9 مانع ازدواج جوانان در ایران (شناخت موانع ازدواج)
چه چیز مانع ازدواج کردن جوانان در ایران است؟
موانع ازدواج کردن همیشه برای همه یکسان نیست، گاهی دلیل ازدواج نکردن جوانان ایرانی به مسائل فردی و خانوادگی ارتباط دارد. نمونه های بسیاری از بی میلی جوانان به تشکیل خانواده در جلسات مشاوره قبل ازدواج در ویکی روان دیده می شود که قصد داریم در ادامه آنها را بررسی کنیم.
فهرست موضوعات بررسی شده
چرا همه درباره ازدواج نکردن جوانان صحبت می کنند؟
با سایت سلامت روان ویکی روان همراه باشید.
ازدواج جوانان فقط یک انتخاب شخصی میان دو نفر نیست، چون بر سلامت روان، احساس امنیت عاطفی، شکل گیری خانواده، فرزندآوری، روابط اجتماعی و حتی امید به آینده اثر مستقیم دارد.
برای مدیریت ازدواج نیاز به راهنمایی دارید؟
همین حالا با یک روانشناس در ارتباط باشید.
فرح ناز حیاة غیبی حقیقی
مشاور روانشناس
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره فرح ناز حیاة غیبی حقیقی
سید محمد ستارزاده
مشاور روانشناس
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره سید محمد ستارزاده
میترا کوراغلی
مشاور روانشناس
امکان رزرو فوری
دریافت مشاوره میترا کوراغلیالبته نتایج به دست آمده از جلسات مشاوره روانشناسی ازدواج نشان می دهد ازدواج کردن ضامنی برای خوشبختی افراد نیست، با این حال می تواند عموم مردم را رو به جلو حرکت دهد.
وقتی سن ازدواج بالا می رود یا میل به تشکیل زندگی مشترک کم رنگ می شود، پشت آن فقط یک تصمیم ساده دیده نمی شود، بلکه مجموعه ای از:
- فشارهای اقتصادی
- ترس از انتخاب اشتباه
- تغییر سلیقه و سخت گیر شدن
- تغییر سبک زندگی
- کاهش اعتماد اجتماعی
- توقعات سنگین
- و تجربه های تلخ اطرافیان
قرار دارد.
برای همین مسئله ازدواج جوانان در سال های اخیر به یکی از موضوعات جدی در گفت وگوهای خانوادگی، مشاوره روانشناسی و سیاست گذاری اجتماعی تبدیل شده است.
کاهش ازدواج؛ یک دغدغه فردی یا بحران اجتماعی؟
کم شدن میزان ازدواج جوانان از یک طرف دغدغه فردی است، چون جوان را با تنهایی عاطفی، بلاتکلیفی رابطه، نگرانی از آینده و فشار خانواده درگیر می کند.
از طرف دیگر یک مسئله اجتماعی جدی است، چون وقتی ازدواج کمتر می شود، ساختار خانواده، نرخ فرزندآوری، حمایت های عاطفی بین نسل ها و حتی احساس ثبات در جامعه آسیب می بیند.
البته اصل ازدواج نکردن جوانان ایرانی به تنهایی بحران نیست، بحران زمانی شکل می گیرد که جوانان میل به رابطه سالم دارند، اما به دلیل مشکلات اقتصادی، نبود تضمین شغلی، ترس های روانی و حتی نبود مهارت ارتباطی یا بی اعتمادی، راه روشنی برای تشکیل زندگی مشترک نمی بینند.
چرا پاسخ ساده ای برای «ازدواج نکردن جوانان» وجود ندارد؟
همه متخصصین دنبال پاسخ مشخصی برای پرسش موانع ازدواج جوانان چیست هستند، اما یافتن جواب کار ساده ای نیست.
از دید روانشناسی ازدواج نکردن جوانان را نمی توان فقط با یک دلیل توضیح داد. یک جوان از بیرون فقط «ازدواج نکرده» دیده می شود، اما در ذهن و زندگی او هم زمان چند مسئله فعال است:
- درآمد ناکافی
- ترس از تجربه طلاق
- تجربه رابطه های ناموفق در گذشته
- فشار خانواده
- توقعات مالی همسران در شروع زندگی مشترک
- بی اعتمادی به جنس مخلف
- نداشتن مهارت گفت وگو
- و حتی سردرگمی درباره معیارهای انتخاب همسر.
در مشاوره آنلاین قبل ازدواج بارها دیده می شود فرد تمایل به ازدواج دارد، اما وقتی پای تصمیم جدی می رسد، ترس ها و ابهام ها او را متوقف می کند. اینها مهم ترین موانع ازدواج در ایران هستند که متاسفانه جوانان ایرانی با آن دست به گریبان هستند.
دسته بندی موانع ازدواج جوانان
آگاهی از این این دسته بندی ها کمک می کند ریشه مشکل بهتر دیده شود، چون همیشه تاخیر در ازدواج فقط به مسائل مالی مربوط نیست و گاهی ترکیبی از موارد مختلف است که باعث سخت تر شدن تصمیم ازدواج می شود.
1- موانع اقتصادی
شامل:
- بیکاری
- درآمد پایین
- نداشتن شغل ثابت
- گرانی مسکن
- هزینه های مراسم ازدواج
- مهریه سنگین
- و نگرانی از تامین مخارج زندگی مشترک.
2- موانع خانوادگی
چیزهایی مثل:
- سخت گیری خانواده ها
- دخالت بیش از حد والدین در انتخاب همسر
- تفاوت فرهنگی خانواده ها در ازدواج
- مخالفت با انتخاب فرد مورد نظر
- و توقعات غیرواقعی در مراسم و جهیزیه.
دیگر دلایل ازدواج نکردن جوانان هستند.
3- موانع روانشناختی و فردی
- ترس از تعهد
- ترس از شکست در ازدواج
- وجود نشانه های پایین بودن اعتماد به نفس
- تجربه شکست عاطفی
- وسواس در انتخاب همسر
- و نداشتن آمادگی روانی برای زندگی مشترک
به تنهایی دلیلی برای بی میلی جوانان به ازدواج هستند.
4- موانع اجتماعی و فرهنگی
این موارد شامل:
- تغییر نگرش مردم نسبت به انواع ازدواج
- بالا رفتن سن ازدواج
- میل به ازدواج سفید در بین جوانان
- چشم و هم چشمی
- افزایش تجمل گرایی
- مقایسه زندگی با دیگران
- و کم رنگ شدن نقش واسطه های سالم برای آشنایی.
در بی میل شدن جونان به ازدواج تاثیر دارند.
5- موانع آموزشی و شغلی
مواردی مثل:
- ادامه تحصیل برای مدت طولانی
- نگرانی از آینده شغلی
میل جوانان به تشکیل خانواده را کم کرده اند.
6- ضعف در ارتباط با جنس مخالف
قبلا در ویکی روان مفصل درباره مشکلات دخترها در ارتباط با پسرها صحبت کرده ایم، یا گفتیم چرا نداشتن علم مدیریت رابطه عاطفی می تواند منجر به تجربیات تلخ و ایجاد باورهای مخرب در ذهن جوانان شود.
به همین خاطر موارد بدیهی مثل:
- ضعف در مهارت گفتگو
- ناتوانی در شناخت درست طرف مقابل
- عدم استفاد از خدمات تخصصی مثل مشاوره تلفنی قبل ازدواج
- داشتن توقعات مبهم از همسر آینده
می توانند دلیلی برای ازدواج نکردن جوانان در ایران باشند.
در واقع برای حل موانع ازدواج جوانان نباید یک عامل را مد نظر داشت. یک جوان ممکن است از نظر مالی مشکل داشته باشد، اما در کنار آن از تعهد بترسد یا خانواده اش توقعات سنگینی داشته باشند.
