علت بهانه گیری کودک زمان خرید چیست؟ (راهکار)

بهانه گیری کودک زمان خرید حوصله پدر و مادر را سر می برد و خرید کردن را به پروژه ای ناتمام تبدیل می کند! در جلسات مشاوره برای بچه های لجباز در ویکی روان والدین زیادی سوال می پرسند چرا فرزندم زمان خرید مدام بهانه گیری میکند یا چطور بهانه گیری کودک در فروشگاه را برطرف کنم؟ در ادامه این موضوع را با بررسی مثالی واقعی شرح می دهیم.

بهانه‌گیری کودک زمان خرید چیست و چرا اتفاق می‌افتد؟

با سایت سلامت روان ویکی روان همراه باشید.

احتمالا این حالت و زیاد تجربه کردین و تعریف صحیحی از آن دارید!

بهانه گیری کودک زمان خرید یعنی کودک در فروشگاه با گریه، اصرار، جیغ، قهر یا چانه زدن می خواهد چیزی را که دیده به دست بیاورد.

این رفتار بچه ها در سنین پایین همیشه نشانه لجبازی کودک نیست. کودک هنوز توانایی کامل برای کنترل هیجان، صبر کردن و فهم محدودیت های مالی یا زمانی والدین را ندارد، به همین دلیل وقتی با خوراکی، اسباب بازی یا وسایل جذاب روبه رو می شود، خواسته اش برایش فوری و مهم به نظر می رسد.

در مقاله کودک لجباز چه خصوصیاتی دارد در ویکی روان گفتیم که این رفتار معمولا وقتی بیشتر می شود که کودک خسته، گرسنه، خواب آلود یا بیش از حد تحریک شده باشد.

گاهی هم تجربه کرده که با گریه یا پافشاری بالاخره والدین تسلیم می شوند، پس همان روش را تکرار می کند. در واقع بهانه گیری بچه ها زمان خرید ترکیبی از هیجان کودک، ناتوانی در مدیریت خواسته ها و واکنش های قبلی والدین است، نه صرفا بدرفتاری یا بی ادبی.

مثال واقعی از دردسرهای والدین زمان خرید با بچه بهانه گیر

پرسش: من کودک ۴ ساله‌ای دارم که وقتی او را به فروشگاه می‌برم مرتب بهانه می گیرد وتقاضا می‌کند چیزهای مختلفی برای او بخرم، رفتار او باعث ناراحتی و دردسرهایی برای من شده است. لطفا من را راهنمایی کنید که چگونه با او رفتار کنم.

پاسخ روانشناس:

مادر عزیز، در اغلب موارد گفتن انتظارات به کودکان به صورت واضح و صریح می‌تواند روش مناسبی برای کم کردن رفتار نامناسب بچه هاباشد.

شما می‌توانید قبل از ورود به فروشگاه یا مکان مورد نظرتان توقف کنید و قوانینی را که انتظار دارید کودک‌ تان در آن مکان اجرا کند کوتاه و صریح به او بگویید و بعد از او بخواهید قوانین را کلمه به کلمه تکرار کند.

اگر کودک‌تان نتوانست قوانین را کلمه به کلمه تکرار کند او را برای یادآوری همراهی کنید، در صورت اجرای قوانین از طرف کودک او را به صورت کلامی یا با خرید یک پاکت تنقلات کوچک تشویق کنید.

تفاوت بهانه‌گیری، لجبازی و نیاز واقعی کودک از دید روانشناسی

بهانه گیری های کودک زمان خرید کردن معمولا از یک خواسته لحظه ای می آید.

برای نمونه در فروشگاه شکلات می بیند و همان لحظه اصرار می کند آن را برایش بخرید. بیشتر این لجبازی ها زمانی دیده می شود که کودک می خواهد قدرت و اختیار خود را نشان دهد، حتی اگر آن چیز را واقعا نخواهد.

مثلا فقط چون والد گفته «نه»، او بیشتر پافشاری می کند.

اما بر اساس یافته های روانشناسی کودک، نیاز واقعی کودک فرق دارد.

نیاز واقعی فرزندان ما معمولا پشت یک رفتار پنهان می شود. مثل:

• خستگی
• گرسنگی
• خواب آلودگی
• وجود هر نوع ترسی
• نیاز به توجه یا احساس ناامنی.

کودکی که در خرید کردن پدر و مادر بی قرار شده است، در حقیقت اسباب بازی و شکلات نمی خواهد! بلکه از شلوغی، طولانی شدن خرید یا بی توجهی والدین کلافه شده است.

پس قبل از واکنش تند، بهتر است والد از خود بپرسد: «کودکم الان چیزی می خواهد یا چیزی لازم دارد؟» همین تفاوت ساده، نوع برخورد را کاملا تغییر می دهد.

دلیل بهانه گیری بچه ها زمان خرید پدر و مادر چیست؟

در مقاله چطور پسر لجباز را تربیت کنیم گفتیم هر عمل بچه ها بدون شک دلیل منطقی پشت خود دارد که ما از درک آن عاجز هستیم. الان هم قصد داریم به این سوال پاسخ دهیم علت بهانه گیری کودک هنگام خرید که والدین را کلافه می کند چیست؟

1. خستگی کودک از راه رفتن یا طولانی شدن خرید
2. گرسنگی یا تشنگی
3. خواب آلودگی و کم شدن تحمل کودک
4. دیدن خوراکی، اسباب بازی یا وسایل جذاب
5. ناتوانی کودک در کنترل هیجان و خواسته های لحظه ای
6. بی حوصلگی در محیط شلوغ فروشگاه
7. نیاز به توجه پدر و مادر
8. یاد گرفتن این رفتار از تجربه های قبلی
9. تسلیم شدن والدین در برابر گریه یا اصرار کودک
10. نداشتن قانون مشخص قبل از خرید
11. احساس محدودیت و نداشتن حق انتخاب
12. تحریک شدن کودک با تبلیغات، رنگ ها و بسته بندی ها
13. مقایسه با بچه های دیگر
14. اضطراب یا کلافگی از شلوغی و صدای محیط
15. طولانی بودن فاصله بین خواستن کودک و پاسخ والدین

شاید الان بیشتر دلیل بهانه گیری بچه ها زمان خرید را درک کنیم. اگر در این مورد نیاز به صحبت با متخصص دارید، مشاوره با روانشناس کودک می تواند گزینه ایده آلی باشد.

معنای بهانه گیری بچه ها در فروشگاه و هنگام خرید در سنین مختلف

می توانید از الگوی زیر برای درک بهتر رفتار فرزندتان زمان خرید کردن استفاده کنید. با این حال شاید شرایط او با دیگران متفاوت باشد.

پیشنهاد می کنیم نگاهی به مقاله دلیل ناسازگاری کودک با همسالان خود در ویکی روان بیندازید و از این راهنما برای درک ویژگی های روانی فرزند خود استفاده کنید.

چطور قبل از خرید از بهانه گیری های کودک پیشگیری کنیم؟

اگر تکنیک های زیر را به صورت منظم قبل از هر خرید انجام دهید، به مرور بهانه گیری بچه ها زمان خرید کم و کمتر می شود.

1- انتخاب زمان مناسب برای خرید بسیار مهم است

بهترین زمان خرید وقتی است که کودک آرام، سیر و نسبتا سرحال باشد. اگر خرید را در ساعت های شلوغ، نزدیک خواب یا بعد از یک روز خسته کننده انجام دهید، احتمال بهانه گیری کودک بیشتر می شود.

2- زمانی که کودک گرسنه یا خواب آلود است خرید نکنید

گرسنگی و خواب آلودگی تحمل کودک را پایین می آورد و باعث می شود کوچک ترین «نه» برایش سخت و ناراحت کننده باشد. قبل از خرید، یک میان وعده سبک یا کمی استراحت می تواند جلوی بسیاری از تنش ها را بگیرد.

در مقاله راه های تربیت دختر لجباز هم گفتیم شرایط جسمانی و موفقیت او را باید بسنجید.

3- قوانین خرید را قبل از خروج از خانه توضیح دهید

کودک باید قبل از رسیدن به فروشگاه بداند قرار است چه چیزی بخرید و چه چیزهایی ممنوع است. جمله هایی مثل «امروز اسباب بازی نمی خریم» یا «فقط یک خوراکی کوچک انتخاب می کنی» تکلیف او را روشن می کند.

4- برای کودک انتخاب محدود مشخص کنید

به جای اینکه کودک آزادانه هر چیزی را بخواهد، بهتر است بین دو یا سه گزینه مشخص انتخاب کند.

مثلا بگویید «بین این دو خوراکی یکی را انتخاب کن» تا هم احساس اختیار داشته باشد و هم از چارچوب خرید خارج نشود.

5- خوراکی، آب یا وسیله سرگرمی کوچک همراه داشته باشید

گاهی بهانه گیری کودک از بی حوصلگی، تشنگی یا نیاز به سرگرمی می آید، نه از لجبازی. یک بطری آب، خوراکی ساده یا اسباب بازی کوچک می تواند کمک کند کودک در مسیر خرید آرام تر بماند.

6- زمان خرید تا حد امکان کوتاه باشد

هرچه خرید طولانی تر شود، خستگی و تحریک پذیری کودک بیشتر می شود. بهتر است خریدهای ضروری را اول انجام دهید و تا جای ممکن کودک را در فروشگاه معطل نکنید.

گاهی آقایان هم از خریدهای طولانی خانم ها خسته می شوند. 🙂

7- لیست خرید را تهیه کنید

لیست خرید باعث می شود والدین سریع تر و منظم تر خرید کنند و کودک کمتر سردرگم شود. می توانید به او یک ماموریت کوچک بدهید، مثل پیدا کردن شیر یا گذاشتن نان در سبد، تا حس کند در خرید نقش دارد.

8- او را در خرید کردن سهیم کنید

مثلا بگویید دنبال ظرف سفید برای غذا خوردن هستم، کمک کن زودتر پیداش کنیم.

چگونه با کودک بهانه گیر در خرید رفتار کنیم؟

این سوال همه پدر و مادرهایی است که این تجربه تلخ و شیرین را داشته اند: برخورد درست با بهانه گیری کودک زمان خرید چیست؟

نتایج به دست آمده از جلسات مشاوره تلفنی برای کودکان در ویکی روان می گوید اول باید آرامش والد حفظ شود.

کودک در لحظه بهانه گیری معمولا درگیر هیجان است و اگر پدر یا مادر هم عصبانی، تهدیدگر یا شرمنده از نگاه دیگران شوند، تنش بیشتر می شود.

بهتر است با صدای آرام، کوتاه و قاطع بگویید: «می دانم این را دوست داری، اما امروز قرار نیست بخریم.» همین جمله ساده هم احساس کودک را می بیند، هم قانون را نگه می دارد.

اما از تکنیک های زیر هم استفاده کنید:

1. قبل از ورود به فروشگاه قانون را یادآوری کنید، مثلا «امروز فقط خرید خانه داریم.»
2. زمانی که بهانه گیری می کند، وارد بحث طولانی و چانه زنی نشوید.
3. احساساتش را تایید کنید: «می فهمم ناراحتی، چون آن اسباب بازی را دوست داشتی.»
4. قانون را کوتاه و ثابت توضیح بدین: «امروز اسباب بازی نمی خریم.»
5. به جای «نه» خالی، یک انتخاب محدود بدهید: «می توانی بین این دو خوراکی یکی را انتخاب کنی.»
6. اگر کودک گریه کرد، آرام بمانید و برای ساکت کردنش سریع خرید نکنید. این از اصول تربیت فرزند است.
7. توجه کودک را به یک کار ساده جلب کنید، مثل پیدا کردن یک کالا یا گذاشتن وسیله در سبد.
8. اگر کودک خسته یا گرسنه است، خرید را کوتاه کنید یا چند دقیقه از فضای شلوغ فاصله بگیرید.
9. در برابر نگاه دیگران تصمیم تربیتی خود را عوض نکنید.
10. بعد از آرام شدن کودک، کوتاه توضیح دهید که گریه و جیغ باعث تغییر قانون نمی شود.
11. رفتار خوب کودک را همان لحظه تشویق کنید: «خیلی خوب بود که کمک کردی و صبر کردی.»
12. اگر بهانه گیری شدید شد، بهتر است خرید را نیمه کاره رها کنید تا کودک یاد بگیرد فروشگاه محل فشار آوردن به والدین نیست.

روانشناسی می گوی والد باید مهربان بماند، اما از قانون های خود عقب نشینی نکند. کودک وقتی چند بار ببیند گریه، اصرار یا قهر نتیجه خرید فوری ندارد، کم کم یاد می گیرد خواسته اش را آرام تر بیان کند.

بدترین اشتباهات والدین زمان جیغ کشیدن کودک هنگام خرید

بعضی رفتارهای والدین ناخواسته به کودک یاد می دهد که فروشگاه بهترین جا برای رسیدن به خواسته های خود است.

وقتی کودک یک بار با گریه، قهر یا جیغ به خواسته اش برسد، ذهنش این پیام را می گیرد که «این روش جواب می دهد». پس مهم ترین اصل این است که والدین مهربان باشند، اما قانون را وسط خرید عوض نکنند.

به بررسی اشتباهات رایج والدین که بهانه گیری کودک هنگام خرید را بیشتر می کند می پردازیم:

1. تسلیم شدن در برابر گریه، جیغ یا اصرار کودک
2. گفتن «نه» و بعد تغییر تصمیم به خاطر نگاه مردم و ترس از قضاوت شدن!
3. تهدید کردن کودک بدون اجرای واقعی پیامد
4. چانه زدن طولانی با کودک در راهروهای فروشگاه
5. خرید کردن وقتی کودک گرسنه، خسته یا خواب آلود است
6. نداشتن قانون مشخص قبل از ورود به فروشگاه
7. دادن وعده های مبهم مثل «بعدا می خرم» فقط برای ساکت کردن کودک
8. مقایسه کودک با بچه های دیگر که منجر به تحقیر در دوران کودکی می شود.
9. تحقیر کردن کودک جلوی دیگران
10. عصبی شدن، داد زدن یا کشیدن کودک به زور
11. طولانی کردن خرید بدون توجه به توان تحمل کودک
12. اجازه دادن به کودک برای برداشتن هر چیزی از قفسه ها
13. استفاده زیاد از موبایل و بی توجهی به نیاز کودک
14. خرید جایزه برای ساکت شدن کودک، نه برای رفتار خوب
15. ناهماهنگی پدر و مادر، مثلا یکی بگوید نه و دیگری بخرد

اگر والدین این اشتباهات را کمتر کنند، کودک کم کم یاد می گیرد خرید کردن قانون دارد و با بهانه گیری نمی تواند تصمیم بزرگ ترها را تغییر دهد. رفتار قاطع اما آرام، بیشتر از دعوا و تنبیه نتیجه می دهد.

چرا کودک فقط زمان خرید با یکی از والدین بهانه می گیرد؟

تجربه نشان داده، کودک معمولا با والدی بیشتر بهانه گیری می کند که احتمال می دهد زودتر کوتاه بیاید، بیشتر احساس گناه کند یا برای جلوگیری از گریه و نگاه دیگران سریع تر خرید کند.

این رفتار به معنی دوست نداشتن آن والد نیست، بلکه کودک از تجربه های قبلی یاد گرفته با کدام پدر یا مادر می تواند راحت تر قانون را تغییر دهد.

گاهی هم کودک با یکی از والدین احساس امنیت بیشتری دارد و هیجان، خستگی یا خواسته هایش را بی پرده تر نشان می دهد.

اگر پدر و مادر قانون های متفاوت داشته باشند، مثلا یکی قاطع باشد و دیگری با گریه کودک تسلیم شود، بهانه گیری فقط با همان والد بیشتر تکرار می شود. هماهنگی والدین و ثابت ماندن قانون خرید، این رفتار را به مرور کمتر می کند.

آیا جایزه دادن برای آرام کردن بچه زمان خرید درست است؟

بله، اما فقط اگر جایزه از قبل مشخص شده باشد و برای رفتار خوب داده شود، نه برای ساکت کردن گریه و بهانه گیری. این نکته کمتر مورد توجه قرار می گیرد.

مثلا قبل از خرید بگویید: «اگر آرام کمک کنی، آخر خرید یک خوراکی کوچک انتخاب می کنی.»

اما اگر وسط گریه کودک چیزی بخرید تا آرام شود، در واقع به او یاد می دهید بهانه گیری نتیجه می دهد. بهتر است پاداش کوچک، قابل پیش بینی و وابسته به همکاری کودک باشد.

خرید رفتن با کودک بیش‌ فعال چه نکاتی دارد؟

چنین بچه هایی در محیط های شلوغ، پرنور و پر از محرک مثل فروشگاه زودتر هیجان زده یا بی قرار می شوند، پس بهتر است قبل از رفتن دقیقا بداند قرار است چه کاری انجام دهید و چه انتظاری از او دارید. پس خوب به نکات زیر زمان خرید با کودک بیش فعال دقت کنید:

• زمان خلوت تر فروشگاه را انتخاب کنید.
• قبل از خرید، کودک گرسنه یا خسته نباشد.
• لیست خرید کوتاه و مشخص داشته باشید.
• به کودک یک نقش فعال بدهید، مثل پیدا کردن کالا یا هل دادن سبد کوچک.
• قانون ها را کوتاه بگویید: «کنار من می مانی»، «چیزی از قفسه برنمی داری».
• خرید را طولانی نکنید و اول وسایل ضروری را بردارید.
• برای رفتار خوب، تشویق فوری و کوتاه داشته باشید.
• اگر کودک بیش از حد تحریک شد، چند دقیقه از فضای شلوغ فاصله بگیرید.
• از تهدید، داد زدن یا برچسب زدن مثل «بچه بد» پرهیز کنید.

پیشنهاد می کنیم مقاله با شیطنت بچه ها چکار کنیم را در ویکی روان مطالعه کنید.

جمع بندی ویکی روان از این موضوع

حالا می دانیم چطور با بهانه گیری کودک زمان خرید رفتار کنیم و دلایل این کارهای بچه ها چیست؟

با این حال اگر کنترل از دستتان خارج شده است، می توانید از خدمات مشاوره آنلاین روانشناسی در ویکی روان برای ارتباط اینترنتی با متخصص از سراسر ایران و جهان استفاده کنید.