خانه / روانشناسی / وسواس / بررسی روانشناسی اختلال وسواس
اختلال وسواس فکری

بررسی روانشناسی اختلال وسواس

 ویژگی اصلی اختلال وسواس یک سری وسواس های فکری یا عملی برگشت کننده و وقت گیر است که به پریشانی آشکار و اختلال عملکرد منجر می شوند، هر چند که حداقل در برهه ای از اختلال، فرد مبتلا با غیر منطقی بودن آن معترف است.

آشنایی با اختلال وسواس

اختلال شخصیت وسواسی جبری

با سایت روانشناسی ویکی روان همراه باشید.

اختلال وسواس را می توان در دو مقولهٔ وسواس فکری و وسواس عملی مورد بررسی قرار داد.

هرگاه یک فکر، احساس، عقیده یا درک، شکلی مزاحم و تکرار شونده پیدا کند با وسواس فکری و هر گاه رفتار یا عملکرد، شکلی تکراری و مزاحم به خود بگیرد با وسواس عملی مواجه هستیم.

فکر دچار به اختلال وسواس معمولا باعث افزایش اضطراب می شود

در حالی که عمل وسواسی از اضطراب کم می کند.

البته اگر شخصی در مقابل انجام عمل مقاومت کند. اضطراب بالا خواهد رفت.

در افکار و اعمال اختلال وسواس ابتدا یک تکانه یا فکر مصرانه و مبرم خود را وارد هوشیاری شخص میسازد.

متعاقب این امر، احساس اضطراب شدید با تظاهر اصلی پدیده همراه شده و اقدامات تدافعی را فرا می خواند.

حتما بخوانید

سپس با نا همخوان شدن فکر یا عمل وسواسی و تبدیل شدن به وضعیتی نامناسب و مزاحم چهرهای عجیب و بیگانه مییابد که فرد به پوچی آن واقف است.

عواقب بروز وسواس

وسواس فکری

سرانجام وضعیتی پدید می آید که طی آن فرد مبتلا میل شدیدی برای مقاومت در برابر این تکانه یا فکر احساس می کند.

هر چند نشانگان اختلال در کودکان و بزرگسالان ناهمگون است اما الگوهای آنها متفاوت نیست. اختلال وسواس چهار الگوی عمده دارد

اختلال وسواس آلودگی که با شستن یا اجتناب جبری از موضوعی فرضا آلودگی همراه است.

مانند ادرار، مدفوع، میکروبها و گرد و غبار.

این الگو باعث می شود فرد دست های خود را بسابد یا به دلیل ترس از میکروب قادر به ترک خانه نباشد.

در الگوی شک و تردید، فرد با اقدام جبری برای امتحان کردن رو به روست.

مانند کنترل مکرر در، پنجره، شیر از، بسته بودن کیف، همراه داشتن کتاب خودکار و پاک کن.

در الگوی افکار مزاحم بدون اعمال وسواسی، فکری مزاحم و تکراری که معمولاً نوعی عمل جنسی یا پرخاشگرانه است، پدید می آید که فرد مبتلا آن را قابل سرزنش می داند.

آخرین الگو الگوی نیاز برای تقارن و دقت است که منجر به کندی وسواسی می شود، مانند طول دادن لباس پوشیدن یا غذاخوردن که ممکن است به گونه ای غیرعادی وقت ببرد.

اختلال وسواس فکری ، اندیشه ها، تصاویر ذهنی، باورها و تکانه هایی هستند که با وجود تشخیص بیهودگی و غیر ضروری بودن آنها توسط فرد مبتلا، و بیگانگی محتوای آنها با وی، به پریشانی آشکار یا اختلال در عملکرد فرد منتهی می شوند.

در این شرایط به رغم فقدان کنترلی که فرد مبتلا تجربه می کند، می داند که این افکار از فرایندهای ذهنی خودش ریشه می گیرند نه توسط نیروها و عوامل خارج از ذهن وسواسهای فکری نمودهای مختلفی می یابند.

شایعترین این نمودهای اختلال وسواس عبارت اند از

وسواس جبری

  • احتیاط یا تنفر مربوط به ترشحات و مواد دفعی بدن (ادرار، مدفوع، بزاق)
  • ترس از وقوع چیزی وحشتناک (آتش سوزی ، ترس از بیماری با هم خود، افراد محبوب یا دیگران)
  • نگرانی یا نیاز برای تقارن
  • تربیت، یا دقت وسواس (دعا یا نگرانی مذهبی افراطی ناهماهنگ یا زمینهٔ اجتماعی و فرهنگی بیمار)
  • شماره های خوش یمن و بد یمن
  • تصاویر تکانه ها و افکار جنسی ممنوع و نافذ
  • موسیقی یا اصوات و کلمات بی معنی مزاحم

اختلال وسواس عملی، عملکردها و تشریفات یا قواعد خاص اجباری و مفرطی هستند.

که هرچند فرد از بیهودگی و غیر ضروری بودن آنها آگاهی دارد در فرایند رفتار نمود می یابند و موجب پریشانی و اختلال در عملکرد فرد مبتلا می شوند.

به نظر میرسد این اعمال در پاسخ به وسواسهای فکری یا در تلاش برای خنثی کردن افکار، تکانه ها، آسیبها و پدیده های خاص صورت می گیرند.

باید توجه داشت که هدف این اعمال وسواسی پیشگیری و کاهش اضطراب و پریشانی است نه کسب لذت و رضایت.

شایعترین این وسواسها عبارتند از

  • شستن دست
  • دوش گرفتن
  • استحمام
  • مسواک زدن یا آرایش
  • آداب تکراری (وارد و خارج شدن از در، نشستن و برخاستن از صندلی و غیره)
  • امتحان درها
  • اجاق
  • وسایل منزل و ترمز اتومبیل و غیره
  • تمیز کردن یا سایر آداب برای رفع تماس با آلودگی
  • مرتب و منظم کردن
  • اقداماتی برای پیشگیری از آسیب زدن به خود یا دیگری (مثل آویزان کردن لباس به شکلی خاص)
  • احتکار و جمع آوری

هستند.

اختلال وسواس در کودکی، نوجوانی یا اوایل بزرگسالی شروع شده و رشد و گسترش می یابد.

سن شروع در مردها بسیار کمتر از زنهاست (۶ تا ۱۵ سالگی در مقابل به ۲۰ تا ۲۹ سالگی)، هرچند که هر دو جنس سهم نسبتا برابری در ابتلا به ان دارند.

علت اختلال وسواس چیست؟

وسواس فکری در عشق

در رویکرد زیستی عقیده بر آن است که بی نظمی سروتونین در پیدایش علایم افکار و اعمال وسواسی موثر است.

روانکاوها علت اختلال وسواس را با آشفتگی رشد در دوران کودکی به ویژه ۲ تا ۳ سالگی و پدیدایی خوی وسواسی مربوط میدانند.

راه های درمان اختلال وسواس

سلامت-روانی-آنلاین-و-تصویری

برای درمان معمولا از داروهای مهارکنندهٔ جذب مجدد سروتونین یا کنترل کنندهٔ آن استفاده میشود.

در رفتار درمانی از مواجه سازی، و بازداری پاسخ، حساسیت زدایی منظم، بازداری اندیشه، غرقه سازی و ایجاد بیزاری برای درمان اختلال وسواس استفاده میشود.

امروزه تعداد بیشتری از متخصصان معتقدند که مستقیم ترین و رضایت بخش ترین درمان اختلال وسواس فکری کمک به مبتلایان در جهت اصلاح برداشتهای نادرست و غلط در مورد اهمیت افکار مزاحم آنهاست.

ویدئوی بررسی موضوع وسواس

در ادامه سید محمد علی لوح موسوی، روانشناس و عضو تیم تحریریه وب سایت ویکی روان به بررسی موضوع وسواس میپردازند و آن را از زوایای گوناگون موردد بررسی قرار میدهند.

درباره فاطمه صبوری پور

سی سالهليسانس روانشناسی عمومیفوق ليسانس روان شناسی تربيتیدانشجوی دكتری روانشناسی تربیتی

این و هم چک کنید

ایجاد تنوع در روابط زناشویی

راه های ایجاد تنوع در روابط زناشویی

اگر می خواهید با استفاده از راه کارهای جدید تنوع در روابط زناشویی داشته باشید …

اختلالات-تجزیه-ای

اختلالات تجزیه ای چیست؟ علائم اختلالات تجزیه ای کدامند؟

اختلالات تجزیه ای (Dissociative Disorder) یکی از انواع اختلال روانی است که شامل یک قطع …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *