چطور خلاقیت کودک را بالا ببریم؟ (30 روش)

افزایش خلاقیت کودک یعنی کمک کنیم کودک فقط جواب درست را حفظ نکند، بلکه بتواند سوال تازه بپرسد، راه حل متفاوت پیدا کند، از اشتباه نترسد و با خیال راحت ایده هایش را امتحان کند. خلاقیت بچه ها فقط نقاشی قشنگ کشیدن یا ساخت کاردستی نیست. کودکی که برای یک مشکل ساده چند راه پیشنهاد می دهد، نقش های تازه برای بازی می سازد یا از یک جعبه معمولی خانه، کشتی و فروشگاه درست می کند، دارد ذهن خلاقش را تمرین می دهد.

در جلسات مشاوره کودک و خانواده در ویکی روان زیاد می بینیم که والدین مدام می پرسند چطور کودک خلاق داشته باشیم و دنبال کلاس خاص یا وسیله گران هستند، در حالی که بخش بزرگی از پرورش خلاقیت در همان خانه و رابطه روزمره پدر و مادر با کودک اتفاق می افتد.

یک سوال خوب، کمی صبر، اجازه تجربه کردن و کمتر کنترل کردن، گاهی از ده اسباب بازی آموزشی اثر بیشتری دارد.

خلاقیت کودک چیست و چرا باید آن را جدی گرفت؟

خلاقیت کودک توانایی دیدن همه چیز از زاویه ای متفاوت است.

یعنی کودک بتواند با فکر، خیال، تجربه و آزمون و خطا چیزی را تغییر دهد یا راه تازه ای برای آن پیدا کند. اگر بخواهیم ساده بگوییم، خلاقیت چیست، خلاقیت یعنی ذهن فقط مصرف کننده پاسخ های آماده نباشد، تولید کننده ایده هم باشد.

کودک خلاق الزاما شلوغ، هنرمند یا خیال پرداز افراطی نیست.

گاهی کودک خلاق همان بچه آرامی است که با چند تکه لگو یک شهر کامل می سازد، برای پایان داستان ایده تازه می دهد یا وقتی اسباب بازی اش خراب می شود، قبل از گریه کردن دنبال راهی برای درست کردن آن می گردد. این توانایی به رشد فکری، هیجانی و اجتماعی کودک کمک می کند.

این مقاله ویکی روان برای والدینی است که می خواهند بدانند چطور خلاقیت کودک را بالا ببریم. همراهمان باشید.

تفاوت خلاقیت با استعداد هنری در کودکان

خیلی از والدین وقتی نام خلاقیت را می شنوند، سریع یاد نقاشی، موسیقی یا کاردستی می افتند. هنر یکی از مسیرهای خوب خلاقیت است، اما همه ماجرا نیست.

کودکی که خوب مذاکره می کند، قوانین بازی را تغییر می دهد، برای مرتب کردن اتاقش روش تازه پیدا می کند یا سوال های عجیب و عمیق می پرسد، فقط هنرمند نیست، ذهنش فعال و ایده ساز است.

برای همین بهتر است به جای اینکه بپرسیم «آیا فرزند من استعداد هنری دارد؟»، بپرسیم «آیا به او فرصت فکر کردن، آزمودن و ساختن می دهم؟» این سوال مسیر تربیتی شما را دقیق تر می کند.

اینها همان تکنیک هایی هستند که در پاسخ به سوال چطور کودک باهوش داشته باشیم در ویکی روان توضیح دادیم.

چرا خلاقیت روی آینده کودک تاثیر می گذارد؟

خلاقیت در کودکی به حل مسئله، انعطاف ذهنی، اعتماد به نفس و سازگاری کمک می کند.

آکادمی اطفال آمریکا درباره اهمیت بازی تاکید می کند که بازی برای رشد سالم، رابطه ایمن و کاهش فشارهای رشدی کودک مهم است. این یعنی بازی فقط سرگرمی نیست، بخشی از رشد مغز و شخصیت کودک است.

وقتی کودک یاد می گیرد برای یک مسئله چند پاسخ وجود دارد، در بزرگسالی هم کمتر با اولین شکست متوقف می شود.

او راحت تر فکر می کند، بهتر تصمیم می گیرد و در موقعیت های تازه، خودش را کاملا گم نمی کند. همین جاست که ارتباط خلاقیت با روانشناسی شناختی روشن می شود، چون خلاقیت با شیوه فکر کردن، توجه، حافظه و حل مسئله کودک گره خورده است.

از دید روانشناسی، خلاقیت کودکان خود را زمانی که بچه ها وارد اجتماع می شوند نشان می دهد و تفاوت ها را رقم می زند.