به همین دلیل بررسی این موانع به صورت دسته بندی شده، دید دقیق تری برای تصمیم گیری و پیدا کردن راه حل می دهد.
بررسی مهم ترین دلایل ازدواج نکردن جوانان در جامعه ایرانی چیست؟
موانع ازدواج جوانان یک زنجیره به هم پیوسته است. وقتی اقتصاد، خانواده، ترس های فردی، سبک زندگی و اعتماد اجتماعی همزمان تحت تاثیر قرار می گیرند، تصمیم برای ازدواج از یک انتخاب طبیعی به یک تصمیم سنگین و پرریسک تبدیل می شود.
اما شناخت صحیح این موانع کمک می کند به جای سرزنش جوانان یا ساده سازی موضوع، ریشه های واقعی تاخیر در ازدواج را دقیق تر ببینیم.
پیش از بررسی دلایل ازدواج نکردن جوانان پیشنهاد می کنیم حتما مقاله تعریف ازدواج چیست را در ویکی روان مطالعه کنید تا دید بهتری نسبت به تعریف علمی و واقعی این تصمیم بزرگ در زندگی داشته باشید.
1- مشکلات اقتصادی و نداشتن ثبات مالی
مسئله مالی یکی از اصلی ترین موانع ازدواج و از معیارهای اولیه ازدواج است، چون ازدواج فقط شروع یک رابطه عاطفی نیست و نیاز به حدی از امنیت اقتصادی دارد.
جوانی که نمی داند چند ماه بعد توان پرداخت اجاره، مخارج جاری خانه یا تامین هزینه های اولیه زندگی را دارد یا نه، در تصمیم گیری برای ازدواج دچار فشار روانی می شود.
این نگرانی به معنی بی مسئولیتی نیست، بلکه نشانه درک واقعیت های زندگی مشترک است. به همین دلیل یکی از دلایل ازدواج دیرهنگام ایرانی ها در این شرایط به مسائل اقتصادی ارتباط دارد.
2- بیکاری، درآمد پایین و نگرانی از آینده شغلی
بیکاری یا درآمد پایین اعتماد به نفس جوان را در مسیر ازدواج کم می کند. فردی که شغل ثابت ندارد، خود را برای پذیرش مسئولیت زندگی مشترک آماده نمی بیند و از قضاوت خانواده طرف مقابل هم آسیب می بیند.
نگرانی از آینده شغلی باعث می شود حتی کسانی که تمایل به ازدواج دارند، تصمیم خود را به زمان دیگری موکول کنند.
3- هزینه های سنگین مراسم ازدواج و شروع زندگی
در مقاله چطور ازدواج کنیم توضیح دادیم که نباید شرایط خود برای تشکیل خانواده را سخت کرده و از ابتدای زندگی مشترک هزینه های زیادی بتراشید.
برای بسیاری از جوانان، خود ازدواج ترسناک نیست، هزینه های اطراف ازدواج ترسناک شده است.
مراسم پرخرج و زمان گیر، جهیزیه سنگین، مهریه غیرمنطقی، اجاره خانه، خرید وسایل و توقعات تشریفاتی باعث می شود شروع زندگی مشترک شبیه یک پروژه مالی سنگین دیده شود.
وقتی معیار خانواده ها از سادگی فاصله می گیرد، ازدواج برای جوانان دیرتر و سخت تر اتفاق می افتد.
4- سخت گیری خانواده ها در انتخاب همسر
خانواده ها نقش مهمی در آرام کردن یا پیچیده کردن مسیر ازدواج و روند انتخاب همسر دارند. سخت گیری های افراطی درباره شغل، درآمدزایی، ظاهر، خانواده، شهر محل زندگی یا حتی جزئیات کم اهمیت، فرصت شناخت سالم را از دختر و پسر می گیرد.
حمایت خانواده لازم است، اما وقتی حمایت به کنترل تبدیل می شود، جوان بین خواسته خودش و رضایت اطرافیان گرفتار می ماند.
5- ترس از متارکه و مسئولیت های زندگی مشترک
دیدن طلاق های اطراف، رابطه های ناسالم و دعواهای خانوادگی، ترس از ازدواج را در ذهن جوانان جدی تر کرده است.
بعضی جوانان نه از ازدواج، بلکه از انتخاب اشتباه، گیر افتادن در رابطه آزاردهنده و ناتوانی در اداره مسئولیت ها می ترسند.
این ترس وقتی شدید می شود که فرد مهارت گفت وگو، حل تعارض و شناخت شخصیت طرف مقابل را یاد نگرفته باشد.
در مقاله ازدواج در سن کم چه مزایایی دارد گفتیم وقتی فرد در سن پایین تصمیم به تشکیل خانواده می گیرد ترس هایی که ناشی از تجربیات تلخ زندگی مشترک اطرافیان و دوستان است کمتر بر روان او تاثیر دارند.
6- تغییر سبک زندگی و افزایش فردگرایی
سبک زندگی امروز استقلال فردی را پررنگ تر کرده است!
جوانان ایرانی به ادامه تحصیل، نوع شغل، مهاجرت به کشورهای دیگر، رشد شخصی، آزادی در تصمیم گیری و تجربه های فردی اهمیت زیادی می دهند و ازدواج را زمانی می پذیرند که با این اهداف در تضاد نباشد.
این تغییر به خودی خود بد نیست، اما وقتی رابطه عاطفی و تعهد از اولویت زندگی خارج شود، تشکیل خانواده به تعویق می افتد.
7- بالا رفتن توقعات دختران و پسران
همیشه توقعات غیرواقع بینانه مسیر ازدواج را دشوار می کند.
بعضی دختران و پسران به دنبال فردی کاملا ایده آل هستند که هم از نظر مالی، ظاهری، خانوادگی، تحصیلی و شخصیتی بی نقص باشد. در عمل چنین تصویری با واقعیت انسان ها فاصله دارد.
ازدواج موفق با انتخاب آگاهانه، انعطاف، رشد دو نفره و پذیرش تفاوت ها ساخته می شود، نه با پیدا کردن یک فرد کامل و بدون ضعف.
به همین خاطر پیدا کردن بهترین سن برای ازدواج عملا انتخابی شخصی است نه فرمولی کلی برای همه!
8- کاهش اعتماد اجتماعی و دشواری شناخت طرف مقابل
یکی از نگرانی های جدی جوانان این است که نمی دانند طرف مقابل را چطور درست بشناسند.
مواردی مثل پنهان کاری، تجربه های تلخ رابطه، دروغ درباره گذشته، نمایش غیرواقعی در فضای مجازی و ضعف در گفت وگوی صادقانه، اعتماد را کم کرده است.
وقتی اعتماد اجتماعی پایین می آید، خانواده ها محتاط تر می شوند و جوانان هم تصمیم گیری برای ازدواج را با تردید و اضطراب بیشتری تجربه می کنند.
9- مشکلات فردی و شخصی که مانع ازدواج هستند
در مواردی “نبود حس مسئولیت پذیری در فرد” از دیگر موانع ازدواج برای دختران و «نداشتن توان مالی کافی» برای پسران هستند. و پس از آن پسران «فقدان فردی که به اسم همسر دارای خصوصیات دلخواه باشد» را دارای اهمیت دانسته اند.
موارد دیگر مثل :
- نقص جسمانی پنهانی و شخصی
- عدم بلوغ شخصیتی در فرد
- و ناتوانی والدین در راهنمایی برای ازدواج
در میان دختران در این سلسله مراتب دارای رتبه بالاتری است.
در حالی که «نداشتن کارت پایان خدمت وظیفه یا معافیت» برای پسران به عنوان دیگر موانع ازدواج آنها مطرح است، دختران دارای مشکلی به نام « ناتوانی مالی والدین در تدارک ازدواج برای فرزندان» هستند.
در مواردی شروط سخت خانواده دختر برای خواستگار می تواند مانع اصلی ازدواج کردن زوج جوان باشد.
نقش خانواده ها در سخت تر شدن ازدواج جوانان چقدر است؟
خانواده می تواند مسیر ازدواج را ساده تر، امن تر و دلپذیرتر کند، اما گاهی درست برعکس عمل می کند و ناخواسته به یکی از موانع اصلی ازدواج جوانان تبدیل می شوند.
وقتی والدین به جای راهنمایی، کنترل گری می کنند یا معیارهای شخصی خود را جای معیارهای واقعی زندگی مشترک می گذارند، جوان در یک فشار دوطرفه قرار می گیرد:
- از یک طرف نیاز به انتخاب و استقلال دارد
- از طرف دیگر نمی خواهد خانواده اش را ناراضی کند.
سخت شدن ازدواج از جایی شروع می شود که شأن خانوادگی، چشم و هم چشمی، ترس از حرف مردم، مقایسه با ازدواج فامیل و توقعات مالی، از آرامش دختر و پسر مهم تر می شود.
مثلا خانواده ای که شغل، خانه، ماشین، مراسم مفصل یا سطح اقتصادی بالا را شرط قطعی ازدواج می داند، فرصت شناخت شخصیت، بررسی میزان سلامت روان، مسئولیت پذیری و تناسب اخلاقی را کم رنگ می کند. این نگاه باعث می شود جوانان حتی قبل از شروع گفت وگو، احساس کنند وارد یک امتحان سخت و فرسایشی شده اند.
البته نقش خانواده در ازدواج و میزان تاثیرگذاری آنها را نباید نادیده گرفت. تجربه بالا و حمایت عاطفی والدین ارزشمند است، به شرطی که در خدمت تصمیم بهتر باشد، نه جایگزین تصمیم جوان.
چرا بعضی جوانان با وجود داشتن شرایط لازم اما برای ازدواج اقدام نمی‌کنند؟
بارها در ویکی روان گفتیم داشتن شغل، درآمد کافی، تحصیلات یا سن مناسب به تنهایی باعث آمادگی فرد برای ازدواج نمی شود.
بعضی جوانان از بیرون شرایط خوبی دارند، اما در درون هنوز با ترس از انتخاب اشتباه همسر، وابستگی زیاد به آزادی فردی و شرایط فعلی درگیر هستند. این افراد مشکل جدی در ظاهر زندگی ندارند، اما در مرحله تصمیم گیری عاطفی و روانی متوقف شده اند.
در جلسات مشاوره با متخصص می بینیم برخی جوانان ازدواج را دوست دارند، اما وقتی رابطه به مرحله جدی می رسد عقب نشینی می کنند!
دلیل اصلی این رفتار نداشتن پول یا موقعیت اجتماعی مناسب برای تشکیل خانواده نیست، بلکه نداشتن اطمینان درونی از خود و قدم های پیش رو است. فرد می خواهد همه چیز صد درصد مشخص و بدون ریسک باشد، در حالی که ازدواج سالم با شناخت، مهارت گفت وگو، پذیرش تفاوت ها و تصمیم مسئولانه ساخته می شود.
یکی از دلایل ازدواج نکردن پسرها مواردی است که در بالا اشاره کردیم. بد نیست نگاهی به مقاله بهترین سن ازدواج برای پسر کی است در ویکی روان بیندازید.
جمع بندی ویکی روان
تجربه نشان داده شرایط هر زوج برای ازدواج مانند اثرانگشت آنها واحد و یکتا است. نمی توان زندگی ها را با هم مقایسه کرد، اما موانع اصلی ازدواج جوانان که در بالا توضیح دادیم برای بیشتر افراد صدق می کند.
با این حال می توانید از خدماتی مانند مشاوره تلفنی ازدواج در ویکی روان برای ارتباط صوتی با متخصص استفاده کنید. شاید چیزی که مانع ازدواج شما شود به سادگی قابل حل باشد پس فرصت را از دست ندهید.
