صحبت کردن مادر با کودک چه اهمیتی دارد؟ (20 مثال)

چرا صحبت کردن مادر با کودک از همان روزهای اول زندگی مهم است؟

اول از همه بگوییم این کار فقط برای سرگرم کردن نوزاد نیست.

مغز کودک در این دوره با سرعت زیادی در حال رشد است و صدای مادر، کلمات ساده، لحن آرام و حتی مکث های کوتاه بین جمله ها، برای او مثل تمرین اولیه ارتباط است.

نوزاد شاید معنی دقیق جمله ها را نفهمد، اما آهنگ صدا، احساس امنیت، توجه و محبت را دریافت می کند. این از اصول تربیت فرزند تا دو سالگی است که متاسفانه والدین کمی به آن دقت دارند.

وقتی مادر با نوزاد حرف می زند، چند اتفاق مهم رخ می دهد:

1. کودک کم کم با صداها و ریتم زبان آشنا می شود
2. پیوند عاطفی بین مادر و فرزند محکم تر می شود
3. احساس امنیت بیشتری می گیرد
4. و زمینه رشد گفتار در سال های بعد بهتر شکل می گیرد.

مثلا وقتی مادر هنگام لباس پوشاندن می گوید «الان دستت را می کنیم داخل آستین»، کودک به مرور یاد می گیرد بین کلمات، رفتارها و موقعیت ها ارتباط بسازد. همین کار برای رشد مهارت های ارتباط کودک بسیار اهمیت دارد.

نکته مهم این است که صحبت با کودک نباید رسمی یا آموزشی باشد. همین حرف های ساده روزمره کافی است: تعریف کردن کاری که انجام می دهید، صدا زدن اسم کودک، جواب دادن به نگاه ها و صداهای کوتاه او، لالایی خواندن یا گفتن جمله های محبت آمیز.

طبق یافته های جلسات مشاوره با روانشناس برای کودک این ارتباط های کوچک، برای ذهن و روان کودک بسیار بزرگ هستند.

صحبت کردن مادر بر رشد مغز کودک چه تاثیری دارد؟

نتایج علمی نشان می دهد مغز نوزاد در سال های اول زندگی با سرعت زیادی شبکه سازی می کند و هر بار که مادر با او حرف می زند، لبخند می زند، صدایش را آرام بالا و پایین می برد یا به صداهای کودک پاسخ می دهد، مسیرهای عصبی مربوط به زبان، توجه، حافظه و امنیت عاطفی فعال تر می شوند.

یادتان باشد صحبت مادر برای مغز کودک مثل یک غذای روانی و زبانی است.

کودک ابتدا معنی کلمات را نمی فهمد، اما لحن، تکرار، نگاه و احساس پشت صدا را دریافت می کند. همین تجربه های ساده باعث می شود مغز او کم کم یاد بگیرد صداها را تشخیص دهد، بین چهره و صدا ارتباط بسازد، منتظر پاسخ بماند و بعدها راحت تر وارد دنیای کلام شود.

از دید علم روانشناسی کودکان، صحبت کردن مادر روی چند بخش مهم رشد مغز اثر می گذارد:

1- رشد زبان و گفتار سریع تر می شود

کودک با شنیدن کلمات، ریتم جمله ها و تکرار صداها، پایه های حرف زدن را زودتر و بهتر می سازد.

2- تقویت توجه و تمرکز صورت می گیرد

وقتی مادر با کودک حرف می زند و واکنش او را می بیند، کودک یاد می گیرد روی صدا، صورت و حرکت ها تمرکز کند.

3- رشد حافظه

والدینی که سوال می پرسند چطور کودک باهوش داشته باشیم بدانند تکرار جمله های روزمره مثل «وقت شیر خوردنه» یا «بریم بخوابیم» به مغز کودک کمک می کند الگوها را بشناسد.

4- صدای مادر امنیت روانی ایجاد می کند

صدای آشنا و آرام مادر، سیستم عصبی کودک را آرام تر می کند و این آرامش برای رشد سالم مغز ضروری است.

5- تقویت ارتباط عاطفی

مغز کودک در رابطه زنده و پاسخگو رشد می کند، نه فقط با شنیدن صدا از تلویزیون یا موبایل.

بنابراین صحبت کردن مادر با کودک، حتی وقتی کودک هنوز حرف نمی زند، یک تمرین جدی برای مغز اوست. لازم نیست مادر جمله های پیچیده بگوید یا دائم آموزش بدهد.

همین که هنگام بغل کردن، غذا دادن، عوض کردن لباس یا بازی کردن با کودک حرف بزند، برای رشد مغز، زبان و آرامش روانی او ارزش زیادی دارد.

صحبت کردن مادر چه تاثیری در رشد زبان و گفتار کودک دارد؟

گفتیم تاثیر صحبت کردن مادر در رشد زبان و گفتار کودک از همان ماه های اول زندگی شروع می شود، حتی زمانی که کودک هنوز فقط نگاه می کند، لبخند می زند یا صداهای نامفهوم تولید می کند.

کودک با شنیدن صدای مادر، آرام آرام با آهنگ زبان، تکرار کلمات، معنی صداها و نوبت گرفتن در گفتگو آشنا می شود. همین ارتباط های ساده روزمره، پایه حرف زدن کودک را می سازد.

وقتی مادر با کودک صحبت می کند، مغز او یاد می گیرد که صداها فقط صدا نیستند، بلکه پیام و مفهومی خاص دارند.

مثلا وقتی مادر می گوید «آب می خوای؟» و بعد به کودک آب می دهد، کودک کم کم بین کلمه «آب» و تجربه نوشیدن ارتباط برقرار می کند. این یعنی واژه ها در ذهن کودک معنا پیدا می کنند، قبل از اینکه خودش بتواند آنها را بیان کند.

چطور از صحبت های مادر با کودک نهایت استفاده را ببریم؟

چند تکینک ساده که می توانید روزانه از آنها استفاده کنید.

برای تقویت رشد گفتار کودک، مادر بهتر است هنگام غذا دادن، بازی، حمام کردن یا لباس پوشاندن با جمله های کوتاه و روشن حرف بزند، به صداهای کودک پاسخ بدهد، اسم اشیا را بگوید و برای جواب دادن به او فرصت بدهد.

نکته مهم این است که این صحبت ها نباید شبیه کلاس آموزش باشد. کودک در فضای گرم، طبیعی و عاطفی بهتر زبان را یاد می گیرد، نه با فشار و تکرار خشک.

در واقع، هر بار که مادر به نگاه، لبخند یا صدای کودک پاسخ می دهد، کودک یک درس کوچک اما مهم در ارتباط می گیرد: «من می توانم پیام بدهم و کسی به من جواب می دهد.» همین حس، هم میل به حرف زدن را بیشتر می کند و هم مسیر رشد زبان و گفتار را قوی تر می سازد.

تأثیر تکرار واژه‌ها بر افزایش دایره لغات کودک

وقتی مادر یا پدر یک کلمه را در موقعیت های مختلف تکرار می کنند، کودک فقط صدای آن را حفظ نمی کند، بلکه کم کم معنی و کاربردش را هم می فهمد. مثلا وقتی چند بار در طول روز می شنود «توپ»، «توپ قرمز»، «توپ افتاد»، ذهن او بین کلمه، شیء و اتفاق ارتباط می سازد.

البته تکرار باید طبیعی و همراه با موقعیت واقعی باشد، نه مثل حفظ کردن درس. کودک وقتی کلمه را بهتر یاد می گیرد که آن را ببیند، لمس کند، درباره اش بشنود و در بازی یا زندگی روزمره تجربه کند.

صحبت کردن مادر با کودک چه اثری بر رشد عاطفی دارد؟

اولین صمیمت عاطفی که کودک تجربه می کند با مادرش است.

در مقاله نیازهای عاطفی کودک 3 ساله در ویکی روان گفتیم که صحبت کردن مادر با کودک نقش مهمی در رشد عاطفی او دارد، چون کودک از طریق صدای مادر فقط کلمه نمی شنود، بلکه امنیت، توجه و محبت را تجربه می کند.

وقتی مادر با لحن آرام با کودک حرف می زند، به گریه یا صداهای او پاسخ می دهد و احساساتش را نام می برد، کودک کم کم یاد می گیرد هیجان هایش قابل فهم هستند و تنها نمی ماند.

این ارتباط ساده روزمره باعث می شود کودک دلبستگی امن تری با مادر پیدا کند. یعنی در کنار مادر آرام تر شود، راحت تر اعتماد کند و بعدها در رابطه با دیگران احساس امنیت بیشتری داشته باشد.

مثلا وقتی مادر می گوید «می دونم ترسیدی، من پیشتم»، کودک هنوز شاید معنی همه کلمات را نفهمد، اما آرامش صدا و حضور مادر را کاملا حس می کند.

در کنار صحبت با کودک، صحبت کردن مادر به کودک کمک می کند احساسات خود را بهتر بشناسد. وقتی مادر می گوید «ناراحتی چون اسباب بازیت افتاد» یا «خوشحالی که بابا اومد»، کودک به مرور بین حس درونی و اسم آن احساس ارتباط می سازد.

تاثیر حرف زدن مادر بر رشد مهارت های اجتماعی کودک

حرف زدن مادر با کودک، پایه مهارت های اجتماعی او را از همان سال های اول زندگی می سازد. کودک در گفتگوهای ساده با مادر یاد می گیرد ارتباط یعنی:

• توانایی نوبت گرفتن
• هنر گوش دادن
• واکنش نشان دادن
• و فهمیدن احساس طرف مقابل.

حتی وقتی هنوز نمی تواند کامل حرف بزند، از نگاه، لحن صدا، لبخند و پاسخ های مادر می فهمد رابطه دو طرفه است.

وقتی مادر با کودک صحبت می کند، مثلا می گوید «الان نوبت توئه»، «ببین دوستت ناراحت شد» یا «اول سلام می کنیم بعد بازی»، کودک کم کم قواعد ارتباط اجتماعی را یاد می گیرد. این آموزش ها لازم نیست رسمی باشد. در دل بازی، غذا خوردن، مهمانی رفتن و حرف های روزمره اتفاق می افتد.

اثر مهم دیگر این است که کودک احساس می کند دیده و شنیده می شود.

اثرات حرف زدن مادر با کودک در هر سنی چقدر است؟

صحبت کردن مادر با کودک در هر سن اثر متفاوتی دارد، چون نیاز مغز، زبان و عاطفه کودک مرحله به مرحله تغییر می کند.

مثلا نوزاد بیشتر از لحن و تماس عاطفی مادر آرام می شود، اما کودک نوپا کم کم از همین گفتگوها واژه، قانون، نوبت گرفتن و بیان احساسات را یاد می گیرد. خوب به جدول زیر دقت کنید:

نمونه جملاتی که مادر باید به کودک بگوید

گفتیم چرا حرف زدن مادر با کودک مهم است؟ اما از چه جملاتی برای ارتباط با فرزندمان باید استفاده کنیم؟ با دقت به موارد زیر توجه کنید و آنها را برای فرزندان شخصی سازی نمایید:

1. من کنارتم، خیالت راحت باشه.
2. می بینم ناراحتی، می خوای بغلت کنم؟
3. آفرین که تلاش کردی.
4. دوست داری اول این اسباب بازی رو برداری یا اون یکی رو؟
5. الان نوبت توئه حرف بزنی.
6. من به حرفت گوش می دم.
7. می فهمم عصبانی شدی، اما می تونیم آروم تر بگیم.
8. بیا با هم امتحانش کنیم.
9. تو می تونی، من کمکت می کنم.
10. چه خوب گفتی که چی می خوای.
11. الان وقت غذا خوردنه.
12. این توپ قرمزه، توپت قل خورد.
13. دستت رو بده با هم بریم.
14. دوست داری برات قصه بگم؟
15. خوشحالم که باهام حرف زدی.
16. می دونم سخت بود، ولی خوب ادامه دادی.
17. اول جمع می کنیم، بعد بازی بعدی.
18. گریه ات رو می شنوم، بگو چی شده.
19. من دوستت دارم، حتی وقتی ناراحتی.
20. بیا اسم اینو با هم بگیم.

نکات مهم که نباید فراموش کنید

تولد نوزاد در هر خانواده ای تمامی مناسبات و عادات یک خانواده را تغییر می دهد، حالا دیگر یک موجود کوچک که زبان قبل فهمی هم برای بزرگ ترها ندارد به کانون توجه تبدیل می شود.

نوزادی که اعضای خانواده از همه مهم تر و البته بیشتر پدر و مادر تلاش می کنند با او صحبت کنند.

کمی دقت در رفتار زنان و مردانی که به تازگی مادر و پدر شده اند نشان می دهند.

در رابطه با اهمیت صحبت کردن مادر با کودک باید گفت که در واقع زنان بدون اینکه فکر می کنند با صدایی شبیه به نوزادشان غان و غون می کنند، با زیر و بم صدای خود بازی می کنند و با صدایی آهنگین برایش آواز می خوانند و همه اینها دست به دست هم می دهد تا رابطه قوی تری با نوزداشان برقرار کنند. اما این قضیه برای پدران وجهه ای متفاوت دارد.

یافته های به دست آمده از تحلیل صدای ضبط شده مادران و پدران با نوزادشان نشان می دهد، پدران حتی زمانی که وقت زیادی با نوزاد خود صرف می کنند.

باز هم چندان در ایجاد ارتباط با او موفق نیستند. زیرا آنها در صحبت با یک نوزاد چند ماهه همان شیوه ای را پی می گیرند که با هنگام صحبت با یک بزرگسال به کار می برند.

تفاوت صحبت کردن مادر با کودک با پدر

در نقطه مقابل مادران از صدا و لحنی آهنگین برای ایجاد صمیمت و بر قراری ارتباط با نوزادشان استفاده می کنند، روشی که به صورت غیر مستقیم به فرزندان آنها یاد می دهد چه طور با محیط پیرامون خود ارتباط برقرار کنند. چه طور محبت بیشتری به اطرافیان و جهان نشان دهند.

اما لحن گفتاری پدران از همان ابتدا به گونه ایست که به نوزاد می گوید چگونه با دیگران به نحوی منطقی ارتباط برقرار کند. بنابراین پدران و مادران هر یک با طرز صحبتشان تجربه­ های جدیدی را به دنیا نوزادشان وارد می کنند.

بنابراین آنها کودک خود را آماده حضور در دنیایی می کنند که محبت و عقلانیت تنها راه ادامه حیات در آن است.

جمع بندی ویکی روان

روش صحیح صحبت کردن مادر با کودک باید به مرور برای فرزندتان شخصی سازی شود و بر اساس بازخوردهایی که از او می گیرید لحن و شیوه بیان جملات را تغییر دهید.

اگر در این مسیر نیاز به مشاوره با متخصص روانشناس دارید، می توانید از خدمات سامانه سلامت روان ویکی روان مانند مشاوره کودک آنلاین از سراسر ایران و جهان استفاده کنید.