بررسی رابطه افسردگی و هورمون استروژن

بر طبق یک تحقیق جدید، روش درمان معمولی که برای بیماری اندومتریوز استفاده می شود، ممکن است نوسانات خلقی شدیدتری را نسبت به آنچه که قبلا تصور می شد، به وجود آورد.

محققین دانشگاه مرکز علوم بهداشتی اوکلاهما دریافته اند در زنانی که داروهایی با عنوان آگونیست های هورمون آزادکننده گنادوتروپین برای درمان اندومتریوز استفاده می کنند، علائم افسردگی شدید در اوایل دوره درمان تشدید می شود. این تحقیق در آخرین نشست سالیانه ی انجمن روانپزشکی امریکا ارائه شد.

گنادوتروپین ها هورمون هایی هستند که رشد و عملکرد اندام جنسی را تنظیم می کنند. آگونیست های گنادوتروپین، رها سازی گونادوتروپین ها را از غده هیپوفیز کنترل می کنند.

همین موارد به ظاهر ساده رابطه استروژن و افسردگی را بیشتر نشان می دهد.

آیا استروژن می تواند باعث افسردگی شود؟

نیاز است این موضوع کمی بیشتر باز شود.

تحقیقات در این مورد نشان می دهد که استروژن به تنهایی «عامل افسردگی» نیست، اما روی مسیرهایی در مغز اثر می گذارد که با خلق، انگیزه، خواب، اضطراب و تحمل فشار روانی ارتباط دارند.

وقتی تعادل این هورمون به هم می خورد، بعضی افراد زودتر دچار غم، گریه، بی قراری، حساسیت عاطفی یا افت انرژی می شوند.

این موضوع در دوره هایی مثل قبل از قاعدگی، بعد از زایمان، نزدیک یائسگی و دوران یائسگی بیشتر دیده می شود. نکته مهم این است که افسردگی فقط از هورمون نمی آید و همیشه باید کنار عواملی مثل سابقه خانوادگی، استرس طولانی، کیفیت رابطه و تجربه های تلخ زندگی بررسی شود.

پیشنهاد می کنیم مقاله چرا افسرده می شویم را در ویکی روان حتما مطالعه کنید.

بین افسردگی و استروژن ارتباط وجود دارد، اما رابطه ساده ای نیست

یادتان باشد استروژن روی میزان ترشح و کیفیت مواد شیمیایی مغز مانند سروتونین و هورمون دوپامین تاثیر دارد.

با این حال هر کاهش یا افزایش استروژن به افسردگی منجر نمی شود.

دو نفر می توانند تغییرات هورمونی مشابهی داشته باشند، اما واکنش روانی کاملا متفاوتی نسبت به آن نشان دهند. استروژن مثل یک عامل زمینه ساز عمل می کند، نه یک دلیل قطعی و تنها.

تفاوت بین «کاهش استروژن» و «نوسان استروژن»

کاهش استروژن یعنی سطح این هورمون پایین تر از حد مورد نیاز بدن قرار می گیرد، مثل آنچه در یائسگی یا برخی مشکلات تخمدان دیده می شود.

اما نوسان استروژن یعنی سطح هورمون بالا و پایین می رود و بدن فرصت کافی برای هماهنگ شدن پیدا نمی کند. از نظر روانی، نوسان استروژن برای بعضی افراد آزار دهنده تر است، چون خلق را شبیه موج بالا و پایین می برد و فرد یک روز آرام تر و روز دیگر بی حوصله، مضطرب یا غمگین می شود.

به همین دلیل در ارزیابی افسردگی زنان فقط عدد پایین استروژن مهم نیست، بلکه ریتم تغییرات هورمونی هم باید جدی گرفته شود.

احتیاط حین مصرف دارو

دکتر جولیا وارناک، محقق و روانپزشک مرکز اوکلاهما، گفته است:

برخی از زنان قبلا مشکلات جدی روحی داشته اند و شما باید در تجویز یا استفاده از این داروها مراقب باشید. ممکن است بیمارانی که تحت درمان با گنادوتروپین هستند، بخواهند درمان با داروهای ضدافسردگی را ترجیحا زودتر شروع کنند، چون احتمال دارد درمان با گونادوتروپین ۶ ماه طول بکشد.

رابطه استروژن و افسردگی در خانم ها

دکتر وارناک و همکارانش تاثیر استروژن بر افسردگی را در ۱۴ زن ۲۱ تا ۴۰ ساله مبتلا به اندومتریوز مورد بررسی قرار دادند. استروژن و افسردگی خود را در افسردگی زنان متاهل بیشتر نشان می دهند. این محققین گزارش دادند در بیمارانی که سطح استروژن آنها به طور قابل ملاحظه ای کاهش یافته بود. ( آگونیست های گونادوتروپین تولید استروژن توسط تخمدان ها را کاهش می دهند. )، نشانه هایی از انواع افسردگی ها تشدید شد. به نظر می رسد این رابطه در طول زمان پایدار بماند.

به دلیل اینکه علائم افسردگی بعد ازگذشت سه ماه از شروع مصرف آگونیست های گونادوتروپین در سطح بالایی قرار داشت، محققین به این نتیجه رسیدند که ممکن است تشدید مشکلات روحی با کاهش سطح استرادیول در بدن مرتبط باشد.

محققین درباره تاثیر استروژن بر افسردگی عنوان کردند انجام مطالعات تحقیقاتی بر روی زنان هایی که کاهش استروژن را تجربه کرده اند،( مانند بعد از زایمان ) ضروری است، تا به بررسی بیشتر بر روی تعامل پیچیده بین استروژن و حالات روحی دست یابند.

دکتر وارناک به همچنین بیان داشته است که تحقیقات آینده باید با هدف تلاش برای درک بیشتر پاتوفیزیولوژی و فرایندهای اساسی که موجب افسردگی می شوند، انجام گیرد.

نوسان استروژن در چه دوره هایی احتمال افسردگی را بیشتر می کند؟

نوسان استروژن در دوره هایی بیشتر اثر روانی نشان می دهد که بدن در حال تغییر سریع هورمونی است.

در این زمان ها مغز باید خود را با بالا و پایین شدن هورمون ها هماهنگ کند و همین فشار می تواند زمینه افت خلق، تحریک پذیری، گریه، نشانه اضطراب و بی انگیزگی را بیشتر کند.

شدت این علائم در همه افراد یکسان نیست و به حساسیت بدن، سابقه افسردگی، کیفیت خواب، استرس و وضعیت عمومی سلامت روان بستگی دارد.

1- دوران بلوغ و شروع تغییرات هورمونی

در بلوغ، بدن دختران وارد مرحله جدیدی از فعالیت هورمونی می شود و استروژن نقش پررنگ تری برای آنها پیدا می کند.

این تغییرات می تواند خلق را ناپایدارتر کند و باعث حساسیت عاطفی، زودرنجی یا غم های کوتاه مدت شود. اگر افت خلق طولانی شود، افت تحصیلی، گوشه گیری یا بی علاقگی ایجاد کند، نیاز به بررسی روانشناسی دارد.

2- چرخه قاعدگی و افت خلق قبل از پریود

در روزهای قبل از پریود، تغییر سطح استروژن و پروژسترون می تواند روی خلق اثر بگذارد.

خیلی از خانم ها در این دوره بی حوصله تر، حساس تر یا مضطرب تر می شوند و بعد از شروع قاعدگی آرامش بیشتری تجربه می کنند. ثبت علائم در چند چرخه کمک می کند الگوی واقعی بدن بهتر دیده شود.

3- سندرم پیش از قاعدگی و اختلال ملال پیش از قاعدگی

سندرم پیش از قاعدگی یا PMS با علائمی مثل نفخ، درد سینه، تحریک پذیری، خستگی و افت خلق همراه است.

اختلال ملال پیش از قاعدگی یا PMDD شکل شدیدتر و جدی تر این وضعیت است و می تواند باعث افسردگی شدید، عصبانیت، ناامیدی و اختلال در رابطه یا کار شود. PMDD فقط بدخلقی قبل از پریود نیست و نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.

تفاوت PMS با PMDD

در PMS علائم آزار دهنده هستند، اما زندگی فرد را به شکل جدی مختل نمی کنند. در PMDD شدت علائم روانی بیشتر است و فرد احساس می کند کنترل خلق، رابطه و عملکرد روزانه اش از دستش خارج شده است. تفاوت اصلی این دو در شدت، اثر بر زندگی و نیاز به درمان تخصصی است.

جمع بندی ویکی روان از ارتباط کمبود استروژن و افسردگی

بدون شک استروژن و افسردگی بر هم تاثیر دارند، چرا که می تواند زمینه حال بد مراجع جلسات مشاوره افسردگی شود. اگر به هر دلیل حالتان برای مدت حداقل 2 ماه مساعد نیست، می توانید در سایت ویکی روان از خدمات مشاوره روانشناسی با بهترین مشاورین استفاده کنید.

افرادی که مقیم ایران نیستند هم امکان خرید مشاوره روانشناسی از خارج کشور با پرداخت ارزی را دارند. اگر نظر یا تجربه ای درباره رابطه افسردگی و هورمون استروژن دارید در بخش نظرات همین مقاله با ما به اشتراک بزارید.

مشاوره تصویری روانشناسی