بچه ها خلاق توانایی حل مسئله بسیار بالاتری دارند، آنها می توانند شرایط را به خوبی مدیریت کرده و تصمیمات مناسب تری بگیرند.

چگونه خلاقیت کودک را تقویت کنیم؟

چیزی که در جلسات مشاوره برای خانواده تاکید زیادی بر آن داریم این است که برای افزایش خلاقیت کودک اول باید فضای روانی خانه را امن تر کنیم.

کودکی که مدام می شنود:

• این چه کاریه؟
• بازم خراب کردی که
• بده من خودم انجام بدم!

کم کم ریسک فکری را کنار می گذارد. اما کودکی که می شنود «راهت جالبه»، «بیا امتحان کنیم»، «فکر می کنی راه دیگه ای هم هست؟»، یاد می گیرد ذهنش ارزش دارد.

تقویت خلاقیت یعنی به کودک یاد بدهیم فکر کردن فقط پیدا کردن جواب مدرسه ای نیست. در مقاله تعریف فکر کردن هم به همین نکته پرداخته شده که فکر، مهارتی قابل تمرین است. کودک هر روز در بازی، گفتگو، انتخاب، اشتباه و تلاش دوباره دارد فکر کردن را تمرین می کند.

۱. به جای جواب آماده، سوال های باز بپرسید

اصول روانشناسی کودکان می گوید سوال باز، ذهن کودک را روشن می کند. به جای اینکه بگویید «این را اینطوری درست کن»، بپرسید «فکر می کنی با چی محکم تر میشه؟» یا «اگر این راه جواب نداد، راه بعدی چیه؟» در آموزش های رشد کودک، سوال های باز برای کودکان یکی از روش های ساده برای تقویت زبان، فکر و خلاقیت معرفی می شود.

• به جای «این رنگ قشنگ تره»، بپرسید «چرا این رنگ را انتخاب کردی؟»
• به جای «این اشتباهه»، بگویید «بیا ببینیم چه اتفاقی افتاد.»
• به جای «این کار شدنی نیست»، بپرسید «اگر شدنی بود، از کجا شروع می کردی؟»

۲. تلاش کودک را بیشتر از نتیجه تشویق کنید

کودکی که فقط برای نتیجه تشویق می شود، از اشتباه می ترسد. اما وقتی تلاش، ایده، پشتکار و امتحان کردن او دیده می شود، جسارت خلاقانه اش بیشتر می شود. در ویکی روان، مقاله تاثیر تشویق بر کودکان دقیقا به همین تفاوت مهم می پردازد.

جمله هایی مثل:

• دیدم چقدر برای ساختنش فکر کردی
• راهی که امتحان کردی جالب بود

از «آفرین، خیلی قشنگ شد» عمیق تر است. اولی فرایند را می بیند، دومی فقط محصول نهایی را.

۳. اجازه دهید کودک راه حل خودش را امتحان کند

والدین دلسوز خیلی وقت ها سریع وارد عمل می شوند.

بند کفش را می بندند، برج لگویی را درست می کنند، جواب مسئله را می گویند، نقاشی را اصلاح می کنند. نیتشان خوب است، اما پیام پنهان این می شود: «تو بلد نیستی.» برای پرورش کودک خلاق، باید کمی صبر داشت.

این صبر، پایه تربیت کودک مستقل است. لازم نیست کودک همیشه موفق شود. کافی است فرصت داشته باشد فکر کند، تلاش کند، خراب کند و دوباره بسازد.

راه های افزایش خلاقیت کودک در خانه

افزایش خلاقیت کودک در خانه با چند تغییر کوچک شروع می شود که شامل خودتان هم خواهد شد!

خانه قرار نیست تبدیل به کلاس هنر یا آزمایشگاه شود. همین که کودک اجازه داشته باشد با وسایل ساده بازی کند، در کارهای روزمره نقش بگیرد و گاهی تصمیم کوچک بگیرد، ذهنش فعال تر می شود.

راهنمای والدگری مثبت CDC برای کودکان پیش دبستانی هم روی بازی، تعامل و تشویق کودک به تجربه های متناسب با سن تاکید دارد. کارهایی که در ادامه آورده ایم برای بالا بردن خلاقیت بچه ها در خانه توصیه می شوند. اگر در این مسیر نیاز به همراهی متخصص دارید، مشاوره کودک آنلاین می تواند گزینه ایده آلی باشد.

۱. بازی آزاد با وسایل ساده خانه

وسایل باز پایان، بهترین دوست خلاقیت هستند. یعنی وسیله ای که فقط یک کاربرد ثابت ندارد. جعبه مقوایی می تواند ماشین، خانه، کشتی، مغازه یا قلعه باشد.

پارچه می تواند شنل، چادر، رودخانه یا صحنه نمایش شود. کودک با این وسایل فقط بازی نمی کند، معنا می سازد.

• جعبه مقوایی، رول دستمال، پارچه، قاشق چوبی و کش
• لگو، خمیر بازی، چوب بستنی، دکمه و کاغذ رنگی
• لباس های قدیمی برای بازی نقش
• وسایل بی خطر آشپزخانه برای ساختن داستان و نقش

برای کودکان کوچک تر، آشنایی با بازی کودکان پیش دبستانی کمک می کند بازی را فقط وقت گذرانی نبینید، بلکه آن را ابزار رشد بدانید.

۲. تغییرهای کوچک در کارهای روزمره

خلاقیت از چیزهای کوچک شروع می شود. لازم نیست هر روز فعالیت ویژه داشته باشید.

یک مسیر تازه برای پیاده روی، چیدن متفاوت میز غذا، ساختن قصه برای یک شی معمولی یا انتخاب موسیقی برای زمان مرتب کردن اتاق، ذهن کودک را از حالت تکراری بیرون می آورد.

مثلا هنگام پختن غذا از کودک بپرسید: «اگر قرار بود اسم این غذا را عوض کنیم چی می گذاشتی؟» یا «اگر بخواهیم این اتاق را برای یک مهمانی خیالی آماده کنیم، چه تغییری می دهی؟» این کارها ساده اند، اما کودک را وارد ایده سازی می کنند.

۳. مشارکت کودک در حل مسئله های خانوادگی

کودک خلاق باید احساس کند نظرش شنیده می شود. البته تصمیم های بزرگ با والدین است، اما در مسئله های کوچک می توان از کودک کمک گرفت.

مثلا بپرسید برای مرتب کردن اسباب بازی ها چه روش بهتری دارد، برای آخر هفته چه برنامه ای پیشنهاد می دهد یا چطور می شود خرید خانه را سریع تر انجام داد.

این مشارکت، نقش والدین را هم تغییر می دهد. والد فقط دستوردهنده نیست، راهنماست. در مقاله نقش والدین در خانواده هم تاکید شده که کیفیت رابطه والد و فرزند در رشد روانی کودک اثر مستقیم دارد.

بازی های مناسب برای افزایش خلاقیت کودک

بهترین بازی های مناسب برای افزایش خلاقیت کودک، بازی هایی هستند که فقط یک جواب درست ندارند.

بازی هایی که کودک در آنها داستان می سازد، قانون تغییر می دهد، نقش می گیرد و با چند وسیله ساده دنیای خودش را درست می کند. پژوهش منتشر شده در PubMed درباره اهمیت بازی در رشد کودک نشان می دهد بازی با رشد شناختی، اجتماعی و هیجانی کودک ارتباط جدی دارد.

۱. بازی داستان سازی با اشیا و عروسک ها

چند شی ساده بردارید: یک قاشق، یک ماشین کوچک، یک جوراب، یک عروسک. از کودک بخواهید بین آنها رابطه بسازد.

قاشق می تواند پادشاه باشد، جوراب می تواند اژدها باشد، ماشین می تواند دنبال گنج بگردد. مهم نیست داستان منطقی باشد. مهم این است که کودک رابطه می سازد، شخصیت می دهد و روایت می کند.

داستان سازی به زبان، تخیل، حافظه و شناخت هیجان ها کمک می کند. اگر کودک اهل کتاب است، مطالعه برای سلامت روان کودکان هم مسیر خوبی برای تقویت دایره واژگان و تخیل اوست.

۲. بازی اختراع کردن و اگر این طور بود

سوال های «اگر…» ذهن کودک را از چارچوب بیرون می برد. مثلا:

• اگر کفش ها حرف می زدند، امروز چه می گفتند؟
• اگر قرار بود یک وسیله برای تمیز کردن اتاق اختراع کنی، چه شکلی بود؟
• اگر یک روز نامرئی بودی، به چه کسی کمک می کردی؟
• اگر اسباب بازی ها شب ها بیدار می شدند، چه اتفاقی می افتاد؟

در این بازی جواب را اصلاح نکنید. کودک قرار نیست علمی ترین پاسخ را بدهد. او دارد انعطاف ذهنی را تمرین می کند.

پیشنهاد می کنیم مقاله چطور کودک را در طی روز سرگرم کنیم را در ویکی روان مطالعه کنید. ایده های جالبی برای افزایش خلاقیت کودکان به شما می دهد.

۳. بازی با قوانین جدید

یک بازی آشنا را بردارید و از کودک بخواهید قانون تازه بسازد. مثلا مار و پله بدون تاس، قایم باشک با جایزه همکاری، فوتبال با دو توپ خیالی، یا نقاشی با دست مخالف.

تغییر قانون ها، ذهن کودک را از تکرار بیرون می آورد و به او نشان می دهد ساختارها قابل تغییرند.

