور ارتباط بین اعضای خانواده معتاد را بهبود ببخشیم؟
- رایج ترین مشکلات روانی خانواده معتاد
- راهکارهای کمک به خانواده معتاد چیه؟
- چطور اعتیاد را در خانواده درک کنیم؟
- پیشنهاد ویکی روان برای خانواده های معتاد
تعریف خانواده معتاد چیست؟
با بلاگ روانشناسی ویکی روان همراه باشید.
اسمش بیان کننده معنی آن است. خانواده معتاد یعنی خانواده ای که یک یا چند عضو آن درگیر اعتیاد هستند. اما منظور از اعتیاد چیست؟ را تمام مشاورین روانشناس درباره تاثیر اعتیاد بر خانواده صحبت می کنند و از آن بیم دارند؟
خدمات ویکی روان به خانواده های معتاد:
شما دوست و همراه عزیز می توانید از سراسر ایران از خدمات مشاوره تلفنی برای اعتیاد با بهترین های روانشناسی استفاده کنید. اگر نمی دانید خانواده معتاد چه باید بکند پس بهتر است از متخصص کمک بگیرید.
حتی اگر ساکن ایران نیستید هم می توانید در ویکی روان مشاوره آنلاین خارج از کشور با پرداخت ارزی خریداری کنید.
آنچه خانواده معتاد باید بداند
خانواده های معتاد نه تنها خود، بلکه دیگران را هم در معرض خطرات جدی قرار می دهند!
به همین خاطر باید تجدید نظری در شیوه برخورد با خود و دیگران داشته باشند و بتوانند آنطور که شایسته از با اعضای معتاد رفتار کنند. بدون شک نقش خانواده در ترک اعتیاد بسیار زیاد است و بدون حضور قاطع آنها ترک اعتیاد شدنی نیست!
در واقع روش های ترک اعتیاد در روانشناسی به حضور اعضای خانواده در کنار فرد معتاد تاکید دارند، اما به شرطی که خود آنها درگیر این مشکل نشوند!
چرا یک خانواده معتاد می شود؟
وقتی یک عضو خانواده به اعتیاد گرفتار می شود، اثرات آن تنها محدود به فرد نیست و تمام ساختار روانی خانواده را درگیر می کند. دلیل این پدیده آن است که خانواده یک سیستم به هم پیوسته است؛ هر تغییری در یک بخش، تمام بخش های دیگر را تحت تاثیر قرار می دهد.
در چنین شرایطی اعضا به تدریج درگیر رفتارهای ناسالم می شوند؛ مثلا برای کنترل فرد معتاد دچار وسواس در پیگیری یا مراقبت می شوند، یا برای پنهان کردن مشکل، به دروغ و انکار متوسل می گردند.
این وضعیت باعث شکل گیری اضطراب، افسردگی و ناامیدی در همه اعضا می شود. همچنین چرخه معیوب هم وابستگی به وجود می آید؛ جایی که خانواده با نیت کمک، عملا رفتارهای فرد معتاد را تقویت می کند. به همین دلیل می توان گفت اعتیاد یک بیماری خانوادگی است که مرزهای روانی را می شکند و به تدریج همه را درگیر نوعی “وابستگی بیمارگونه” می سازد.
متاسفانه در جلسات مشاوره آنلاین خانواده در ویکی روان به وفور مراجعینی را می بینیم که به دلیل داشتن والدین معتاد خود نیز درگیر این بیماری روانی شده اند. پیشنهاد می کنیم مقاله چند نوع اعتیاد وجود دارد را حتما در ویکی روان مطالعه کنید تا بیشتر با انواع این بیماری و راه های ایمن نگه داشتن خانواده آشنا شوید.
نکات تکمیلی از دلایل معتاد شدن خانواده
| موارد تاثیرگذار | توضیح دقیق تر |
| سیستم خانوادگی | خانواده یک نظام به هم پیوسته است و اعتیاد یک عضو می تواند تمام ساختار روانی و عاطفی آن را مختل کند. |
| رفتارهای ناسالم | اعضا برای کنترل یا پنهان کردن مشکل، دچار رفتارهایی مثل وسواس، دروغ یا انکار می شوند که خود آسیب زا است. |
| پیامدهای روانی | اضطراب، افسردگی و ناامیدی در همه اعضای خانواده افزایش می یابد و سلامت روان کلی خانواده آسیب می بیند. |
| هم وابستگی | اعضا با نیت کمک به فرد معتاد، ناخواسته رفتارهای او را تقویت کرده و در چرخه وابستگی بیمارگونه گرفتار می شوند. |
| بیماری خانوادگی | اعتیاد تنها مشکل فردی نیست؛ بلکه به مرور همه اعضا را درگیر و کل خانواده را آسیب پذیر می کند. (مشاوره تلفنی خانواده می تواند در درمان موثر باشد.) |
نکات مهم برای خانواده معتاد چیست؟
پیروی از چند دستورالعمل به شما کمک می کند تا بیشتر صحبت کنید:
- زمانی که فرد تحت تأثیر الکل یا مواد مخدر است، موضوع را مطرح نکنید. وقتی افراد مست می شوند، کمتر منطق را درک می کنند و به احتمال زیاد بی حوصله، طرد کننده، عصبانی و سرزنش گر می شوند. برخی از افراد کنترل تکانه ضعیفی دارند و ممکن است در صورتی که موضوعی مطرح شود، غیر منطقی یا خشونت آمیز عمل کنند.
- خودتان تحت تأثیر مواد قرار نگیرید.
- زمانی را برای صحبت تعیین کنید که هر دوی شما بتوانید بیش از چند دقیقه با هم تنها باشید. این یکی از اصول رفتار با همسر معتاد است. هدف شما این است که گفت و گو داشته باشید، یک گفتگوی دو طرفه که در آن بتوانید نگرانی های خود را بیان کرده و درک فرد از موقعیت را درک کنید. از او بپرسید آیا می توانید زمانی را برای صحبت در چند روز آینده تعیین کرده تا در مورد چیزی که در ذهن دارید صحبت کنید. اگر آن شخص با گفتن «الان خوب است» پاسخ داد، به او بگویید ترجیح میدهید زمانی را مشخص کند و حرفتان را قطع نکنید.
- در یک خانواده معتاد، هنگام ملاقات به عضو خانواده یا دوست خود بگویید که به او اهمیت می دهید. تاکید کنید که میخواهید با او صحبت کنید زیرا نگران سلامتی او هستید.
- رفتارهایی که مشاهده کرده اید را فهرست کنید، به او بگویید که نگران تأثیر نوشیدن یا مصرف مواد مخدر هستید و در مورد ادامه مصرف آن ابراز نگرانی کنید. بد نیست او را با روش های تقویت بدن بعد از ترک اعتیاد آشنا کنید تا نگران پیامدهای ترک کردن اعتیاد نباشد!
- یک گفتگوی دو طرفه داشته باشید تا فرد احساس نکند که در حال نصیحت هستید و از سؤالات باز استفاده کنید. هدف شما این نیست که فرد را متقاعد کنید مشکلی وجود دارد. بلکه این است که به او بفهمانید معتقدید مشکلی وجود دارد و اعتقاد شما بر اساس رفتارهای قابل مشاهده است.
- انتظار یک تغییر چشمگیر در تفکر یا رفتار را نداشته باشید. این مکالمه ممکن است اولین باری باشد که فرد به این مشکل فکر می کند.
- به خاطر داشته باشید که هیچ راه حل سریعی وجود ندارد و خود را برای مکالمه طولانی آماده کنید.
اگر مشکل فقط در مدت زمان کوتاهی رخ داده یا به مرحله شدید نرسیده، این امکان وجود دارد که بتواند با موفقیت مصرف الکل یا سایر مواد مخدر را کاهش دهد. اگر فرد تلاشی برای کاهش مصرف نکرده، می توانید این استراتژی را به عنوان اولین قدم پیشنهاد دهید.
برخی از افراد در مراحل پرخطر مصرف مواد، یا حتی در مراحل اولیه اعتیاد، قادر به کاهش مصرف مواد هستند و در آینده مقدار مصرفی را کاهش می دهند.
چطور رفتارها در خانواده معتاد را مدیریت کنیم؟
مدیریت رفتارهای مربوط به اعتیاد نیاز به برنامه ریزی و استراتژی های مشخص دارد. نخستین گام در این مدیریت، شناسایی نشانههای اعتیاد در فرد است. باید به رفتارها، تغییرات شخصیت و علائم فیزیکی توجه کرد تا به موقع اقدام انجام شود.
سپس لازم است که اعضای خانواده به طور مؤثر درباره احساسات و تجربیات خود صحبت کنند. ارتباطات باز و صریح به کاهش فشارهای عاطفی و بهبود وضعیت کمک میکند. علاوه بر این، ایجاد محدودیتهای مشخص در زندگی روزمره میتواند به کنترل رفتارها کمک کند. برای مثال، تعیین زمانهای مشخص برای ارتباطات و فعالیتهای خانوادگی میتواند به ایجاد نظم کمک کند.
چطور ارتباط بین اعضای خانواده معتاد را بهبود ببخشیم؟
بهبود ارتباطات خانوادگی نیاز به تلاش و درک متقابل دارد. اولین اقدام در این زمینه، برگزاری جلسات خانوادگی منظم است. این جلسات میتوانند به اعضای خانواده معتاد فرصتی برای بیان احساسات و نگرانیهای خود بدهند. همچنین تقویت مهارتهای شنیداری میتواند به افزایش کیفیت ارتباطات کمک کند.
توجه به لحن و زبان بدنی خود نیز بسیار مهم است. اعضای خانواده باید بر این نکته تمرکز کنند که چگونه احساسات خود را ابراز کنند تا به جای ایجاد تنش، گفتگوهای سازندهای داشته باشند.
رایج ترین مشکلات روانی خانواده معتاد
خانواده فرد مبتلا به اعتیاد اغلب دچار مشکلات روانی جدی می شوند که به مرور کیفیت زندگی همه اعضا را تحت تاثیر قرار می دهد.
یکی از رایج ترین مشکلات بروز انواع اضطراب و نگرانی دائمی است، چون اعضای خانواده همواره نگران سلامتی، آینده و رفتارهای پرخطر فرد معتاد هستند.
احساس شرم اجتماعی و انزوا نیز بسیار شایع است، چرا که بسیاری از خانواده ها از ترس قضاوت دیگران روابط اجتماعی خود را محدود می کنند. علاوه بر این، بیماری افسردگی به دلیل ناامیدی از بهبود شرایط و تکرار شکست ها به وفور دیده می شود.
در بسیاری از موارد، تعارضات زناشویی و خشونت خانگی نیز شدت می گیرد و باعث ایجاد فضای پرتنش در خانه می شود. کودکان این خانواده ها اغلب در معرض مشکلات تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و اختلالات رفتاری قرار می گیرند. در مجموع، اعتیاد یک عضو می تواند کل خانواده را درگیر چرخه ای از فشار روانی و فرسودگی عاطفی کند.
راهکارهای کمک به خانواده معتاد چیه؟
این سوال را زیاد در بخش مشاوره روانشناسی آنلاین ویکی روان دریافت می کنیم که چطور باید به خانواده معتاد کمک کنیم. این سوال معمولا توسط یکی از اعضا یا فامیل و دوستان خانواده های معتاد پرسیده می شود.
از دید روانشناسی خانواده فرد معتاد برای کاهش فشارهای روانی و بهبود شرایط نیازمند راهکارهای عملی و علمی هستند.
- نخستین گام، پذیرش واقعیت اعتیاد به عنوان یک بیماری است! انکار مشکل تنها روند آسیب را طولانی می کند.
- دوم، جستجوی کمک حرفه ای از روانشناس و مراکز درمان اعتیاد اهمیت زیادی دارد، زیرا خانواده به تنهایی قادر به مدیریت بحران نیست. (مشاوره خانواده اعتیاد بدون شک تاثیرگذار است.)
- سوم، اعضای خانواده باید مرزهای سالم روانی و رفتاری را حفظ کنند. به جای کنترل افراطی فرد معتاد، یاد بگیرند مسئولیت اصلی درمان بر عهده خود اوست.
- چهارم، آموزش مهارت های مقابله ای مانند مدیریت استرس، گفتگوهای سالم و کنترل خشم می تواند از شدت آسیب ها بکاهد.
- پنجم، پیوستن به گروه های حمایتی به خانواده احساس همدلی و درک مشترک می دهد.
در نهایت، توجه به سلامت روان خود اعضا ضروری است؛ مراقبت از خود، استفاده از مشاوره فردی و تقویت ارتباطات مثبت، ستون اصلی حمایت از خانواده در مسیر دشوار مواجهه با اعتیاد است.
چطور اعتیاد را در خانواده درک کنیم؟
همانطور که بالا هم گفتیم، فهم اعتیاد نخستین گام در کنار آمدن با آن است. این به معنای آشنایی با نشانهها و رفتارهای مرتبط با اعتیاد، از جمله تغییرات ناگهانی در رفتار و الگوهای مصرف میباشد. تعلیم خانوادهها در این زمینه میتواند به آنها کمک کند تا زودتر به وجود مشکل پی ببرند.
برای برخورد با اعتیاد، ابتدا باید یک رویکرد غیر قضاوتی و حمایتگرانه اتخاذ شود. پرهیز از انتقاد و سرزنش به دریافت کمک از فرد معتاد را آسانتر میکند. استفاده از مشاوران روانشناس حرفهای و درمانگران میتواند به پردازش احساسات و از بین بردن موانع مختلف کمک کند.
نیاز به تأکید بر ایجاد یک محیط امن و حمایتگر برای فرد معتاد نیز وجود دارد. این توازن بین تأکید بر تغییر و در عین حال قبول او در شرایط کنونی بسیار مهم است.
با توجه به اینکه اعتیاد یک بیماری مزمن و پیچیده است، درک آن و تلاش برای ایجاد تغییر در خانواده به سادگی ممکن نیست، اما با حمایت و تلاش مشترک میتوان به نتایج مثبت دست یافت.
پیشنهاد ویکی روان برای خانواده های معتاد
گاهی کنار آمدن یک خانواده معتاد سخت است و نیاز دارد کسی در کنار شما باشد تا بهترین تصمیم را بگیرید.
در صورت تمایل می توانید در بخش مشاوره روانشناسی ترک اعتیاد در سایت ویکی روان، با بهترین مشاورین کشور از سراسر دنیا جلسات مشاوره غیرحضوری برگزار نمائید:
