تعریف خانواده دموکراتیک چیست؟ (خانواده دموکرات)
مهم ترین ویژگی های خانواده های دموکراتیک چیست؟

خانواده دموکراتیک (democratic family) یکی از جالب ترین انواع خانواده در روانشناسی است که اقبال خوبی به آن شده است. در جلسات مشاوره آنلاین خانواده، معمولا بحث هایی در مورد اینکه خانواده دموکراتیک چیست و چه ویژگی هایی دارد می شود. چون استفاده از خصوصیات خانواده دموکرات می تواند بسیاری از مشکلات درون خانوادگی را حل کند. در ادامه این مطلب سایت مشاوره ویکی روان، به بررسی کامل خانواده دموکراسی می پردازیم.
فهرست موضوعات بررسی شده
- خانواده دموکراتیک چیست؟
- خانواده دموکراتیک چه ویژگی هایی دارد؟
- 4 سبک فرزند پروری در این خانواده ها کدامند؟
- کدام نوع سبک فرزند پروری دموکراتیک تر است؟
- فرزند پروری مسالمت آمیز چیست؟
- در خانواده دموکرات، خوب است سر فرزندتان فریاد بزنید؟
- چگونه می توانم پدر و مادر آرام تری باشم؟
- چگونه یک کودک عصبانی را آرام می کنید؟
- نشانه های یک مادر یا پدر بد چیست؟
- تصمیم گیری در خانواده دموکراتیک چگونه انجام می شود؟
- چگونه خانواده دموکراتیک تری داشته باشیم؟
- مزایا و معایب خانواده دموکراتیک
- تفاوت خانواده دموکراتیک با خانواده مستبد و سهل گیر
- پیشنهاد ویکی روان
خانواده دموکراتیک چیست؟
با بخش مقاله های روانشناسی در ویکی روان همراه باشید.
خانواده دموکراتیک یا خانواده دموکراسی با اختیارات مشترک و مذاکره با فرزندان، مسئولیت والدین و قراردادهای مادام العمر والدین (والدین بدون توجه به وضعیت زناشویی یا شریک زندگی فعلی، حقوق و مسئولیت های یکسانی دارند) مشخص می شود.
برای مدیریت خانواده نیاز به راهنمایی دارید؟
همین حالا با یک روانشناس در ارتباط باشید.
محمد رضا سعید فیروزه
دکترای روانشناسی
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره محمد رضا سعید فیروزهجواد صادق الحسینی
مشاور روانشناس
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره جواد صادق الحسینیشیدا خوشه مهری
دکتری روانشناسی
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره شیدا خوشه مهریاین اصطلاح، ساختاری خانوادگی را توصیف می کند که در آن احترام متقابل، مشارکت متناسب، پاسخگویی و توزیع منصفانه قدرت کنار هم قرار می گیرند.
شناخت نظام خانواده و تاثیر رفتار هر عضو بر دیگران کمک می کند این ساختار را فقط مجموعه ای از رفتارهای جداگانه نبینیم. برای درک جایگاه آن میان الگوهای دیگر نیز می توانید با انواع ساختارهای خانوادگی آشنا شوید.
شاخصه اصلی خانواده های دموکراتیک از دید روانشناسی
جالب است بدانید که در این خانواده، هیچ عضو بالغی صرفا به دلیل جنسیت، درآمد بیشتر یا عادت های قدیمی مالک تصمیم های جمعی نیست.
زن و شوهر درباره موضوع های مشترک گفت و گو می کنند و کودکان نیز متناسب با سن و ظرفیت خود فرصت اظهار نظر دارند. با این حال، مسئولیت حفاظت، تامین و تصمیم های حساس همچنان بر عهده بزرگسالان باقی می ماند.
پس دموکراتیک بودن به معنای رای گیری برای هر موضوع نیست. معیار اصلی این است که قدرت چگونه استفاده می شود: برای تحمیل و خاموش کردن دیگران یا برای هدایت، همکاری و حفظ امنیت؟
پژوهش درباره ساختار قدرت در خانواده ایرانی نیز نشان می دهد بررسی نقش زوجین در تصمیم گیری، برای فهم ساختار خانواده اهمیت دارد. برای بررسی دقیق تر این موضوع می توانید درباره نحوه توزیع قدرت میان اعضای خانواده در بخش وبلاگ ویکی روان مطالعه کنید.
خانواده دموکراتیک چه ویژگی هایی دارد؟
همانطور که از نام آن پیداست، تربیت دموکراتیک شامل رفتار برابر با کودکان است.
والدین با فرزندان خود با احترام و وقار رفتار می کنند. به کودکان حق انتخاب داده می شود و مسئول تصمیمات خود می شوند.
با این حال، این بدان معنا نیست که کودکان می توانند هر کاری را که یک بزرگسال در خانواده انجام می دهد انجام دهند.
طبق تعریف خانواده از دیدگاه جامعه شناسی، کودکان بعد از سنین مشخصی باید در خانواده حق رای و اظهار نظر داشته باشند. والدین دموکرات حق مشارکت را برای فرزندان خود قائل هستند.
در واقع مشاور خانواده تاکید زیادی بر مشارکت بچه ها در تصمیم گیری های هر چند خرد و کوچک خانواده دارند تا شخصیت آنها شروع به شکل گیری کند.
نشانه های رفتاری و ارتباطی در خانواده دموکراتیک
- اعضا می توانند بدون ترس از تحقیر یا تنبیه عاطفی مخالفت کنند.
- قانون ها از قبل روشن هستند و با حال لحظه ای والد یا همسر تغییر نمی کنند.
- اشتباه پذیرفته می شود و عذرخواهی نشانه ضعف یا از دست دادن اقتدار نیست.
- هیچ کس با قهر طولانی، تهدید، فریاد یا قطع محبت، دیگری را به اطاعت وادار نمی کند.
- دلیل یک تصمیم به زبان متناسب با سن توضیح داده می شود.
- کار خانه، مراقبت از فرزند و بار ذهنی زندگی فقط وظیفه یک نفر تلقی نمی شود.
حفظ احترام هنگام مخالفت یعنی شأن طرف مقابل حتی در اوج اختلاف نادیده گرفته نشود. این احترام با سکوت اجباری فرق دارد. همچنین شنیدن نظر کودک فقط صبر کردن تا نوبت پاسخ برسد نیست.
برای اینکه بدانیم چطور واقعا به حرف کودک گوش بدهیم باید توجه کردن، بازتاب دادن منظور کودک و پرسیدن سوال برای فهم بهتر را تمرین کنیم.
ساختار خانواده دموکراتیک و نحوه توزیع قدرت
در سطح زوجین، تصمیم های مشترک نباید به امتیاز ویژه فردی تبدیل شوند که پول بیشتری دارد، صدای بلندتری دارد یا خانواده اصلی او نفوذ بیشتری اعمال می کند.
در سطح والد و فرزند، رابطه برابر از نظر ارزش انسانی است، اما متقارن نیست. والد دانش، مسئولیت قانونی و وظیفه محافظت بیشتری دارد.
مرز نسل ها نیز حفظ می شود. فرزند نباید داور اختلاف زناشویی، محرم اسرار یکی از والدین علیه دیگری یا واسطه انتقال پیام باشد. چنین نقشی شاید ظاهرا به کودک قدرت بدهد، اما در عمل امنیت او را کم می کند.
نزدیکی سالم با کودک با جابه جایی نقش ها فرق دارد و شکل گیری صمیمیت سالم میان اعضای خانواده به حفظ همین مرزها نیاز دارد.
ویژگی والدین دموکراتیک
والد دموکراتیک گرم است، اما از ناراحتی موقت کودک نمی ترسد. توضیح می دهد، می شنود و در صورت منطقی بودن نظرش را تغییر می دهد.
در عین حال، برای ایمنی، احترام و مسئولیت مرز می گذارد و آن را پیگیری می کند. این توصیف با سبک مقتدرانه همپوشانی زیادی دارد. در تعریف سبک های فرزند پروری انجمن روانشناسی آمریکا، والد مقتدر هم پاسخگو و حمایتگر است و هم حدود محکمی تعیین می کند.
هماهنگی والدین بخش مهمی از این الگو است. لازم نیست پدر و مادر درباره همه چیز هم نظر باشند، اما بهتر است اختلاف خود را پیش از اعلام قانون به کودک حل کنند.
آشنایی با مرزبندی میان نقش های والدینی کمک می کند حمایت عاطفی، آموزش و تعیین محدودیت را وظایفی جدا از سلطه گری ببینیم.
4 سبک فرزند پروری در این خانواده ها کدامند؟
قبلا در ویکی روان درباره اصول تربیت فرزند صحبت کردیم. اما به طور کلی در ارتباط با تعریف خانواده دموکراتیک باید در مورد چهار سبک فرزند پروری توضیحتی ارائه دهیم:
- سبک مستبدانه
- سبک سهل گیرانه
- سبک طردکننده
- و سبک مقتدرانه
همنطور که می دانید، روش های صحیح تربیت فرزند در خانواده دموکراتیک از اصول اولیه هستند و باید به خوبی اجرا شوند. ویژگی های خانواده موفق با تربیت اصولی فرزندان گره خورده است.
دو ویژگی سبک مقتدرانه چیست؟
مانند والدین سهل گیر، والدین مقتدر پاسخگو، پرورش دهنده و درگیر هستند. اما برخلاف والدین سهل گیر، والدین مقتدر اجازه نمی دهند فرزندانشان از رفتار بد فرار کنند.
والدین مقتدر موضع قاطعانه ای اتخاذ کرده و از فرزندانشان انتظار دارند که مسئولانه رفتار کنند.
حتما در ویکی روان بخوانید:
کدام نوع سبک فرزند پروری دموکراتیک تر است؟
مشخص شده که والدین مقتدر مؤثرترین شیوه فرزندپروری را دارند که عبارتند از تحصیلی، اجتماعی عاطفی و رفتاری.
مانند والدین مستبد، والدین مقتدر از فرزندان خود انتظارات زیادی دارند، اما مراقب رفتار خود نیز هستند.
فرزند پروری با سخت گیری مشفقانه چیست؟
فرزند پروری با سخت گیری مشفقانه شامل تعیین مرزها و محدودیت های واضح است. پیامدها به عنوان راهی برای آموزش درس های زندگی به نوجوانان اعمال می شود.
والدین ممکن است با سخت گیری مشفقانه، به کودک کمک کنند تا نسبت به رفتار خود مسئولیت پذیرتر شود.
3 سبک فرزندپروری در روانشناسی چیست؟
مشاوران خانواده، سبک های فرزند پروری را به سه دسته تقسیم میکنند:
- مستبدانه (رویکردی که والدین به بهترین نحو بر اطاعت تأکید دارند)
- سهل گیرانه (که دستورالعمل های رفتاری کمی ارائه می کند، زیرا والدین نمیخواهند فرزندانشان را ناراحت کنند)
- و مقتدرانه (که لحن دلسوزانه را با ساختار و سازگار می آمیزد)
اگر در این مورد نیاز به راهنمایی متخصص دارید امکان خرید مشاوره تلفنی خانواده در سایت ویکی روان وجود دارد. با این حال اگر ایران زندگی نمی کنید می توانید از خدمات مشاوره آنلاین ایرانیان خارج از کشور با پرداخت ارزی استفاده نمایید.
فرزند پروری مسالمت آمیز چیست؟

فرزند پروری مسالمت آمیز به معنای تنظیم احساسات خود است تا بتوانید صبور باشید و از نظر عاطفی سخاوتمند باشید.
در خانواده دموکرات، خوب است سر فرزندتان فریاد بزنید؟
تحقیقات جدید در مورد اهمیت خانواده در شکل گیری شخصیت بچه ها نشان می دهند که فریاد زدن بر سر بچه ها مانند کتک زدن آنها مضر هست.
در این مطالعات دو ساله، اثرات ناشی از انضباط فیزیکی و کلامی خشن به طرز وحشتناکی مشابه بود. کودکی که سرش فریاد می زنند، احتمال بیشتری دارد که رفتار مشکل دار از خود نشان دهد.
در نتیجه فریادهای بیشتری برانگیخته می شود و این یک چرخه غم انگیز هست.
چگونه می توانم پدر و مادر آرام تری باشم؟
نکات کلیدی برای تبدیل شدن به والدینی آرام:
- پیامدهای منفی ابراز خشم را در نظر بگیرید.
- به خودتان مهلت بدهید.
- در صورت امکان، اجازه دهید اعضای خانواده اشتباه کنند.
- تصمیم بگیرید که کدام مهمتر است: شاد بودن یا درست بودن؟ این دیدگاه اهمیت مهمی در مدیریت خانواده دارد.
- یک دقیقه به خشم خود توجه کنید.
- از خود بپرسید که چرا ناراحت هستید.
یادتان باشد که در تعریف خانواده دموکراتیک گفتیم تمام اعضای آن در مدیریت و راهبری خانواده نقش دارند. پس از کودکی باید این حق را برای بچه ها در نظر گرفت.
چگونه یک کودک عصبانی را آرام می کنید؟
در جلسات مشاوره غیرحضوری با روانشناس توصیه می شود که والدین دموکرات در مقابل بچه ها جبهه گیری نکنند! آنها می توانند احساسات فرزندان خود را درک و به آنها جهت بدهند.
نقش خانواده در جامعه آنقدر زیاد و مهم است که والدین برای یادگیری شیوه ارتباط با بچه ها وقت بگذارند.
- به او کمک کنید تا بفهمد چه احساسی دارد. بعد از اینکه فرزندتان آرام شد، به آرامی با او صحبت کنید.
- همدلی را به او بیاموزید.
- راه حل های طوفان فکری را به کار گیرید.
- تمرین کنید که چه بگویید.
- به او بیاموزید که چگونه آرام شود.
- رک و راست حرف بزنید.
- قانون را سفت و سخت اجرا کنید.
نشانه های یک مادر یا پدر بد چیست؟
نشانه های یک والد بد که ادعا می کند خانواده دموکراتیک دارد:
- در وقت خود بخیل است.
- ارتباط برقرار نمی کند.
- زیاده روی می کند.
- صدایش را بالا می برد.
- خیلی دخالت می کند.
- فاصله می گیرد.
- باید فرزندان را تنبیه کند.
- بی حوصله هست.
تصمیم گیری در خانواده دموکراتیک چگونه انجام می شود؟
هدف این نیست که برای خرید نان هم جلسه تشکیل شود. خانواده باید بداند چه تصمیمی شخصی، چه تصمیمی مشترک و چه تصمیمی در حوزه مسئولیت والدین است.
۱. کدام تصمیم ها مشترک و کدام تصمیم ها بر عهده والدین است؟
با دقت به موارد زیر توجه کنید تا در خانواده خود نمونه های آن را بیابید:
- تصمیم های شخصی: مدل مو، سرگرمی یا چیدمان فضای شخصی، تا جایی که ایمنی و حقوق دیگران نقض نشود.
- تصمیم های خانوادگی: برنامه آخر هفته، تقسیم کار، زمان وعده مشترک یا انتخاب مقصد سفر. نظر همه شنیده می شود، اما همیشه رای ها وزن یکسان ندارند.
- تصمیم های والدینی: ایمنی، درمان، بودجه اصلی، مدرسه و محدودیت های ضروری. کودک می تواند نظر بدهد، ولی بار تصمیم نهایی بر دوش والد است.
- تصمیم های زوجی: مسائل خصوصی رابطه، اختلاف های زناشویی و موضوع های مالی بزرگ. فرزند نباید برای انتخاب طرف بهتر وارد این حوزه شود.
پیش از تصمیم حتما از خود بپرسید:
- چه کسی پیامد اصلی این انتخاب را تحمل می کند؟
- چه کسی اطلاعات و مسئولیت بیشتری دارد؟
- آیا موضوع برگشت پذیر است؟
هرچه خطر کمتر و امکان جبران بیشتر باشد، میدان تمرین استقلال می تواند وسیع تر شود.
۲. جلسه خانوادگی را چگونه برگزار کنیم؟
جلسه خانوادگی بهتر است کوتاه، منظم و درباره یک مسئله مشخص باشد.
آن را وسط دعوا برگزار نکنید. ابتدا مسئله را بدون سرزنش تعریف کنید، سپس هر نفر فرصت کوتاهی برای بیان نظر داشته باشد. راه حل ها نوشته شوند و در پایان، یک تصمیم قابل آزمایش انتخاب شود.
- مسئله: صبح ها برای آماده شدن دیر می کنیم.
- هدف مشترک: همه بدون فریاد و تاخیر از خانه خارج شویم.
- راه حل آزمایشی: آماده کردن کیف و لباس از شب قبل.
- مسئول اجرا: هر عضو وظیفه خودش را انجام دهد و والد برای کودک کم سن یادآوری بگذارد.
- زمان بازبینی: پایان هفته، نه هر روز پس از نخستین لغزش.
این جلسه دادگاه نیست. پرونده خطاهای قدیمی را باز نکنید و از رای گیری برای کنار زدن یک عضو استفاده نکنید.
۳. تقسیم مسئولیت در خانواده دموکراتیک
تقسیم مسئولیت منصفانه همیشه به معنای تقسیم مساوی نیست. سن، توان جسمی، زمان، فشار کاری و ترجیح افراد باید دیده شود. کودک خردسال اسباب بازی هایش را جمع می کند.
نوجوان می تواند بخشی از خرید یا مرتب کردن خانه را بپذیرد. زوجین نیز علاوه بر کارهای قابل مشاهده، باید بار ذهنی مانند برنامه ریزی، پیگیری مدرسه و هماهنگی درمان را حساب کنند.
در عمل، تقسیم مسئولیت های مشترک زن و شوهر باید کار اجرایی و بار ذهنی را هم زمان در نظر بگیرد.
بهتر است مسئولیت ها مشخص باشند تا از چالش های ناخواسته جلوگیری شود.
جمله ای مثل اینکه «همه باید کمک کنند» خیلی واضح نیست، اما «تو سه شنبه ها ظرف های شام را جمع می کنی» قابل پیگیری است.
کار خانه لطف به یک عضو نیست، سهمی از زندگی مشترک است. اگر فرزند از هر مسئولیتی معاف شود، بهتر است والدین بررسی کنند چطور مسئولیت پذیری کودک را بیشتر کنند.
چگونه خانواده دموکراتیک تری داشته باشیم؟
حالا که می دانیم منظور از خانواده های دموکراتیک چیست، باید راهی برای نزدیک شدن به این سبک زندگی را هم پیدا کنیم.
تغییر ساختار خانواده با یک اعلام رسمی یا از زمانی خاص رخ نمی دهد. باید چند رفتار کوچک را پیوسته تغییر دهید و مهارت های تازه را آن قدر تمرین کنید تا جای عادت های قبلی را بگیرند.
۱. الگوی فعلی قدرت و ارتباط را شناسایی کنید
برای یک هفته فقط مشاهده کنید تا داده های مناسب کسب کنید. مثلا
- چه کسی بیشتر تصمیم ها را می گیرد؟
- نظر چه کسی زود قطع می شود؟
- چه کسی برای حفظ آرامش همیشه کوتاه می آید؟
- اختلاف با گفت و گو تمام می شود یا با فریاد، قهر و عقب نشینی؟
در بخش مشاوره با روانشناس تلفنی در سایت ویکی روان بارها دیده ایم که خانواده خود را مشارکتی می داند، اما یک عضو تنها زمانی حق انتخاب دارد که انتخابش با خواسته فرد قدرتمندتر یکی باشد.
آزمون واقعی دموکراسی، لحظه مخالفت است. اگر مخالفت هزینه عاطفی سنگینی دارد، ساختار هنوز امن و مشارکتی نشده است.
۲. قوانین و مسئولیت ها را به توافق روشن تبدیل کنید
با 3 تا 5 قانون اصلی شروع کنید.
یادتان باشد قانون باید کوتاه، قابل مشاهده و برای همه قابل فهم باشد. اینکه «آدم خوبی باش» قانون نیست، اصلا معلوم منظورتان چیست! «هنگام عصبانیت توهین نمی کنیم» کمی روشن تر است با این حال باید دقیق تر باشید.
پیامد نیز پیش از نقض قانون مشخص شود و بزرگسالان همان معیارهایی را که از کودک می خواهند رعایت کنند.
هر ماه یک بار توافق ها را بازبینی کنید. تغییر قانون پس از گفت و گو نشانه بی ثباتی نیست.
برعکس، نشان می دهد ساختار می تواند با رشد فرزند و شرایط تازه سازگار شود. آنچه اعتماد را تخریب می کند تغییر ناگهانی و یک جانبه قانون است.
مطالعه فراتحلیل سبک های فرزندپروری و مشکلات رفتاری نشان داده است گرمی والدین، کنترل رفتاری و دادن استقلال با الگوهای رفتاری کودکان و نوجوانان ارتباط دارند. این ارتباط به معنای تضمین نتیجه برای هر کودک نیست.
۳. بررسی یک مثال از حل اختلاف در خانواده دموکراتیک
تصور کنید نوجوان خانواده می خواهد شب ها تا هر زمانی که دوست دارد از موبایل استفاده کند.
پاسخ مستبدانه این است: «چون من می گویم، تمام.» پاسخ سهل گیرانه هم این است که والد از ترس ناراحتی او هیچ محدودیتی نگذارد. پاسخ دموکراتیک می تواند چنین پیش برود:
- والد نگرانی را روشن می کند: کم خوابی صبح بیدار شدنت را سخت کرده است.
- نوجوان حالا توضیح می دهد چرا شب به ارتباط با دوستانش نیاز دارد.
- دو طرف یک توافق آزمایشی می سازند: موبایل در شب های مدرسه ساعت مشخصی بیرون اتاق شارژ شود.
- اگر توافق رعایت نشد، پیامد مرتبط و از پیش تعیین شده اجرا شود.
- پس از یک هفته، نتیجه بر اساس خواب، بیدار شدن و پایبندی بازبینی شود.
اینجا نوجوان شنیده شده، اما مسئولیت سلامت و نظم خانواده حذف نشده است. همین الگو برای کار خانه، رفت و آمد و برنامه آخر هفته کاربرد دارد. اگر اختلاف اصلی میان خود زوجین است، یادگیری روش حل اختلاف زن و شوهر باید پیش از وارد کردن فرزند به مذاکره انجام شود.
مزایا و معایب خانواده دموکراتیک
این ساختار کامل و بی هزینه نیست. نتیجه آن به نحوه اجرا، هماهنگی والدین، سن فرزندان و شرایط فرهنگی خانواده بستگی دارد. جدول زیر فایده های محتمل را در کنار خطاهای اجرایی نشان می دهد.
| حوزه مورد بررسی | اجرای سالم | چالش یا اجرای نادرست |
|---|---|---|
| رابطه زوجین | احساس انصاف، همکاری و کاهش تصمیم گیری یک جانبه | طولانی شدن گفت و گوها یا پنهان ماندن نابرابری زیر ظاهر توافق |
| فرزندان | تمرین بیان نظر، انتخاب، حل مسئله و پذیرش مسئولیت | واگذاری تصمیم هایی فراتر از سن و ایجاد اضطراب یا احساس گناه |
| قوانین | شفافیت، پیش بینی پذیری و درک دلیل محدودیت ها | مذاکره بی پایان و اجرا نشدن پیامدها |
| حل اختلاف | امنیت برای مخالفت و یافتن راه حل مشترک | تبدیل جلسه خانوادگی به رای گیری علیه یک عضو |
مزایای این ساختار برای رابطه زوجین
وقتی هر دو نفر در تصمیم ها و مسئولیت ها سهم واقعی دارند، احساس بهره کشی و نادیده گرفته شدن کمتر می شود.
مسئله فقط تعداد کارها نیست. دیده شدن تلاش، دسترسی برابر به اطلاعات مالی و امکان مخالفت بدون ترس، به احساس انصاف کمک می کند. این ویژگی ها با نشانه های انصاف در رابطه زناشویی همسو هستند.
دموکراتیک بودن تعارض را حذف نمی کند. حتی بحث می تواند اطلاعات مهمی درباره نیازها و مرزها بدهد، به شرطی که به تحقیر و تهدید نرسد. قبلا در بخش وبلاگ ویکی روان نیز توضیح داده ایم که چه زمانی بحث زوجین سازنده است و چگونه اختلاف می تواند به شناخت بهتر منجر شود.
تاثیر خانواده دموکراتیک بر فرزندان
کودکی که فرصت انتخاب متناسب دارد، یاد می گیرد نظرش مهم است و هم زمان باید پیامد انتخاب را بپذیرد.
او به جای اطاعت صرف، دلیل قانون را می فهمد و مهارت مذاکره، حل مسئله و بیان محترمانه مخالفت را تمرین می کند. این محیط می تواند زمینه رشد استقلال و تقویت عزت نفس کودک را فراهم کند.
با این حال، هیچ سبک خانوادگی به تنهایی آینده کودک را تعیین نمی کند. خلق و خو، وضعیت اقتصادی، فرهنگ، مدرسه، روابط بیرون خانه و سلامت روان والدین نیز موثرند.
بنابراین بهتر است از ادعاهای قطعی مانند «این روش حتما کودک موفق می سازد» فاصله بگیریم.
معایب و چالش های اجرای نادرست این الگو
بزرگ ترین خطر، اشتباه گرفتن مشارکت با واگذاری اقتدار است.
وقتی والد برای هر قانون ساده اجازه کودک را می خواهد، از ناراحتی او می ترسد یا پیامدها را اجرا نمی کند، کودک احساس امنیت بیشتری پیدا نمی کند. مرز نامعلوم معمولا اضطراب و آزمودن مکرر محدودیت ها را افزایش می دهد.
خطر دیگر که باید از آن دوری کنید، دادن مسئولیت بیش از ظرفیت است. پرسیدن از کودک که «به نظرت طلاق بگیریم یا نه؟» مشارکت نیست. اسمش انتقال اضطراب بزرگسال به کودک است!!!
همچنین اگر یکی از والدین قانون بگذارد و دیگری برای محبوب تر ماندن آن را خنثی کند، ساختار به رقابت قدرت تبدیل می شود.
تفاوت خانواده دموکراتیک با خانواده مستبد و سهل گیر
3 ساختار زیر که اتفاقا در کشور ما بسیار رایج هستند را نباید فقط با میزان مهربانی مقایسه کرد. تفاوت اصلی در ترکیب پاسخگویی عاطفی، مرز و نحوه استفاده از قدرت است.
جدول مقایسه خانواده دموکراتیک، مستبد و سهل گیر
| معیار مورد بحث | خانواده دموکراتیک | خانواده مستبد | خانواده سهل گیر |
|---|---|---|---|
| توزیع قدرت | مشارکت متناسب با نقش و سن | تمرکز قدرت در یک فرد | اقتدار مبهم یا واگذار شده |
| قانون | روشن، توضیح پذیر و قابل بازبینی | سخت و اغلب غیرقابل پرسش | کم، متغیر یا بدون پیگیری |
| گفت و گو | نظرها شنیده می شوند | اطاعت بر گفت و گو مقدم است | گفت و گو زیاد، تصمیم نهایی نامشخص |
| آزادی فرزند | متناسب با سن و همراه مسئولیت | محدود و کنترل شده | گسترده و گاه نامتناسب با سن |
| پیامد رفتار | مرتبط، قابل پیش بینی و ثابت | تنبیهی و گاه نامتناسب | نامنظم یا لغو شونده |
| حل اختلاف | فهم مسئله و رسیدن به توافق عملی | پیروزی فرد قدرتمندتر | عقب نشینی برای جلوگیری از ناراحتی |
پیشنهاد ویکی روان
دوستان عزیز، نقش والدین در خانواده و تربیت فرزندان بسیار زیاد است.
اگر فکر می کنید در خانواده دموکراتیک هستید و به حقوق همه احترام می گذارید، باید آن را در عمل نشان دهید. با پیاده سازی صحیح ویژگی های خانواده دموکراتیک خدمتی بزرگ در حق نسل های آتی می کنید به طوری که آنها هم از مزایای بیشمار آن منتفع شوند.
اگر به هر دلیل، محیط خانواده آنطور که می خواهید نیست یا نیاز به بهتر شدن دارد. بهتر است موضوع را با متخصص در جلسات مشاوره متنی خانواده در میان بزارید تا به صورت ریشه ای علت سنجی شده و راهکارهای عملی پیشنهاد شود.
شما دوست و همراه عزیز می توانید از سراسر دنیا در جلسات مشاوره آنلاین روانشناسی سایت ویکی روان شرکت کرده و با مشاور مورد نظرتان جلسه مشاوره غیرحضوری برگزار نمائید.
منبع: تیم تحریریه ویکی روان + سایت philosophy-question.com












