تعریف خانواده سالم و شاد چیست؟ (10 ویژگی اصلی)
چطور خانواده ای سالم داشته باشیم؟
خانواده سالم (healthy family) یعنی افراد سالم، یعنی جامعه سالم. خانواده سالم از نظر اجتماعی و روانشناسی مهم ترین سرمایه هر فرد است. به همین خاطر یکی از موضوعات همیشگی جلسات مشاوره خانواده آنلاین و حضوری به بررسی ویژگی های خانواده سالم و شاد از دید روانشناسی مربوط می شود که در ادامه این مطلب سایت ویکی روان (به قلم دکتر پروانه صفایی مقدم) بیشتر به بررسی آن می پردازیم.
فهرست موضوعات بررسی شده
تعریف خانواده سالم چیست؟ (خانواده سالم چه خانواده ای استب؟)
با مطالب مربوط به خانواده در سایت ویکی روان همراه باشید.
بعضی ها فکر می کنند همین که با همسر و فرزندشان مشکل آنچنانی ندارند و صدای داد و بیدادشان، گوش فلک را کر نمی کند، پس یک خانواده سالم و شاد دارند!
آنها تصور می کنند، اگر اهل هر نوع اعتیاد نیستند و تا به حال پای شان به پاسگاه پلیس و دادگاه کشیده نشده، پس جزو خانواده های سالم این مملکت هستند.
درستی یا نادرستی تصورشان با خودشان، اما روان شناسان، ویژگی های خانواده سالم را به همین چند مورد محدود نکرده اند.
خانواده هایی که بتوانند خود را به تعادل برسانند و درگیر یا مغلوب مشکلات مختلف و موقعیت های چالش انگیز نگردند و از پا نیفتند و بتوانند از سیستم سالم مراوده و ارتباط مطلوب، مرز متناسب و… برخوردار گردند، در چرخه خود از سلامت و انسجام مناسبی برخوردار گردیده و اعضاء آن، خوشبختی و شادکامی را به صورت روشن تری احساس می کنند.
اگر چندان با مفهوم خانواده آشنایی ندارید پیشنهاد می کنیم مقاله انواع خانواده را در ویکی روان مطالعه فرمائید.
مهم ترین ویژگی های خانواده سالم چیست؟
برای اینکه متوجه شویم خانواده سالم چه خانواده ای است و خانواده سالم یعنی چه بهتر است به بررسی ویژگی های اصلی خانواده شاد و سالم بپردازیم.
۱- عشق و علاقه زیاد بین اعضای خانواده وجود دارد
در خانواده سالم زن و مرد برای دیدن و رسیدن به یکدیگر لحظه شماری میکنند، ساعتی که مرد از یک روز شلوغ کاری به خانه بر می گردد، برای زوج های خوشبخت و سالم، ساعت اوج روز است.
دل شان می تپد و خودشان را برای دیدن یکدیگر آماده می کنند.
در صورتی که در خانواده های با سطح سلامت پایین تر، زن و شوهر به سفر رفتن و یا میهمانی رفتن یکدیگر به صورت جدا جدا، علاقه دارند و دائم می گویند:
- خدا کند امشب شوهرم دیر بیاید
- ای کاش خانمم امشب خونه مادرش بماند!
- کاش به مهمونی دوستم می رفتم تا شب دیرتر میرفتم خونه!
۲- در خانواده سالم حرف های خوب تمامی ندارد
در خانواده سالم زن و شوهر برای یکدیگر گفتنی بسیار دارند.
هرگاه در کنار هم باشند، میان آنها گفتگوی گرمی برقرار می شود، اتفاقات روز گذشته را برای یکدیگر بازگو می کنند.
در مورد اطرافیان صحبت می کنند و نظر می دهند و نظر طرف مقابل را جویا می شوند. آب و هوا، تیترهای خبری، برنامه های آینده، جوک و… خلاصه با هم حرف می زنند.
در صورتی که خانواده های غیر خوشبخت، بیشتر لحظه ها به قهر می گذرد و پرسش و پاسخ ها میان آنها بسیار کوتاه هستند.
هرگاه زن و شوهر کنار هم قرار بگیرند، شوهر، روزنامه می خواند، جدول حل می کند، تلویزیون نگاه میکند یا برعکس!
یا به عبارتی هر کس به کاری مشغول می گردد. این مهم ترین تفاوت خانواده سالم و ناسالم از دید روانشناسی است.
۳- در یک خانواده سالم اعضا همدیگر را درک می کنند
در خانواده سالم همسران به سلیقه هم آشنا بوده و به آن عمل می کنند، برای نمونه
- خوراک
- پوشاک
- معاشرت یا رفت و آمد
- و خرید کردن
برایشان مهم است.
در خانواده سالم و شاد زن و مرد آن چیزی را می پوشند که عشق شان دوست دارد، آن رفتاری را می کنند که همسرشان می پسندد.
در صورتی که در خانواده های غیرسالم، همسران نسبت به سلیقه طرف مقابل بی خبر و بی تفاوت بوده و تنها به خواسته های شخصی خود اندیشیده و عمل می کنند.
درک متقابل میان اعضای خانواده سبب بالا رفتن سطح کیفی ارتباط بین اعضا شده و تجربیات بهتری خواهند داشت. در جلسات مشاوره تلفنی خانواده هم تاکید زیادی بر ایجاد ارتباط مملو از شادمانی و احترام می شود تا اعضا فضایی برای رشد و ترقی داشته باشند.
در واقع ویژگی خانواده سالم به نوع رفتار آنها با هم ارتباط دارد.
۴- در یک خانواده شاد و سالم اعضا هوای همدیگر را دارند
همانطور که قبلا در ویکی روان گفتیم، تعاملات در خانواده حرف اول را می زنند. یعنی اعضا باید رفتارهای سازنده در قبال هم داشته باشند.
در خانواده سالم و خوشبخت، اتحاد، همبستگی و یکپارچگی وجود دارد اما در خانواده غیر خوشبخت، گسستگی و تکروی دیده می شود.
هرگاه میان اعضاء خانوادهای واژه هایی هم چون:
- «به من چه»
- «به تو چه»
- «به من مربوط نیست»
- «به تو مربوط نیست»
- «به کسی مربوط نیست»
- «به خودم مربوط است»
را بسیار شنیدید، این گمان را ببرید که با خانواده ای بدون آینده و غیرخوشبخت، رو به رو هستید و عشق در خانواده آنها از بین رفته است.
در خانواده سالم «من» وجود ندارد، بلکه همه اش «ما» است.
۵- یک ویژگی خانواده سالم این است که به دنبال جنگ و دردسر نیستند
در خانواده های خوشبخت، اعتماد وجود دارد و اعضاء به راحتی گفته های یکدیگر را پذیرفته و در درستی آن تردید نمی کنند.
در خانواده های غیرخوشبخت، برای دریافت پذیرش گفته خود، پیوسته بایستی برای دیگر اعضاء سوگند خورد.
سوگند به جان این و آن، یا به مقدسات شان و طرف مقابل، در تلاش برای فهمیدن صحت حرف همسر است و یا گرفتن یک سوتی که مشت او را باز کند!
۶- در خانواده خوشبخت احترام وجود دارد
اگر با تعریف خانواده در روانشناسی آشنایی داشته باشید بیشتر اهمیت این مورد را درک می کنید.
در ارتباطات گفتاری و غیرگفتاری و همین طور درخواست نیازها و پاسخ به آنها و ارائه سرویس و برخورد با یکدیگر به گونه ای است که دارای استاندارد ادب و حرمت و با وجود صمیمیت، مدیریت و حرف شنوی از بزرگ ترها و در نظر گرفتن موقعیت کوچک ترها در یک مجموعه، رعایت گشته و لحاظ می شوند.
در مقاله حفظ احترام در خانواده توضیح دادیم که این شیوه رفتار سبب می شود والدین در امنیت روانی قرار گرفته و زمینه رشد فرزندان ایجاد شود. احترام باید از پدر و مادر شروع شده و به دیگر اعضا منتقل شود.
اگر در این مورد نیاز به همراه متخصص دارید، خدماتی مانند مشاوره متنی خانواده می تواند انتخابی ایده آل باشد. اگر ساکن ایران هم نیستید باز امکان خرید مشاوره آنلاین خارج از کشور با پرداخت ارزی در ویکی روان وجود دارد.
۷- در یک خانواده سالم اولویت بودن با هم است
در خانواده سالم ، بودن با یکدیگر را هر جایی که ممکن باشد، همچون میهمانی، مسافرت، خرید، پارک و حتی در مراسم سوگواری و به خاک سپاری به بودن با دیگران، ترجیح می دهند.
در صورتی که خانواده های غیرسالم، مرد خانواده بیشتر به برنامه های مجردی مردانه، کشش و رغبت نشان می دهد.
زن خانواده بیشتر به میهمانی و دوره ها و مسافرت های زنانه و غیر خانوادگی، علاقه نشان می دهد.
8- برای سلامت روان هم تلاش کنید و بکوشید
سلامتی روانی خانواده به اندازه سلامتی جسمی اهمیت دارد. والدین زیادی در جلسات مشاوره تلفنی خانواده شرکت می کنند که بیشتر از روان فرزندان به فکر خورد و خوراک آنها هستند، اما سلامت روان زمینه ساز یک زندگی سالم است و همه چیز به خوراک و پوشاک ارتباط ندارد.
یکی از نکات کلیدی در این راستا، مدیریت صحیح احساسات فردی و گروهی است. آموزش مهارتهای ارتباطی به اعضای خانواده میتواند به کاهش تنشها و رفع سوءتفاهم ها کمک کند. برگزاری جلسات خانوادگی منظم و گفتگو در مورد احساسات و وضعیتهای روحی میتواند به شناسایی و حل مشکلات روانی کمک کند.
علاوه بر این، توجه به رفتارهای غیر کلامی نیز نباید نادیده گرفته شود. زبان بدن، حالت چهره و سایر نشانههای غیرکلامی به شکلگیری و نگهداری روابط سالم کمک میکنند. یاری به یکدیگر در مواقع سخت و نشان دادن حمایت عاطفی از سوی اعضای خانواده، در حفظ سلامتی روانی اثری مثبت خواهد داشت.
9- در نوع ارتباطات خود بازنگری کنید
یکی از راه های مؤثر که علم روانشناسی برای افزایش ارتباطات سالم در خانواده پیشنهاد میکند، یادگیری مهارت های حل و فصل اختلافات است. این همان چیزی است که در ویکی روان در مقاله ریشه اختلافات زناشویی درباره آن توضیح دادیم
این مهارتها نه تنها به اعضای خانواده کمک میکند تا به موقعيت های چالش برانگیز پاسخ مناسب بدهند، بلکه به تقویت روابط عاطفی نیز میانجامد. استفاده از رویکردهای مثبت و حل مساله به حل مسائل کمک میکند.
تمرین فعالیت های مشترک و جذاب مانند ورزش، بازیهای خانوادگی یا حتی تماشای فیلم به بهبود روحیه و افزایش ارتباطات سالم کمک میکند. مهم است که هر یک از اعضای خانواده احساس کند که از او حمایت میشود و میتواند بی پرده با دیگران صحبت کند.
یکی از این راهکارها به به داشتن خانواده سالم و شاد منجر می شود، ایجاد اعتماد سازنده بین زن و شوهر و در نهایت دیگر اعضا است.
اعتماد و احترام به عنوان دو عنصر بنیادی در ایجاد و حفظ سلامت خانواده به شمار می روند که در جلسات مشاوره برای خانواده هم تاکید زیادی بر آن داریم. اعضای خانواده باید بتوانند به یکدیگر اعتماد کنند و این اعتماد را از طریق رفتارهایی مانند صداقت، پذیرش و احترام به حریم خصوصی یکدیگر تقویت کنند.
احترام به نظرات، احساسات و شرایط یکدیگر نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. زندگی با احترام متقابل میتواند به تقویت میان اعضای خانواده و ایجاد یک محیط محبت آمیز کمک کند که در آن هر کس احساس ارزشمندی و امنیت کند.
باید از ویژگی های فردی هر یک از عزیزان برای ارتباط گرفتن با آنها و احترام گذاشتن به آنها استفاده کنید. یادتان باشد، نباید دنبال راهکارهای ساده و همیشگی باشید. انسان هایی که در خانواده های سالم زندگی می کنند هم تغییر میکنند و ما هم باید تغییر کنیم.
راهکارهای عملی برای ارتقا سلامت روان در خانواده
آسیب های روانی خانواده در سنین مختلف و به دلایل متنوع بروز می کنند. دنبال الگوی خاص نباشید، بلکه برای داشتن یک خانواده سالم باید حواستان به تمام اعضا باشد.
برای ارتقا سلامت خانواده، ابتدا باید نکات کلیدی مربوط به سلامت جسمی و روحی را شناسایی و پیاده سازی کرد. مثلا ورزش منظم به عنوان یکی از مهم ترین عناصری که می تواند به تداوم سلامت فیزیکی کمک کند، باید در برنامه های روزانه خانواده گنجانده شود. فعالیت های ورزشی میتوانند به عنوان فرصتی برای گذران وقت با کیفیت خانوادگی عمل کنند.
فعالیت های جسمانی نه تنها به بهبود سلامت جسمی کمک میکنند، بلکه می توانند تأثیرات مثبت زیادی بر سلامت روان نیز داشته باشند. میتوانید از لیست ورزش های مفید برای کاهش استرس در ویکی روان استفاده کنید. البته رمز موفقیت استمرار است.یادتان باشد ورزش کردن اگر همیشگی باشد به عنوان یک فعالیت مشترک میتواند به تقویت روابط خانوادگی کمک کرده و حس همکاری و همبستگی را تقویت کند.
شرکت در فعالیتهای بدنی میتواند برای کاهش استرس و به اعضای خانواده این امکان را بدهد که به طور مثبت از احساسات و استرسهای خود رها شوند. همچنین، ورزش میتواند همانند یک ارتباط غیرکلامی میان اعضای خانواده عمل کرده و به ایجاد یک حس تعلق عمیقتر کمک کند.
تغذیه سالم و اصلاح سبک غذایی نیز نقش اساسی در ارتقاء سلامت خانواده ایفا میکند. آموزش اعضای خانواده در مورد تغذیه مناسب، تهیه غذاهای سالم و خوشمزه و سرگرمیهای مرتبط با آشپزی میتواند به افزایش همکاری و انسجام خانواده کمک کند.
در این راه می توانید از خدماتی مانند مشاوره تلفنی با روانشناسی در ویکی روان استفاده کنید. ارتباط سریع با متخصص بهترین راه برای ایده گرفتن جهت ساخت یک خانواده سالم است. حتی اگر ایران زندگی نمی کنید هم می توانید با پرداخت ارزی و دلاری در ویکی روان مشاوره روانشناسی خارج از کشور خریداری کنید.
10- مرحمی برای کم کردن تنش های عصبی باشید، نه افزایش آنها!
تاثیر استرس بر خانواده جایی مشخص می شود که می بینیم نگرانی و تشویش یکی از اعضا به دیگران هم سرایت می کند.
مدیریت استرس و تنش در خانواده سالم نیازمند ارتباطات موثر، تعیین مرزها و ایجاد استراتژی های مقابله ای است. راهکارهایی مانند:
- یادگیری تکنیکهای تنفس عمیق
- مدیتیشن خانوادگی
- یا حتی برگزاری جلسات خانوادگی برای بحث در مورد نگرانی ها
میتواند به کم کردن استرس کمک کند.
تشویق به ایجاد وقتهای بدون تکنولوژی و صفحه نمایش میتواند فضای آرامی را برای اعضای خانواده ایجاد کند تا در آن بتوانند به طور عمقیتر با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. اینگونه فعالیتها به ایجاد یک حس امنیت و آرامش در خانواده کمک میکند و میتواند منجر به بهبود سلامت کلی خانواده شود.
در کل، ایجاد یک خانواده سالم نیازمند تلاش مشترک، عشق و احترام متقابل است. با توجه به این نکات و راهکارها، اعضای خانواده میتوانند روابطی مستحکم، قوی و سالم بسازند که نه تنها تهدیدی برای سلامتی روان و جسم آنها نباشد بلکه به پرورش عشق و حمایت میان آنها منجر گردد.
تفاوت خانواده سالم و ناسالم چیست؟
تجربیات به دست آمده از جلسات مشاوره روانشناسی آنلاین در ویکی روان نشان می دهد، ایجاد یک خانواده سالم مستلزم توجه و تلاش مستمر از سوی تمام اعضای خانواده است.
اولین قدم برای داشتن یک خانواده سالم، تعریف و شکل گیری قواعد و ارزشهای مشترک در خانواده است که باید توسط والدین انجام گیرد.
این قواعد شامل رفتارهای قابل قبول، تعاملات سالم و احترام متقابل میشود که باید به طور مداوم تداوم یابند. همچنین، ایجاد محیطی امن و حامی از دیگر الزامات است که در آن اعضای خانواده احساس راحتی کنند و بتوانند بدون ترس از قضاوت، احساسات و افکار خود را ابراز کنند.
روانشناسی می گوید نقش گفتگوهای باز و صادقانه نیز در این فرآیند بسیار حائز اهمیت است. تبادل نظر در مورد مسائل خانوادگی و احترام به نظرات یکدیگر میتواند به تقویت روابط کمک کند. همچنین، مشارکت همگی در تصمیم گیریها نه تنها احساس تعلق به خانواده را تقویت میکند، بلکه به شکل گیری یک تیم منسجم خانوادگی می انجامد.
بالاتر کم و بیش به تفاوت خانواده سالم و ناسالم از دید علمی پرداختیم اما مهم ترین تفاوت خانواده سالم و ناسالم مربوط به اهمیت و اولویت بندی ها می شود. یعنی هر کدام از اعضا، دغدغه های آنها و نیازهایشان برای دیگری در چه جایگاهی قرار دارد؟
مسلما در یک خانواده سالم و رو به پیشرفت اعضا اهمیت بسیار بالایی برای همدیگر قائل هستند، این چیزی است که متاسفانه در بسیاری از خانواده های دیده نمی شود چون بر مبنای صحیح تعریف خانواده سالم و شاد پیش نمی روند!
چگونه خانواده سالم داشته باشیم؟
بهترین راه برای داشتن خانواده ای سالم، افزایش سطح آگاهی و دانش اعضا نسبت به نقش و اهمیت خانواده و جایگاه آنها برای یکدیگر است.
در این راه می توانید از متخصص و مشاور روانشناس خانواده کمک بگیرید تا با برگزاری جلسات مشاوره با روانشناسکمکتان کند خانواده ای سالم و مترقی داشته باشید.
در این صورت متوجه اهمیت خانواده در جامعه و زندگی شخصی خودتان می شوید و بیشتر از همیشه برای داشتن آن تلاش می کنید.
شما دوست عزیز و گرامی می توانید در بخش خدمات مشاوره روانشناسی ویکی روان،جلسات مشاوره تصویری با روانشناسبدون نیاز به نصب هیچ نرم افزاری از سراسر دنیا برگزار نمائید و با مشاور دلخواهتان جلسه آنلاین داشته باشید.
سوالات متداول درباره ویژگی های خانواده سالم از دید روانشناسی
راهکاری عملی برای داشتن خانواده سالم وجود دارد؟
من هیچ وقت در بچگی خانواده ای سالم و موفق نداشتم، بدون الگو چکار کنم؟
چطور با همسرم درباره خصوصیات خانواده سالم به توافق برسم؟ اختلاف نظر داریم؟