این تمرین به تفکر انتقادی در کودکان هم نزدیک است، چون کودک یاد می گیرد فقط اجرا کننده قانون نباشد، درباره آن فکر کند.

تمرین های افزایش خلاقیت برای کودکان در سنین مختلف

تمرین های افزایش خلاقیت بچه ها باید با سن کودک هماهنگ باشد. کودک سه ساله با بدن، لمس و بازی تقلیدی یاد می گیرد.

کودک هفت ساله با ساختن، حل کردن و تغییر دادن. کودک بزرگ تر با پروژه، نوشتن، فیلم، عکس و حل مسئله واقعی. برای همین یک نسخه واحد برای همه بچه ها جواب نمی دهد.

۱. تمرین خلاقیت برای کودکان ۳ تا ۶ سال

در این سن، بدن و حس ها بسیار مهم هستند. کودک با لمس کردن، پاره کردن، چسباندن، رنگ کردن، ساختن و خراب کردن یاد می گیرد.

استفاده از نقاشی آزاد، خمیر بازی، آب بازی کنترل شده، شن بازی و تقلید نقش های خانوادگی برای این سن عالی است.

در این مرحله، زیاد دنبال خروجی تمیز نباشید. اگر کودک خورشید را آبی کشید یا آدمک را با سه دست ساخت، اصلاحش نکنید. بپرسید «این آدمک چه کاری می تونه با سه دستش انجام بده؟» همین سوال، خلاقیت را ادامه می دهد.

۲. تمرین خلاقیت برای کودکان ۷ تا ۱۰ سال

کودکان دبستانی از پروژه های کوچک لذت می برند. ساختن یک شهر کاغذی، طراحی جلد کتاب خیالی، درست کردن پایان متفاوت برای قصه، حل معما و ساختن وسیله با مواد بازیافتی، برای این سن کاربردی است.

اگر کودک زود خسته می شود، تمرین ها را کوتاه و قابل تمام کردن نگه دارید.

برای کودکانی که در تمرکز مشکل دارند، تمرین خلاقیت باید مرحله بندی شود. گاهی موضوع فقط خلاق نبودن نیست، بلکه کودک با حواس پرتی درگیر است. در این حالت مقاله کاهش حواس پرتی کودکان می تواند دید بهتری به والدین بدهد.

۳. تمرین خلاقیت برای کودکان بزرگ تر

کودک بزرگ تر دوست دارد جدی گرفته شود. به او پروژه بدهید، نه فقط سرگرمی. مثلا از او بخواهید یک ویدئوی کوتاه درباره حیوان مورد علاقه اش بسازد، از اتاقش عکس قبل و بعد بگیرد، برای یک مشکل خانه راه حل بنویسد یا یک بازی رومیزی طراحی کند.

در این سن، خلاقیت با هویت شخصی گره می خورد. کودک دوست دارد ببیند چه چیزی را خودش ساخته، نه اینکه فقط دستور شما را اجرا کرده باشد. همین تجربه ها به تدریج برنامه ریزی، استقلال فکری و اعتماد به فکر خود را تقویت می کند.

تاثیر نقاشی، موسیقی و داستان روی خلاقیت کودک

نقاشی، موسیقی و داستان سه مسیر ساده و عمیق برای پرورش خلاقیت هستند.

پژوهش Promoting creativity in early childhood education به نقش محیط آزاد، مواد متنوع، هنر، داستان و فعالیت های خلاقانه در رشد خلاقیت کودکان اشاره می کند. نکته مهم این است که هنر را تبدیل به امتحان نکنیم.

برای داشتن کودک خلاق نقاشی آزاد بهتر است یا نقاشی با الگو؟

نقاشی با الگو برای تمرین دقت و مهارت دست خوب است، اما اگر همه نقاشی های کودک الگویی باشد، خیال او کمتر فرصت پرواز پیدا می کند.

برای افزایش خلاقیت، نقاشی آزاد ضروری است. یعنی کودک تصمیم بگیرد چه بکشد، با چه رنگی بکشد و حتی اگر خواست، از شکل های غیرواقعی استفاده کند.

در مقاله نقاشی کودکان هم می توانید ببینید که نقاشی فقط خروجی زیبا نیست، زبان کودک است. گاهی کودک با خط، رنگ و شکل چیزی را بیان می کند که هنوز کلمه اش را ندارد.

چطور موسیقی و حرکت بدن ذهن کودک را فعال می کند؟

موسیقی کودک را از نشستن خشک بیرون می آورد. ریتم، حرکت، دست زدن، رقص آزاد، ساختن صدا با وسایل خانه و تقلید صدای حیوانات، هم بدن را درگیر می کند هم ذهن را. برای کودک کم سن، این ترکیب بدن و تخیل خیلی طبیعی است.

لازم نیست موسیقی همیشه آموزشی باشد. گاهی فقط یک آهنگ ملایم بگذارید و بپرسید «اگر این موسیقی رنگ داشت، چه رنگی بود؟» یا «بدنت دوست داره با این آهنگ چطور حرکت کنه؟» این سوال ها ساده اند، اما ذهن کودک را تصویری و استعاری می کنند.

داستان گویی چطور به تفکر خلاق کمک می کند؟

داستان گویی به کودک یاد می دهد هر اتفاقی می تواند چند روایت داشته باشد. یک داستان را از زبان قهرمان، بعد از زبان شخصیت فرعی و بعد از زبان یک شی داخل داستان تعریف کنید.

مثلا داستان شنل قرمزی را یک بار از زبان گرگ، یک بار از زبان سبد غذا و یک بار از زبان جنگل بگویید.

تصور کنید کودک شما می گوید: «درخت ناراحت بود چون کسی ازش نپرسید دوست داره کجا زندگی کنه.» این جمله شاید کودکانه باشد، اما نشانه دیدن جهان از زاویه دیگر است. همین توانایی، ریشه همدلی و تفکر خلاق است.

اشتباهات رایج والدین که خلاقیت کودک را کم می کند

گاهی والدین با نیت خوب، خلاقیت کودک را کم می کنند. می خواهند کودک موفق شود، پس زیاد کنترل می کنند.

می خواهند بهتر شود، پس زیاد ایراد می گیرند. می خواهند وقتش هدر نرود، پس همه ساعاتش را پر می کنند. اما ذهن خلاق به فضای نفس کشیدن احتیاج دارد.

۱. کنترل زیاد در بازی و تکلیف

وقتی والدین در هر مرحله دخالت می کنند، کودک یاد می گیرد منتظر تایید بماند.

• این رنگ خوبه؟
• اینجا درست ساختم؟
• مامان تو بگو چی بکشم.

این وابستگی آرام آرام از درون کودک شروع می شود.

راهنمای ساده این است: تا وقتی کار کودک خطرناک نیست، چند قدم عقب بایستید. اجازه بدهید راه خودش را پیدا کند. اگر کمک خواست، به جای انجام دادن کار، سرنخ بدهید.

۲. مقایسه کودک با دیگران

مقایسه، دشمن جسارت خلاقانه است. وقتی کودک مدام با خواهر، برادر، همکلاسی یا بچه های فامیل مقایسه می شود، به جای کشف توانایی خودش، دنبال اثبات خود می رود. این فشار، ترس از اشتباه را بیشتر می کند.

اگر این الگو در خانه زیاد تکرار می شود، مقاله مقایسه نکردن کودکان را جدی بخوانید. کودک خلاق باید احساس کند ارزشش وابسته به بهتر بودن از دیگران نیست.

۳. پر کردن تمام وقت کودک با کلاس و برنامه

کلاس خوب است، اما زیادش کودک را مصرف کننده برنامه دیگران می کند. خلاقیت به زمان های خالی نیاز دارد. همان لحظه هایی که کودک می گوید «حوصله ام سر رفته»، می تواند شروع یک بازی تازه باشد.

اگر سریع موبایل، کارتون یا کلاس جایگزین شود، فرصت ایده سازی از بین می رود.

البته موبایل و تبلت همیشه دشمن نیستند، اما استفاده بی حد و بی هدف، فضای بازی آزاد را کم می کند. راهنمای WHO درباره نشستن کمتر و بازی بیشتر برای کودکان خردسال، روی کاهش زمان نشستن و جایگزینی آن با بازی و داستان خوانی تاکید دارد.

اگر استفاده از صفحه نمایش در خانه تبدیل به مشکل شده، مقاله اعتیاد به تبلت در کودکان در ویکی روان می تواند کمک کند تا این چالش را حل کنید.

نمونه برنامه هفتگی برای پرورش خلاقیت کودک

برنامه خلاقیت نباید سخت و سنگین باشد. بهتر است کوتاه، قابل اجرا و انعطاف پذیر باشد. اگر کودک خسته است، برنامه را سبک کنید. اگر به یک فعالیت علاقه نشان داد، همان را ادامه دهید. هدف این نیست که همه روزها کامل انجام شود، هدف این است که خانه به محیطی ایده پذیر تبدیل شود.

مثالی ملموس و قابل اجرا: برنامه ۷ روزه فعالیت های خلاقانه برای کودک

اگر کودک شما کم سن است، برنامه را بازی محور نگه دارید. اگر کودک بزرگ تر است، به او حق انتخاب بدهید.

مثلا بگویید: «این هفته از بین داستان، نقاشی، کاردستی و آشپزی، سه تا را خودت انتخاب کن.» همین انتخاب، انگیزه و مالکیت او را بیشتر می کند.

در بخش مشاوره ویکی روان با والدینی روبرو شده ایم که فکر می کردند فرزندشان «اصلا خلاق نیست»، اما بعد از کم کردن کنترل، کم کردن صفحه نمایش و اضافه کردن بازی های آزاد، کودکشان آرام آرام ایده های بیشتری نشان داده است. گاهی مانع اصلی نبود استعداد نیست، فضای کم برای بروز استعداد است.

چطور این برنامه را با سن و علاقه کودک تنظیم کنیم؟

برای کودک پرانرژی، فعالیت های حرکتی و ساختنی بهتر جواب می دهد.

برای کودک آرام، داستان، نقاشی یا کار با خمیر می تواند مناسب تر باشد. برای کودک کمال گرا، تمرین هایی انتخاب کنید که «درست و غلط» واضح ندارند، مثل نقاشی با چشم بسته یا ساختن موجود خیالی.

اگر کودک نسبت به اشتباه حساس است، از ذهنیت در حال رشد در کودکان کمک بگیرید. یعنی به کودک یاد بدهید توانایی ها با تمرین رشد می کنند، نه اینکه از اول ثابت و غیرقابل تغییر باشند.

چه زمانی برای رشد خلاقیت کودک از روانشناس کمک بگیریم؟

لازم نیست در همه حالت برای افزایش خلاقیت به روانشناس مراجعه کنند.

اما اگر مانعی جدی جلوی بازی، تجربه، ارتباط یا یادگیری کودک را گرفته، کمک تخصصی بهتر از حدس زدن یا آزمون و خطا است.

گاهی والد فکر می کند کودک علاقه ندارد، در حالی که پشت بی علاقگی، اضطراب، افسردگی، ترس از شکست، کمال گرایی یا مشکل توجه قرار دارد.

اگر امکان حضور در کلینیک های روانشناسی را ندارید، می توانید از سراسر ایران از مشاوره تلفنی کودک در ویکی روان استفاده کنید.

وقتی ترس از اشتباه یا اضطراب مانع تجربه کردن می شود

اگر کودک برای هر کار تازه گریه می کند، مدام می پرسد «خراب میشه؟»، از بازی های جدید فرار می کند یا فقط کارهایی را انجام می دهد که مطمئن است در آنها موفق می شود، موضوع را ساده نگیرید.

این الگوی تکراری می تواند به اضطراب و ترس از شکست نزدیک باشد.

در چنین شرایطی، بررسی استرس در کودکان یا اضطراب جدایی در کودکان می تواند مسیر تشخیص اولیه را روشن تر کند. هدف برچسب زدن نیست، هدف فهمیدن مانع است.

وقتی کودک هیچ علاقه ای به بازی، نقاشی یا تعامل نشان نمی دهد چکار کنیم؟

بی علاقگی کوتاه مدت طبیعی است. اما اگر کودک برای مدت طولانی نه بازی می کند، نه کنجکاوی نشان می دهد، نه با دیگران ارتباط می گیرد و نه از فعالیت های قبلی لذت می برد، بهتر است با متخصص کودک صحبت کنید.

این الگو گاهی با افسردگی در کودکان، انزوای اجتماعی در کودکان یا بعضی تفاوت های رشدی اشتباه گرفته می شود.

مشاوره کودک چگونه به تقویت خلاقیت کمک می کند؟

روانشناس کودک مستقیما «خلاقیت تزریق» نمی کند. او کمک می کند موانع رشد کودک شناخته شود: اضطراب، ترس از اشتباه، فشار زیاد والدین، وابستگی، مشکل توجه، تعارض خانوادگی یا تجربه های ناخوشایند. وقتی مانع کمتر شود، کودک راحت تر بازی می کند، ایده می دهد و خودش را نشان می دهد.

اگر احساس می کنید فرزندتان برای تجربه کردن، بازی، ارتباط یا ابراز خودش گیر کرده، می توانید از خدماتمشاوره تربیت فرزند در ویکی روان استفاده کنید. این پیشنهاد زمانی معنا دارد که مشکل تکرار شونده است و با چند تغییر ساده در خانه بهتر نمی شود.

23 ایده برای بالا بردن خلاقیت بچه ها

در ادامه راهکارهای عملی برای بالا بردن میزان خلاقیت کودک در سنین مختلف را پیشنهاد می کنیم:

1. با کودک خود بازی کنید اما روی روش بازی او تمرکز کنید. اگر در حال تعقیب اژدها هستید یا در یک جعبه مقوایی به سمت ماه پرواز می کنید، در مقابل وسوسه دخالت یا هدایت نمایش خود مقاومت کنید و به خود اجازه دهید در دنیای خلاق آنها غرق شوید. این نوع تعامل، پیامی را ارسال می کند که شما از فضای خلاقانه آنها حمایت کرده و آنها را در اولویت قرار می دهید.
2. برای بالا بردن خلاقیت کودکان در خانه سعی کنید خودتان با استفاده از آموزش های آنلاین به تعمیرات وسایل منزل (رنگ آمیزی اتاق، تعمیر نشتی شیر آب) بپردازید. این یک روش عالی برای مدل سازی مهارت های خلاقانه حل مسئله است و اگر پروژه مطابق انتظار پیش نرود، مجبورید با یک فرد متخصص تماس بگیرید. به این ترتیب وقتی نتیجه ای نگرفتید، درخواست کمک اشکالی ندارد.
3. بگذارید بچه هایتان کثیف شوند. فرزندتان را هنگام باران به بیرون بفرستید و او را تشویق کنید که در گل و لای سر بکشد، در گودال ها پا بزند یا به روشی بازی کند که باعث شود احساس آزادی و خوشبختی کند.
4. برای افزایش خلاقیت کودکان تبلت یا تلفن هوشمند خود را به کودک قرض دهید و به او نحوه گرفتن، ویرایش و ذخیره عکس را آموزش دهید. سپس، عکاس تازه کار خود را تشویق کنید تا با دوربین کار کند. این شیوه تقویت خلاقیت در کودکان، برای بچه هایی که کار با گوشی همراه را دوست دارند فوق العاده جواب می دهد. (البته بر اساس قوانین برای کودکان در منزل پیش بروید تا خللی در تربیت آنها ایجاد نشود!)
5. از کودک خود بخواهید تصور کند با داشتن یک نیروی جادویی چه کاری انجام می دهد: “اگر می توانستی برای یک روز نامرئی باشی، چه کاری انجام می دادی؟”
6. کوکی های مورد علاقه کودک خود را با هم بپزید، اما دستور را تغییر دهید: یک یا دو ماده معمول مانند چیپس و شکلات سفید را به جای شکلات یا ماده دیگر را با کشمش جایگزین کنید. کسی چه می داند؟ حتی ممکن است دستور جدید را به دستور اصلی ترجیح دهید!
7. از فرزندتان بخواهید یک مشکل خانوادگی را حل کند – به عنوان مثال: “اتاق نشیمن دائما نامرتب است. باید چه کاری انجام دهیم؟” به این ترتیب آنها احساس اهمیت کنند، فضایی برای حل خلاقانه مشکلات خود ایجاد می شود و در کارهای خانواده سهیم می شوند.
8. بازی مورد علاقه فرزند خود را با هم انجام دهید، اما او را تشویق کنید که قوانین جدیدی ارائه دهد. به این صورت دوباره مثل یک بازی کاملاً جدید احساس خواهد شد!
9. یک سوال خوب برای اینکه کودک شما به طور خلاقانه درباره دیگران فکر کند، وجود دارد: “اگر بتوانی به هر کودک در جهان یک هدیه بدهی، چه هدیه‌ ای می دهی؟”
10. یک روش ساده برای فعالیت‌ های روتین البته به طور متفاوت وجود دارد: در صبح زمانی که فرزندتان صبحانه می‌خورد و برای مدرسه آماده می‌ شود و یا شب‌ ها که با هم غذا می‌ خورید، موسیقی پخش کنید. اگر آهنگ خاصی را دوست دارد از او سوال کرده و آهنگ مورد علاقه‌ اش را پخش کنید.
11. از یک مسیر دیگر به مدرسه یا فروشگاه بروید. از گم شدن نترسید! دفعه بعدی که با کودک خود برای خرید مواد غذایی رفتید، به دنبال یک میوه، سبزیجات یا چیز دیگری باشید که قبلا هرگز نخورده‌ اید. در Pinterest و سایت های مختلف به دنبال دستورهای جالب غذا باشید و آن را برای شام با هم بپزید. این یکی از بازیهای افزایش خلاقیت کودکان است که برای ایجاد سرگرمی هم بسیار مفید است
12. به پیاده روی بروید و کودک خود را به جمع آوری سنگ، شاخه، گل و سایر موارد در طبیعت تشویق کنید. وقتی به خانه برگشتید، در مورد وسایلی که با هم جمع کرده اید داستانی بسازید.
13. فعالیت های فوق برنامه عالی هستند، اما سعی کنید در برنامه فرزندتان جایی برای فعالیت های غیر ساختاری بگذارید. گذاشتن وقت در طول روز برای بازی خلاقانه ضروری است.
14. برای بالا بردن میزان خلاقیت کودک خود، چند عروسک حیوانات و کیت بازی را جمع کنید و اتاق نشیمن تان را به یک کلینیک دامپزشکی تبدیل کنید.
15. از فرزندتان چنین سوالاتی بپرسید: ” اگر بتوانی چیزی را اختراع کنی که زندگی مردم را راحت تر کند، چه چیزی را اختراع می کنی؟ چه شکلی خواهد بود و چه کاری انجام خواهد داد؟”
16. از کودک خود بخواهید با وسایل و لباس هایی که قبلا استفاده نکرده، لباسی را برای آن روز انتخاب کند و از لباس “جدید” که پوشیده است عکس بگیرید.
17. تشویقش کنید با اسباب بازی های فکری بازی کند، مانند اسباب بازی هایی که بسته به روحیه و تخیل کودک شما می توانند به روش های مختلفی استفاده شوند: به عنوان مثال بلوک ها، مهره های مغناطیسی، شن و ماسه، خانه عروسک ها، ماشین های باز شونده، حیوانات پرشده و خمیر بازی.
18. همیشه تلاش کودک خود را ستایش کنید نه نتیجه را. “من به شما افتخار می کنم که خیلی سخت برای آن آزمون مطالعه کردی. من می دانم که زمان زیادی برای این کار گذاشتید.” ایجاد انگیزه در کودکان برای استفاده از ذهن خود برای یادگیری و حل مشکلات، تأثیر ماندگاری به جا می گذارد، بسیار ماندگارتر از هر نمره ای که او در یک آزمون کسب می‌کند.
19. اگر فرزند شما بعد از ناکام ماندن در کاری احساس بدی دارد، بلافاصله به او نگویید که مهم نیست. در عوض، سوال کنید: “چرا فکر می کنی در آزمون نمره بهتری نگرفته‌ ای؟” به این صورت به او فرصتی می دهید تا درباره این تجربه، خلاقانه فکر کند تا بتواند در کار بعدی بهتر عمل نماید. این یعنی اگر قصد افزایش خلاقیت کودکان را دارید باید صبر داشته باشید و احساسات خود نسبت به فرزندتان را مدیریت کنید
20. به کودک خود آموزش دهید که چگونه با تلفن همراه فیلم ضبط کند، این یکی از بازیهای افزایش خلاقیت کودکان است که باید با نظارت بالا انجام شود. از او بخواهید با شما مصاحبه کند (مانند یک برنامه خبری) یا از موسیقی مورد علاقه اش در‌ فیلمی، فیلمبرداری کند.
21. دفعه بعدی که کالای بزرگی را برای خانه سفارش دادید، جعبه مقوایی آن را خالی کرده و در محوطه باز خانه خود قرار دهید. اجازه دهید کودکتان از آن به عنوان دژ، سکوی پرتاب موشک یا قلعه استفاده کند. در واقع برای داشتن کودک خلاق اول خودتان باید خلاقیت را آموزش ببینید
22. یک داستان خانوادگی مورد علاقه او را بازگو کنید به عنوان مثال، اینکه چطور در روزی که فرزندتان به دنیا آمده به بیمارستان نرسیدید یا جالب ترین اتفاقی که در تعطیلات تابستان افتاده است. سپس، از فرزندتان بخواهید داستان را از دیدگاه شخص دیگری بازگو کند، شاید از نظر روانشناس یا خواهر و برادر شما. توانایی تفکر درباره داستانی از منظرهای دیگر، مهارت مهم تفکر خلاق است.
23. یکی از روش های فوق العاده جالب برای بالا بردن خلاقیت کودکان در خانه این است که آنها را در پخت و پز غذا شریک کنید و بخواهید نظر بدهند تا غذای خوشمزه تری در کنار هم میل کنید

پیشنهاد ویکی روان در مورد افزایش خلاقیت کودک چیست؟

حالا که از فواید خلاقیت برای کودکان آگاه شدیم، پیشنهاد می کنیم برای این کار اقدام عملی انجام دهید.

اگر می خواهید از امروز شروع کنید، لازم نیست ابزار خاصی بخرید. یک جعبه ساده، چند سوال باز و ده دقیقه حضور واقعی شما کافی است.

برای شروع، همین امشب از فرزندتان بپرسید: «اگر قرار بود این اتاق تبدیل به یک جای عجیب بشه، چه جایی می شد؟» بعد فقط گوش کنید. گاهی خلاقیت از همان جایی شروع می شود که والدین کمتر عجله می کنند.

اگر احساس می کنید ترس، اضطراب، گوشه گیری، بی علاقگی یا کنترل گری شدید در خانه مانع رشد کودک شده، کمک گرفتن از مشاوره کودک و نوجوان می تواند مسیر را روشن تر کند.

سوالاتی که از ما در ویکی روان می پرسند: