خانه / خانواده / تربیت فرزند / چرا بچه ها پرخاشگری میکنند؟ راه های مهار کردن پرخاشگری و خشونت در کودکان کدامند؟
خشونت

چرا بچه ها پرخاشگری میکنند؟ راه های مهار کردن پرخاشگری و خشونت در کودکان کدامند؟

به این دلیل در این نوشتار قصد بررسی راه های مهار کردن پرخاشگری در کودکان را داریم که هر چقدر هم بخواهیم که فرزندمان را پاستوریزه و به قاعده بار بیاوریم ولی در جامعه‌ای زندگی می‌کنیم که خشونت در بزرگسالان آن بسیار دیده می‌شود و فرزندان ما نیز در آینده وارد همین محیط می‌شوند.

گاهی هم خود ما به کودکانی برمی‌خوریم که خشونت و رفتارهای پرخاشگرانه زیادی از خود نشان می‌دهند، مثل امیر. امیر در کلاس سوم دبستان درس می‌خواند. مشکل اصلی امیر در مدرسه و منزل عصبانیت است.

بررسی روش های مهار کردن پرخاشگری در کودکان

او خیلی زود عصبانی می‌شود و هنگام عصبانیت نمی‌تواند رفتار خود را کنترل کند. امیر در هنگام عصبانیت رفتارهای بسیار خشونت آمیز از خود نشان می‌دهد.

هر چند روز یک بار با هم‌کلاسی‌ها و هم‌محلی‌هایش درگیری فیزیکی پیدا می‌کند. هر چند امیر پس از مدت کوتاهی به شدت پشیمان می‌شود، ولی این پشیمانی نمی‌تواند رفتارهای خشنش را جبران کند.

با سایت روانشناسی ویکی روان همراه باشید.

چه بخواهیم فرزندان‌مان را برای ورود به جامعه‌ای آماده کنیم که خشونت پرخاشگری در آن موج می‌زند و چه خود ما صاحب فرزندی باشیم که از همان کودکی بسیار پرخاشگرانه برخورد می‌کند ناچار هستیم که مهارت مدیریت خشم به فرزندمان آموزش دهیم تا شاهد یک بزرگسال خشمگین نباشیم.

علل پرخاشگری کودکان چیست؟

شاید شما هم فرزند پرخاشگر دارید یا در اطراف خود کودک پر سرو صدا و پرخاشگر را می بینید. خیلی از والدین میخواهند بدانند با چنین بچه هایی چگونه برخورد کرد.

بهترین نوع واکنش والدین در مقابل پرخاشگری و سایر رفتارهای ناشایست کودکان، بی توجهی به آن رفتار نامطلوب است.

هر نوع رفتار نادرست مانند پرخاشگری کودکان که کودکان انجام میدهند از طریق یادگیری والدین، همسالان، معلمان و رسانه ها یا در صفات شخصیتی آنهاست.

والدین در صورت مشاهده رفتار ناشایست آنها بی اعتنا و بی توجه باشند و حتی واکنش منفی هم نشان ندهند چرا که بیشتر کودکان برای جلب توجه بزرگترها به چنین رفتاری دست میزنند.

خشم کودکی چه ویژگی‌هایی دارد؟

همه آدم‌ها در زندگی‌شان دچار هیجانی به اسم خشم می‌شوند. این هیجان هم در کودکان و هم در بزرگسالان دیده می‌شود.

همه ما دوست داریم فرزندی داشته باشیم که با روحیه بچگانه خود موجب آرامش خانه ما شود، ولی خیلی از اوقات همین کوچولوهای دوست‌ داشتنی تبدیل به موجوداتی می‌شوند که تحمل کردن آنها غیر‌ممکن می‌شود.

کودکانی که با داد و فریاد کردن‌های بی‌امان، پرت کردن وسایل خود و قشقرق راه انداختن امان پدر و مادر و سایر اطرافیان را می‌برند و در موارد شدیدتر هم به هم‌سن و سالان خود آسیب می‌رسانند.

در این موارد است که عصبانیت کودک از حالت عادی خود خارج شده و ما با یک کودک خشمگین روبرو هستیم که باید نگران وضعیت او باشیم.

چرا کودک ما پرخاشگر می‌شود؟

طبع شیرین و لطیف کودکان طوری آفریده شده که دنیا را جای بهتری برای زندگی کردن پدر و مادر و باقی بزرگسالان می‌کنند.

اما خیلی از اوقات محیطی که کودک ما در آن رشد می‌کند زمینه پرخاشگر شدن او را فراهم می‌کند و ما فراموش می‌کنیم که کودکان تا چه حد از دنیای اطراف و رفتار پدر و مادر خود الگو می‌گیرند و همان رفتارها را تکرار می‌کنند.

به غیر از اینها مجموع عوامل زیر نیز می‌تواند معصومیت و پاکی یک کودک را تبدیل به آتشفشانی از خشم و نفرت کند.

۱-حسادت

خیلی وقت‌ها حسادت کردن نسبت به همسالان باعث بروز خشونت و عصبانیت کودک می‌شود.

وقتی او در هر موقعیتی خود را در جایگاه کمتری نسبت به دوستان خود می‌بیند و آنها را بهتر و برتر از خود می‌بیند طبیعی است که نسبت به آنها پرخاشگری نشان دهد.

البته در این بین رفتار والدین و معلمان هم در مقایسه کردن‌های نابجای کودکان با یکدیگر و ایجاد این حس در آنها بی‌تاثیر نیست.

۲- تولد فرزند جدید

وقتی فرزند جدیدی وارد یک خانواده می‌شود، طبیعی است که بچه بزرگ‌تر موقعیت خود را در خطر ببیند و بخواهد با هر وسیله‌ای جایگاه خود را به دست بیاورد، حتی با پرخاشگری و صدمه زدن به کودک کوچک‌تر.

۳- احساس ناکامی

احساس ناکامی‌ در رسیدن به اهداف و خواسته‌ها هم افراد بزرگسال و هم کودکان را دچار پرخاشگری می‌کند. همه ما وقتی از هدف‌ها و آرزوهای‌مان دور می‌شویم دچار خشم می‌شویم ولی چون کودکان هنوز با بسیاری از واقعیت‌های دوران بزرگسالی آشنا نیستند، تحمل ناکامی‌ برای‌شان سخت‌تر است و به همین دلیل خشم و پرخاشگری بیشتری نشان می‌دهند.

خشونت

۴- عامل اجتماعی و اقتصادی

خیلی واضح است که محیط‌های خانوادگی دور از تفاهم که اعضای آن دائم در درگیری و پرخاشگری هستند و در بین آنها زد و خورد و درگیری است کودکانی رشد می‌کنند که بخواهند از طریق پرخاشگری و اعمال خشونت، عصبانیت خود را کاهش دهند.

۵- حکم‌ رانی کودک

ارضای تمام خواسته‌ها و امیال کودک خود عملی است که موجب لوس کردن آنها می‌شود. چون این کودکان یاد نگرفته‌اند که اندکی ناکامی ‌را در زندگی تحمل کنند با اولین برآورده نشدن خواسته‌های‌شان دست به پرخاشگری می‌زنند.

مثل کودکی که با مادر خود از منزل خارج می‌شود و با مشاهده اجناس گوناگون در مغازه‌های مختلف، بهانه‌گیری می‌کند و در صورت بی‌توجهی به خواسته‌هایش، بنای پرخاشگری و کج‌خلقی را می‌گذارد.

نوجوان گاهی اوقات نیاز به نمایش قدرت‌طلبی خود دارد و از آن جایی که نوجوانی دوره کسب استقلال است، کسب قدرت نیز راهی برای رسیدن به استقلال بوده و در نتیجه نوجوان برای نشان دادن استقلال خود پرخاشگری می‌کند.

۶-الگوپذیری‌ کودکان‌ از والدین‌

چنانچه‌ پدر یا مادری‌ خلق ‌و خویی‌ عصبانی‌ و پرخاشگر داشته‌ باشند، مسلماً فرزندشان‌ نیز پرخاشگر خواهد شد.

این‌ رفتار توسط‌ کودک‌ یاد گرفته‌ می ‌شود. از آنجا که‌ کودکان‌ با والدین‌ همانندسازی‌ می ‌کنند، بنابراین‌ بسیاری‌ از رفتارهای‌ پدر و مادر ناخودآگاه‌ توسط‌ فرزندان‌ فرا گرفته‌ می‌شود.

کودکان‌ با چشمان‌ خود می‌‌آموزند؛ یعنی‌ آن‌ چه‌ را مشاهده‌ می‌‌کنند، یاد می‌گیرند؛ حتی‌ اگر آن‌ رفتار به‌ طور مستقیم‌ در مورد خود آنها صورت‌ نگیرد.

هنگامی که در محیط اجتماعی نوجوان، خشونت حکم‌فرما است او نیز پرخاشگری را یاد گرفته و در موقعیت‌های گوناگون نشان می‌دهد.

۷- اختلالات روانی

هنگامی که نوجوان دچار اختلالات روانی است، قادر به کنترل خود نبوده و کنترل هیجانی کمتری دارد و در نتیجه از خود پرخاشگری نشان می‌دهد.

۸- رسیدن به اهداف

 گاهی نوجوان بارها از این روش استفاده کرده و به نتیجه رسیده و بعدا آنها را تکرار می‌کند.

علت تفاوت پرخاشگری نوجوان در محیط خانه و بیرون از خانه این است که نوجوان در جایی که آزادتر است رفتارها و حالات خود را بیشتر بروز می‌دهد و شاید در خانه عادت به پرخاشگری کرده است و در جاهایی که احساس می‌کند حاکمیتی برقرار است کمتر این نوع رفتارها را بروز می‌دهد و احساس کم‌رویی و خجالت می‌کند.

پرخاشگری بچه‌ها چه شکل و نوعی دارد؟

وقتی به بچه‌های ما پرخاشگر می‌شوند به چند شکل مختلف عصبانیت خود را نشان می‌دهند.

در یک نوع آن به دیگران آسیب می‌زنند و به آنها صدمه وارد می‌کنند. مثلا کودکی،‌ کودک‌ دیگر را می‌زند و یا در مدارس‌ دیده‌ می‌شود که‌ زنگ‌های‌ تفریح، کودکان‌ در حیاط‌ مدرسه‌ بعضا به‌ کتک‌کاری‌ می‌پردازند.

در یک نوع دیگر پرخاشگری کودک شما  ابداً قصد حمله‌ به‌ دیگران‌ یا اذیت‌ کردن‌ آنها را ندارد ولی چون از موضوعی عصبانی است و نتوانسته‌ خشم‌ خود را ابراز کند، خشم خود را متوجه چیز دیگری می‌کنند‌.

در این‌ جا پرخاشگری‌ وسیله‌‌ای‌ است‌ که‌ کودک‌ با توسل‌ به‌ آن‌ می‌خواهد به‌ هدف‌ خود یعنی‌ کاهش‌ اضطراب‌ دست‌ یابد.

دخترها پرخاشگرتر هستند یا پسرها؟

بین همه ما معروف است که دخترها با محبت‌تر، عاطفی و حمایت‌کننده هستند و پرخاشگری، استقلال‌طلبی، رقابت، سلطه‌گری و حاکمیت سهم پسرهاست.

درست است که پسران اغلب پرخاشگرتر هستند به ویژه در پرخاشگری‌های فیزیکی و هنگامی‌که به آنان حمله می‌شود یا کسی مخل کارهای‌شان می‌شود ولی دختران در مقابل خواسته‌های والدین و سایر بزرگسالان، حرف گوش‌کن‌تر هستند و  بیشتر همکاری نشان می‌دهند در حالی که پسران این ویژگی را کمتر بروز می‌دهند.

پس در مجموع می‌توانیم بگوییم که دختران در مقابل پسرها پرخاشگری کمتری دارند و بیشتر باید نگران کنترل کردن عصبانیت در پسرها بود.

تفاوت پرخاشگری و جرات‌ ورزی

زمانی که می‌خواهیم مدیریت پرخاشگری را به فرزندمان آموزش دهیم باید به این نکته دقت کنیم که پرخاشگری را باید از جرات‌ورزی متمایز دانست. جرات‌ورزی، دفاع از حقوق یا حریم خصوصی خود (مانند ممانعت کودک از این که کسی به اسباب بازی‌اش دست بزند) یا بیان امیال و آرزوها به شیوه محترمانه است.

مردم ما معمولا شخص با جرات را پرخاشگر می‌دانند، در صورتی که کسی که از حق خود دفاع می‌کند با جرات است نه پرخاشگر.

باید از همان کودکی فرق این مورد را به آنها یادآوری کنیم که در عین حال که محترمانه از حق خود دفاع می‌کنند، از خشمگین شدن و پرخاشگری کردن با اطرافیان خودداری کنند.

والدین خشمگین،کودکان پرخاشگر

از آنجایی که کودکان در اولین محیطی که چشم باز می‌کنند، رفتار پدر و مادر خود را می‌بینند باید دوباره تاکید کنیم از پدر و مادری که خودشان پرخاشگر هستند و با کوچک‌ترین مسئله‌ای دچار عصبانیت می‌شوند نباید توقع داشت که کودکانی آرام و بدون مشکل داشته باشند.

اولین الگوهایی که بچه‌ها در زندگی خود می‌بینند پدر و مادر است و هر نوع رفتاری چه خوب و چه بد از آنها سر بزند، کودکان نیز آن را تقلید می‌کنند پس اگر خود شما پدر و مادر همیشه عصبانی هستید، اول از همه به فکر اصلاح الگوی رفتاری خودتان باشید.

تلویزیون و بازی‌های رایانه‌ای باعث پرخاشگری کودکان می‌شود؟

یکی از مواردی که امروزه پدر و مادرها را در مورد تربیت فرزندان‌شان نگران و مضطرب می‌کند استفاده کوکان‌شان از رایانه و تبلت و دیدن برنامه‌های تلویزیونی است که در همه اینها ممکن است فرزندشان صحنه‌های خشونت‌باری را مشاهده کند که مناسب سن آنها نباشد، یا این خشونت را تقلید کنند و بعد به صورت یک رفتار از خود نشان دهند.

متاسفانه مشاهده خشونت در برنامه‌های تلویزیونی باعث پرخاشگری در کودکان می‌شود وکودکانی که مکررً نمایش‌هایی پر از خشونت را تماشا می‌کنند به احتمال زیاد  به تقلید آنچه می‌بینند می‌پردازند و در رفتار یا گفتار آنها این پرخاشگری دیده می‌شود.

والدین می‌توانند به جای محروم کردن کودکان از تلویزیون دیدن یا بازی‌های رایانه‌ای به این برنامه‌ها توجه داشته باشند و سن و سال فرزندشان و برنامه‌ای که تماشا می‌کند را در نظر داشته باشند.

تا آنجایی که ممکن است زمان تماشای برنامه‌های تلویزیونی را محدود کنند و بیشتر او را به بازی‌های فیزیکی با همسالان خود ترغیب کنند.

  هنگامی هم که برنامه‌های خشونت‌آمیز پخش می‌شود، یا کانال را عوض کنند یا تلویزیون را خاموش کنند و حتما به فرزندشان دلیل این کار خود را توضیح دهند.

با کودکان پرخاشگر چگونه رفتار کنیم؟

هر مسئله‌ای راه حلی دارد، درست است که شاید پرخاشگری فرزندتان شما را خسته کرده و یا از دست سرزنش کردن‌های اولیای مدرسه و سایر اطرافیان درباره رفتار نادرست فرزندتان ناراحت شده‌اید ولی فراموش نکنید ضرر را از هر جا که بگیرید منفعت است چه بهتر که این کار از سن کودکی و نوجوانی انجام شود تا در بزرگسالی فرزند شما از پیامد این رفتار خود کمتر آسیب ببیند.

۱-فرق بین عصبانی بودن با رفتار پرخاشگرانه را برای او توضیح دهید

کودکان معمولا تفاوت میان احساس عصبانیت و رفتار پرخاشگرانه را درک نمی‌کنند. به کودک‌تان یاد بدهید احساساتش را بشناسد و به طور کلامی ‌بیان کند به جای اینکه رفتار پرخاشگرانه داشته باشد.

مهم است فرزندتان درک کند که احساس عصبانیت کردن خوب است.

عصبانیت هم مثل بقیه احساسات است ولی باید بتوانیم عصبانیت‌مان را با کلام ابراز داریم نه اینکه با رفتار پرخاشگرانه، کتک زدن یا فحش دادن بروز دهیم.

۲-الگوی رفتار درست برای فرزندتان شوید

اگر کودک‌تان ببیند که شما در هنگام عصبانیت خونسردی‌‌تان را ازدست می‌دهید بیشتر احتمال دارد که در کنترل عصبانیت و تشخیص رفتار مناسب مشکل داشته باشد.

کودکان شما نیاز دارند تا ببینند شما به عنوان والدین‌شان در مواقع بحرانی چگونه احساس عصبانیت خود را کنترل می‌کنید.

۳-قانون‌گزار شوید

بین خودتان و فرزندتان قانونی مقرر کنید که  وقتی فرزند شما عصبانی می‌شود چه پیامدهایی برایش دارد.

مثلا اینکه اگر کودک شما بی‌احترامی‌ کرد یا به دیگران آسیب فیزیکی زد و با پرخاشگری با دیگران صحبت کرد از بازی کردن با دوستانش محروم می‌شود.

۴-راه‌های سالم کنترل عصبانیت را به او آموزش دهید

نمی‌توانیم از فرزندمان بخواهیم که اصلا عصبانی نشود، بلکه باید راه‌های مناسب غلبه بر عصبانیت را به آنها آموزش دهیم. مثلا به جای اینکه بگوییم برادرت را نزن، به آنها بگوییم که وقتی احساس عصبانیت کردی چطور آن را مدیریت کن.

از همه مهم‌تر اینکه به او راه‌های غلبه بر عصبانیتش را یاد دهید.

مثلا وقتی با دوستانش دعوا می‌کند آنجا را ترک کند یا چند دقیقه به خود فرصت دهد تا حالش بهتر شود.

ریلکسیشن را خیلی ساده و با مثال به او آموزش دهید

مثلا از او بخواهید زمانی که عصبانی شدی مثل ماکارونی نپخته خودت را سفت کن و بعد مثل ماکارونی پخته بدنت را شل شل کن و یا اینکه به جای رفتار پرخاشگرانه اول چند نفس عمیق کشیده و تا عدد ۱۰ بشمارد دوباره نفس عمیق بکشد و فکر کند که با چه روشی این مشکل را حل کند.

شما می‌بایست راه‌های حل مسئله را به کودک یاد دهید.

۵-پیامدهای رفتاری را دنبال کنید

کودکان باید وقتی که قوانین غلبه بر عصبانیت و خشونت را دنبال می‌کنند پیامدهای مثبت دریافت کنند و وقتی نقض قوانین می‌کنند پیامدهای منفی دریافت کنند.

پیامدهای مثبت می‌بایست رعایت شود تا رفتار کودک ادامه یابد. البته استفاده از مهارت‌ها در مدیریت احساس عصبانیت اثر مطلوب دارد.

البته بکارگیری پیامدهای رفتاری بستگی به سن کودک‌تان دارد. 

البته وظیفه والدین این است که به نوجوانان رفتارهای مناسب را یاد داده، زمان استفاده از عواطف، زمان بروز عواطف، زمان بروز حالت‌های دفاعی را آموزش داده و به آنها بفهمانند که در صورت نیاز، درخواست‌های خود را با ملایمت مطرح کنند و نیاز به تهدید و خشونت نیست.

چرا بچه ها پرخاشگری میکنند؟ راه های مهار کردن پرخاشگری و خشونت در کودکان کدامند؟
امتیازدهی به مطلب
عضویت در خبرنامه ویکی روان

عضویت در خبرنامه ویکی روان

همراه با بیش از 9 هزار مشترک دیگر برای دریافت بهترین و جدیدترین مطالب روانشناسی و دیگر موضوعات عضو خبرنامه سایت ویکی روان شوید

با موفقیت مشترک شدید!

درباره عطیه رضایی

اخذ مدرک کارشناسی روانشناسی بالینی از دانشگاه خوارزمی فارغالتحصیل مقطع کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی از دانشگاه علوم پزشکی ایران کسب رتبه سوم در آزمون کارشناسی ارشد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی عنوان پایاننامه کارشناسی ارشد: نقش میانجی ذهن آگاهی در ارتباط بین نظم جویی شناختی هیجان، مشکلات رفتاری و پیشرفت تحصیلی در نوجوانان مبتلا به اختلال بیش فعالی نقص توجه بررسی رابطه متغیرهای دموگرافیک، اعتقادات مذهبی و باورهای معنوی با رضایت جنسی در زنان دانشجوی متأهل تدوین الگوی رضایت زناشویی بر پایه دلبستگی با نقش میانجی ترس از صمیمیت و مؤلفههای همدلی تألیف، ترجمه و ویراستاری کتاب: رضایی، عطیه غلبه بر افسردگی رابرت لیهی انتشارات ارجمند طرحهای پژوهشی: عنوان: مقایسه روایی تشخیصی ابزار کامپیوتری IVA و چکلیست رفتاری کودک ) CBCL ( جهت تشخیص ADHD در کودکان. سازمان: قطب علمی روانپزشکی و روانشناسی دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان. همکار اصلی. ارتباط ارزیابی شناختی مادران وسواسی با ارزیابیهای شناختی وسواسی و شدت علائم وسواس در نوجوانان سرآمد. سازمان: قطب علمی روانپزشکی و روانشناسی دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان. همکار اصلی.

این و هم چک کنید

ایجاد تنوع در روابط زناشویی

راه های ایجاد تنوع در روابط زناشویی

اگر می خواهید با استفاده از راه کارهای جدید تنوع در روابط زناشویی داشته باشید …

مردان چه اندامی را دوست دارند

مردان چه اندامی را دوست دارند ؟

در پاسخ به این سوال که مردان چه اندامی را دوست دارند اصلا جای تعجب …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *